Главная / Биология / Жұмыр құрттар типіне жаттаын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері

Жұмыр құрттар типіне жаттаын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері

Курсы профессиональной переподготовки от Московского учебного центра "Профессионал"

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования только до 31 мая действуют скидки до 70% при обучении на курсах профессиональной переподготовки (184 курса на выбор).

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: ВЫБРАТЬ КУРС


Сабақтың тақырыбы: §43 Жұмыр құрттар типіне жаттаын жәндіктердің негізгі ерек...
Сабақтың мақсаты: 1. Көпжасушалылардың өкілі жұмыр құрттардың құрылым ерекшел...
Көрнекілігі: Тірек сызбалар, суреттер, кестелер Сабақтың түрі: аралас сабақ С...
Білемін+	Білгім келеді?	Үйрендім!
А) Суреттерге қарап, жануарларды ата және.
Сұлама денесінің көлденең кесіндісі
Ә) Кестеге жалпақ құрттар типі қандай кластарға бөлінетінін жаз және әрбір кл...
Ә) Кестеге жалпақ құрттар типі қандай кластарға бөлінетінін жаз және әрбір кл...
Жалпақ құрттар өкілі	Ақ сұлама	Бауырсорғыш	Сиыр цепені Паразиттік тіршілік ет...
Жалпақ құрттар өкілі	Ақ сұлама	Бауырсорғыш	Сиыр цепені Паразиттік тіршілік ет...
Жұмыр құрттар – денесі буылтықтарға бөлінбеген, шұбалыңқы, цилиндр пішінді не...
Сірқабық- өлі ұлпа, сондықтан ағза денесінің өсуіне мүмкіндік бермейді, өзі...
Жұмыр құртардың денесі екі жақты симметриялы. Көпшілігі паразиттік жолмен ті...
Жұмыр құрттар класының өкілдері: 1.Құрсақкірпікшелі 2.Жұмыр құрттар	 3.Зымыра...
Жұмыр құрттар
Адам аскаридасы
Жұмыр құрттардың сан алуандығы 1.Ішексорғының аналығы 2.Ішексорғының аталығы...
Жіпшеқұртпен зақымданған қант қызылшасы.
Жіпшеқұрт
Жұмыр құрттарда тынысалу және қантарату жүйесі болмайды. Олар –дара жынысты ж...
ЖІПШЕҚҰРТ-өсімдік тамырында ауру тудыратын паразит құрт. Олар шаруашылыққа ор...
Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне үшкірқұрт (острица) орынғад...
Ішексорғы Ішексорғы да (аскарида)- паразит жәндік. Оның денесі қапталған тығы...
Ішексорғылар- дара жынысты жәндіктер. Аналығынан аталығы қысқа және аталығыны...
Дернәсілдер қанмен бірге өкпеге де енуі мүмкін, ондайда қақырық бөлініп, адам...
Жұмыр құрттардың қылқұртқа ұқсас бір түрі –суыртқы. Оның аналығының ұзындығы-...
Құрттар типтері және өкілдері	Тіршілік ортасы	Дене пішіні, денесінің бөлімдер...
IV.Бекіту кезеңі.
А) Жұмыр құрттар типіне жататын құрттардың астын сыз. Бауырсорғыш, адам ішекс...
Ә) Биологиялық диктант.
1.Жұмыр құрттардың екінші атауы-............................. 2.Жұмыр құрттар...
1.Жұмыр құрттардың екінші атауы-алғашқықуыстылар. 2.Жұмыр құрттардың денесін...
Б) Ойланып, сұрақтарға жауап бер.
1.Ішексорғылар өте өсімді. Бір аналығының өзінде 64 млн –ға дейін жұмыртқа бо...
Мына ұғымдарға түсіндірме жаз. Аналь тесігі- Гиподерма- Түлеу-
Үйге тапсырма. §43 Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшелі...
‹‹
1 из 42
››

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Сабақтың тақырыбы: §43 Жұмыр құрттар типіне жаттаын жәндіктердің негізгі ерек
Описание слайда:

Сабақтың тақырыбы: §43 Жұмыр құрттар типіне жаттаын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері

№ слайда 2 Сабақтың мақсаты: 1. Көпжасушалылардың өкілі жұмыр құрттардың құрылым ерекшел
Описание слайда:

Сабақтың мақсаты: 1. Көпжасушалылардың өкілі жұмыр құрттардың құрылым ерекшеліктерін, маңызын таныту; 2. Жұмыр құрттардың таралу жолдары, сақтық шаралары, пайда – зияны туралы алған білімін одан әрі қолданып, қосымша ақпарат көздері арқылы ізденіс дағдысын қалыптастыру; 3. Көпжасушалы жануарлар туралы алған білімдерін қолдану арқылы жұмыр құрттардың өкілдерін ажырата білуге үйрету;

№ слайда 3 Көрнекілігі: Тірек сызбалар, суреттер, кестелер Сабақтың түрі: аралас сабақ С
Описание слайда:

Көрнекілігі: Тірек сызбалар, суреттер, кестелер Сабақтың түрі: аралас сабақ Сабақтың әдісі: Дәріс-сұхбат, өзіндік жұмыс, кітаппен жұмыс

№ слайда 4
Описание слайда:

№ слайда 5 Білемін+	Білгім келеді?	Үйрендім!
Описание слайда:

Білемін+ Білгім келеді? Үйрендім!

№ слайда 6 А) Суреттерге қарап, жануарларды ата және.
Описание слайда:

А) Суреттерге қарап, жануарларды ата және.

№ слайда 7 Сұлама денесінің көлденең кесіндісі
Описание слайда:

Сұлама денесінің көлденең кесіндісі

№ слайда 8 Ә) Кестеге жалпақ құрттар типі қандай кластарға бөлінетінін жаз және әрбір кл
Описание слайда:

Ә) Кестеге жалпақ құрттар типі қандай кластарға бөлінетінін жаз және әрбір класқа тән ерекшеліктерді ірікте. Сорғыштары мен жабысып алатын қармақшасы жоқ. Даму айналымы күрделі, иелерін ауыстырып отырады. Сулы ортада тіршілік етеді, еркін жүзіп қимылдайды. Үлкендерінде сезім мүшелері дамыған. Денесі жапыраққа ұқсайды. Әдетте ауызында және құрсағында сорғыштары болады. Адамдар мен жануарларда паразиттік ееттеін эндопаразит жәндік болып табылдаы. Денесі кірпікшелі эпителий жасушаларымен қапталған. Ас қорыту мүшесі бар Денесі ұзын таспа тәрізді, дене мүшелеріне бөлінеді. Ас қорыту мүшесі болмайды. Кластары Кірпікшелі құрттар Сорғыш құрттар Таспа құрттар

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10 Ә) Кестеге жалпақ құрттар типі қандай кластарға бөлінетінін жаз және әрбір кл
Описание слайда:

Ә) Кестеге жалпақ құрттар типі қандай кластарға бөлінетінін жаз және әрбір класқа тән ерекшеліктерді ірікте. Сорғыштары мен жабысып алатын қармақшасы жоқ. Даму айналымы күрделі, иелерін ауыстырып отырады. Сулы ортада тіршілік етеді, еркін жүзіп қимылдайды. Үлкендерінде сезім мүшелері дамыған. Денесі жапыраққа ұқсайды. Әдетте ауызында және құрсағында сорғыштары болады. Адамдар мен жануарларда паразиттік ететін эндопаразит жәндік болып табылдаы. Денесі кірпікшелі эпителий жасушаларымен қапталған. Ас қорыту мүшесі бар Денесі ұзын таспа тәрізді, дене мүшелеріне бөлінеді. Ас қорыту мүшесі болмайды. Кластары Кірпікшелі құрттар Сорғыш құрттар Таспа құрттар 1 3 4 8 9 2 5 6 7 10 11

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12 Жалпақ құрттар өкілі	Ақ сұлама	Бауырсорғыш	Сиыр цепені Паразиттік тіршілік ет
Описание слайда:

Жалпақ құрттар өкілі Ақ сұлама Бауырсорғыш Сиыр цепені Паразиттік тіршілік етеді Ас қорыту жүйесі көзшесі гермафродит Сорғышы бар Кірпікшесі бар

№ слайда 13
Описание слайда:

№ слайда 14 Жалпақ құрттар өкілі	Ақ сұлама	Бауырсорғыш	Сиыр цепені Паразиттік тіршілік ет
Описание слайда:

Жалпақ құрттар өкілі Ақ сұлама Бауырсорғыш Сиыр цепені Паразиттік тіршілік етеді - + + Ас қорыту жүйесі + - - көзшесі + - - гермафродит + + + Сорғышы бар - + + Кірпікшесі бар + - -

№ слайда 15
Описание слайда:

№ слайда 16 Жұмыр құрттар – денесі буылтықтарға бөлінбеген, шұбалыңқы, цилиндр пішінді не
Описание слайда:

Жұмыр құрттар – денесі буылтықтарға бөлінбеген, шұбалыңқы, цилиндр пішінді немесе ұршыққа ұқсас жәндіктер. Олардың көлденең кесіндісі дөңгелек, денесі үш қабаттан тұрады. Көпшілігі дара жынысты. Жұмыр құрттар денесінің ішкі қабырғасы мен ішегінің аралығында түтік тәрізді қуыс болады. Денесінде қуыс алғаш пайда болғандықтан, олар алғашқы қуыстылар типі деп те аталған. Жұмыр құрт денесі 3 қабаттан тұрады: 1.Бірінші ең сыртқы қабат- сірқабық. 2.Екінші ортаңғы қабат- гиподерма (тері астындағы қабат) 3. Үшінші ең астыңғы қабат- бірыңғай салалы бұлшықет қабаты.

№ слайда 17 Сірқабық- өлі ұлпа, сондықтан ағза денесінің өсуіне мүмкіндік бермейді, өзі
Описание слайда:

Сірқабық- өлі ұлпа, сондықтан ағза денесінің өсуіне мүмкіндік бермейді, өзі өспейді.Жұмыр құрттар денесі өскен кезде, серпімді қалың қабат- сірқабықты сыпырып тастайды. Сірқабық кейіннен жаңаланып, қайта пайда болады. Жұмыр құрттардың сірқабық тастауы түлеу деп аталады. Түлеу жәндіктің уақытша өсуін қамтамасыз етеді. Өйткені денесі өскенде құрт тағы да түлей алады. Гиподерма (грекше «гипо»- астында, «дерма»- тері) қабаты сірқабықты астарлап жатады. Гиподерма астыңғы жағынан бірыңғай салалы бұлшықет қабатына қосылады.

№ слайда 18 Жұмыр құртардың денесі екі жақты симметриялы. Көпшілігі паразиттік жолмен ті
Описание слайда:

Жұмыр құртардың денесі екі жақты симметриялы. Көпшілігі паразиттік жолмен тіршілік етеді. Денесі буылтықтарға бөлінбегендіктен, бұл типке жататын құрттар жұмыр құрттар деп аталған. Дүниежүзінде жұмыр құрттардың 20 мыңға жуық түрі тіршілік етеді. Бұлар бірнеше класқа бөлінеді.

№ слайда 19 Жұмыр құрттар класының өкілдері: 1.Құрсақкірпікшелі 2.Жұмыр құрттар	 3.Зымыра
Описание слайда:

Жұмыр құрттар класының өкілдері: 1.Құрсақкірпікшелі 2.Жұмыр құрттар 3.Зымырақтар 4.Қылқұрттар 5.Тікенбасты

№ слайда 20 Жұмыр құрттар
Описание слайда:

Жұмыр құрттар

№ слайда 21 Адам аскаридасы
Описание слайда:

Адам аскаридасы

№ слайда 22 Жұмыр құрттардың сан алуандығы 1.Ішексорғының аналығы 2.Ішексорғының аталығы
Описание слайда:

Жұмыр құрттардың сан алуандығы 1.Ішексорғының аналығы 2.Ішексорғының аталығы Қисықбас

№ слайда 23 Жіпшеқұртпен зақымданған қант қызылшасы.
Описание слайда:

Жіпшеқұртпен зақымданған қант қызылшасы.

№ слайда 24 Жіпшеқұрт
Описание слайда:

Жіпшеқұрт

№ слайда 25 Жұмыр құрттарда тынысалу және қантарату жүйесі болмайды. Олар –дара жынысты ж
Описание слайда:

Жұмыр құрттарда тынысалу және қантарату жүйесі болмайды. Олар –дара жынысты жәндіктер. Қосжыныстылары да кездеседі. Жұмыр құрттардың аталығынан аналығы ұзын. Көбінесе жұмыртқа арқылы көбейеді. Жұмыр құрттар- паразиттер, өсімдік, жануарлар және адам ағзасында өмір сүреді.

№ слайда 26 ЖІПШЕҚҰРТ-өсімдік тамырында ауру тудыратын паразит құрт. Олар шаруашылыққа ор
Описание слайда:

ЖІПШЕҚҰРТ-өсімдік тамырында ауру тудыратын паразит құрт. Олар шаруашылыққа орасан зор зиян келтіреді, мөлшері 1 мм-ден аспайды. Жұмыр құрттар адамға және жануарларға зиян келтіреді, тері астында- суыртқы (ришта), бұлшықеттерде- трихинелла, ішекте ішексорғы, үшкірқұрт паразиттік әрекет жасап, ауруға ұшыратады. Ішексорғының ұзындығы (жылқы ішексорғысы) 18 см-ге дейін, (кит ішексорғысы) 8 метрге дейін жетеді.

№ слайда 27 Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне үшкірқұрт (острица) орынғад
Описание слайда:

Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне үшкірқұрт (острица) орынғады. Ол – паразит құрт, аналығының тұрқы 1 мм-ден аспайды. Үшкірқұртың екі ұшы да сүйірленген, құйрығы үшкір, тұрқы 1,5 см шамасында болады. Оның түсі ақшыл немесе сарғыш болып келеді. Үшкірқұрт екі сүйір ұштарын қадап, соқыр ішекте және тоқ ішекте тіршілік етеді. Үшкірқұрттың алдыңғы ұшында- ауыз, соңғы бөлігінде аналь тесік (артқы тесік) орналасады. Аналь тесігінен кейінгі өте үшкір дене бөлігі құйрық деп аталады. Үшкірқұрт ауруы ғылымда гельментоз деп аталады.

№ слайда 28 Ішексорғы Ішексорғы да (аскарида)- паразит жәндік. Оның денесі қапталған тығы
Описание слайда:

Ішексорғы Ішексорғы да (аскарида)- паразит жәндік. Оның денесі қапталған тығыз қабықша – тері-бұлшықет қапшығы деп аталады. Ішексорғының аузында үш ерін бар. Құр сол еріндері арқылы ішектің қабырғасына қадалып, зақымдаған жерінен қан сорады. Оның қорегі ауыздан түтік тәрізді ішеке өтеді. Ішек үш бөліктен құралады: алдыңғы, ортаңғы және соңғы. Ішексорғыда қантарату және тынысалу мүшелері болмайды. Ол таспа құрт тәрізді тынысалады. Жұмыр құрттардың жүйке жүйесі жалпақ құрттарға ұқсас. Сезім мүшелері өте нашар адамыған, дененің алдыңғы жағында, тердегі ойықта сезім мүшесі болады. Ішексорғыда көз болмайды.

№ слайда 29 Ішексорғылар- дара жынысты жәндіктер. Аналығынан аталығы қысқа және аталығыны
Описание слайда:

Ішексорғылар- дара жынысты жәндіктер. Аналығынан аталығы қысқа және аталығының құйрық бөлігі ішке қарай имектеніп тұрады. Ұрықтанған жұмыртқалар ішекке бөлініп шығып, қортылмаған тамақ қалдығымен бірге сыртқа шығып қалады. Ондай ортаға түскен жұмыртқалар (олардың саны 200 000-ға дейін жетеді) бірнеше күннен соң дернәсілдерге айналады. Осылай дамыған жұмыртқалар қолдың кірі және жуылмаған көкөністерден адамның аузына түседі. Одан ішеке өтеді. Ішекте жұмыртқаларды жарып, дернәсілдер ішектің қабырғасына қадалады. Сөйтіп бөсір (аскаридоз )ауруы пайда болады, ішексорғы бөлген улы заттардан ішектің қызметі бұзылады.

№ слайда 30 Дернәсілдер қанмен бірге өкпеге де енуі мүмкін, ондайда қақырық бөлініп, адам
Описание слайда:

Дернәсілдер қанмен бірге өкпеге де енуі мүмкін, ондайда қақырық бөлініп, адам жөтеледі. Қақарықпен бірге ішексорғының дернәсілі ауызға түседі. Адам жұтынғанда ішекке барады. Енді ол даяр азықпен қоректеніп жетіледі.Үш айдан соң ересек ішексорғы жұмыртқалайды. Жылқының құйрық қылына ұқсас шумақталған жіңішке (тұрқы 1 м) жұмыр құрт қылқұрт деп аталады. Оның адамға ешқандай зияны жоқ, алайда ол бунақденелілердің денесінде паразиттік тіршілік етеді.

№ слайда 31 Жұмыр құрттардың қылқұртқа ұқсас бір түрі –суыртқы. Оның аналығының ұзындығы-
Описание слайда:

Жұмыр құрттардың қылқұртқа ұқсас бір түрі –суыртқы. Оның аналығының ұзындығы- 150 см, жуандығы – 0,2 мм шамасында. Бұл адам үшін өте қауіпті паразит, көбінесе Оңтүстік және Орта Азияда кездеседі. Суыртқының аналығы әсіресе аяқ терісінің астында паразиттік жолмен өмір сүреді. Құрт орныққан аяқтың басы алғашында қышып, қызарады. Соңынан ісіп, іріңді жараға айналады. Суыртқыны денеден суырып алу өте қиын. Оны жарадан шығару үшін жіңішке шырпыға немесе өсімдіктің жіңішке бұтақшасына орып, суырып алады.

№ слайда 32 Құрттар типтері және өкілдері	Тіршілік ортасы	Дене пішіні, денесінің бөлімдер
Описание слайда:

Құрттар типтері және өкілдері Тіршілік ортасы Дене пішіні, денесінің бөлімдерге бөлінуі Тері-бұлшықет қапшығының болуы Дене қуысы Симметрия Мүшелер жүйесі Жұмыр құрттар: Ішексорғы, үшкірқұрт, қылқұрт, суыртқы Топырақта, ас қорыту мүшелерінде Денесі созылыңқы, ұршық сияқты көлденең кесіндісі дөңгелек бар бар Бар, өте қарапайым Ас қорыту мүшелері: аузы бар, артқы тесігі бар, зәр шығару, жүйке, жыныс жүйелері бар

№ слайда 33 IV.Бекіту кезеңі.
Описание слайда:

IV.Бекіту кезеңі.

№ слайда 34 А) Жұмыр құрттар типіне жататын құрттардың астын сыз. Бауырсорғыш, адам ішекс
Описание слайда:

А) Жұмыр құрттар типіне жататын құрттардың астын сыз. Бауырсорғыш, адам ішексорғысы, шошқа жармасқағы, үшкірқұрт, сүт сұламасы, қылтыңбас, қылқұрт, зымырақ, жіпшеқұрт

№ слайда 35 Ә) Биологиялық диктант.
Описание слайда:

Ә) Биологиялық диктант.

№ слайда 36 1.Жұмыр құрттардың екінші атауы-............................. 2.Жұмыр құрттар
Описание слайда:

1.Жұмыр құрттардың екінші атауы-............................. 2.Жұмыр құрттардың денесін көлденең кесіп қарағандағы қимасы ............................болып келеді. 3.Дене пішіні ....................................................тәрізді. 4.Денесі сыртынан ..................................... қапталған. 5.Бірінші ең сыртқы қабат-...................................... 6.Денесінің үшінші қабаты ..........................................................................қабаты. 7.Жұмыр құрттарда ..........................................................жүйесі болмайды. 8. Екінші ортаңғы қабат-.................................................

№ слайда 37
Описание слайда:

№ слайда 38 1.Жұмыр құрттардың екінші атауы-алғашқықуыстылар. 2.Жұмыр құрттардың денесін
Описание слайда:

1.Жұмыр құрттардың екінші атауы-алғашқықуыстылар. 2.Жұмыр құрттардың денесін көлденең кесіп қарағандағы қимасы дөңгелек болып келеді. 3.Дене пішіні цилиндр немесе ұршық тәрізді. 4.Денесі сыртынан сірқабықпен қапталған. 5.Бірінші ең сыртқы қабат- сірқабық. 6.Денесінің үшінші қабаты бірыңғай салалы бұлшықет қабаты. 7.Жұмыр құрттарда тынысалу және қантарату жүйесі болмайды. 8. Екінші ортаңғы қабат- гиподерма.

№ слайда 39 Б) Ойланып, сұрақтарға жауап бер.
Описание слайда:

Б) Ойланып, сұрақтарға жауап бер.

№ слайда 40 1.Ішексорғылар өте өсімді. Бір аналығының өзінде 64 млн –ға дейін жұмыртқа бо
Описание слайда:

1.Ішексорғылар өте өсімді. Бір аналығының өзінде 64 млн –ға дейін жұмыртқа боадды. Мұндай өсімділіктің ішексорғылардың өміріндегі маңызы қандай? Жұмыртқалардың барлығы бірдей ересек құрттарға айнала ма?............................................................................................................................... 2. Жуылмаған таңқурайды жеген балада бір аптадан соң жөтел, басталып, өкпеге суық тигендіктің (күн жылы болатын) белгілері байқалды. Екі жарым айдан кейін зертханалық сараптаманың нәтижесі балада паразит құрттардың жұмыртқасы бар екенін анықтады. Бұл қандай құрт болуы мүмкін?......................................................................................................................

№ слайда 41 Мына ұғымдарға түсіндірме жаз. Аналь тесігі- Гиподерма- Түлеу-
Описание слайда:

Мына ұғымдарға түсіндірме жаз. Аналь тесігі- Гиподерма- Түлеу-

№ слайда 42 Үйге тапсырма. §43 Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшелі
Описание слайда:

Үйге тапсырма. §43 Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері. 110 –суретті салу. 194 беттегі А,В,С деңгейлік сұрақтарға жауап беру.

  • Биология
Описание:

Көпжасушалылардың өкілі жұмыр құрттардың құрылым ерекшеліктерін, маңызын таныту;

2. Жұмыр құрттардың таралу жолдары, сақтық шаралары, пайда – зияны туралы алған білімін одан әрі қолданып, қосымша ақпарат көздері арқылы ізденіс дағдысын қалыптастыру;
3. Көпжасушалы жануарлар туралы алған білімдерін қолдану арқылы жұмыр құрттардың өкілдерін ажырата білуге үйрету;
Автор Осер Дина
Дата добавления 10.01.2017
Раздел Биология
Подраздел Презентации
Просмотров 1222
Номер материала MA-069399
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

Похожие материалы