Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации
Главная / Математика / 6 сынып оқушыларының математикалық сауаттылығын қалыптастыру

6 сынып оқушыларының математикалық сауаттылығын қалыптастыру

5-6 сынып оқушыларының математикалық сауаттылығын қалыптастыру


Қазақстан Республикасының қарқынды даму кезеңінде математиканы меңгерту негізінде бүгінгі оқушылардың математикаға ынтасын, белсенділіктерін дамыту, қызығушылықтарын арттыру басты міндет болып табылады.Ол үшін математика туралы қызықты материалдар, әртүрлі қызықты есептер, ойындар сабақ үстінде өзінің орнын табуы тиіс. Сабақты дұрыс ұйымдастыру арқылы оқушылардың білімін қалыптастыруға болады.Сонда олардың ынтасы артады, қызығушылығы туындайды. Дегенмен де жаңа тақырыпты логикалық жағынан ешбір мінсіз етіп түсіндіріп бергенмен, білім оқушылар санасына сол қалпында орнай салмайды. Білімнің оқушылар санасына жетуі, есте сақталуы оқушының ойлау қабілетіне, зерделігіне,яғни, оның жеке басына тән қасиеттерге байланысты.

«Білім алу- батылдық, оны толықтыру- даналық, ал шебер қолдана білу- өнер» деген халқымыздың қанатты сөзі бар. Демек, алған білімді өмірде шебер қолдана білу үшін әрбір балаға сауаттылық қажет және мұны біздің ата-бабаларымыз бүрыннан басты мұрат етіп келгені айқын.

Сондықтан жалпы білім беру саласының алдына қойылған осы мақсаттарды іске асыруда бірінші кезекте мектеп оқушыларының математикалық сауаттылығын арттыруға келіп тірелетіні мәлім.

Математикалық сауаттылық- әлемдегі математиканың ролін айқындау және түсіне білу, математикалық тұжырымдарды дәлелді негіздей білу болып табылады.

Математика пәнін оқытып үйрету үшін сыныптардың арасында оқушылардың математикалық сауаттылығын қалыптастырудағы пәндегі тақырыптардың сабақтастығы өте қажет. Сабақтастық- ол даму заңдылығы сияқты ескіні жоққа шығару емес, керісінше қандай бір мәнді элементтері болса, оны жаңа кезенде әрі қарай дамыту, жалғастыру болып табылады.

Ғалым И.Я. Лернер сабақтастыққа төмендегідей анықтама береді: «Сабақтастық дегеніміз – оқу тәрбие үдерісіндегі әрбір келесі жаңа буында өткен сатыда алынған білім мазмұнын бекітіп, кеңейтіп, қүрделендіріп және тереңдетіп отырудағы жүйелік»

Бүгінгі күн талабына сай жан-жақты дамыған, белсенді, өмірге талпынысы, қызығушылығы бар адамды мектеп табалдырығынан дайындап шығудың ең бір тиімді тәсілі ол- оқытудағы сабақтыстық.Ал оқытудығы сабақтастықты қалыптастыру ең алдымен оқыту мақсатын дұрыс анықтау болса, келесі оқыту мазмұны түсініктілігі, оның жас ерекшеліктеріне сай келуін таңдау.

Осы жерде «Теңдеу » тақырыбына тоқтала кеткім келеді. Бастауыш мектепте теңдеу жайында түсінік беру және оны шешудің тәсілдерін оқытып үйрету, сондай-ақ есепті теңдеудің көмегімен шешудің мән мағынасын ашу қарастырылған. Теңдеуді шешудің алдымен «сынап көру», яғни ( таңдап, іріктеп) алу тәсілі, содан кейін тура санды теңдіктің немесе өзара кері амалдардың қасиеттеріне негізделген тәсілдері еңгізілген .Ал 5 сыныпқа келгенде осы тақырып жалғасын табады. Мұнда теңдеудің , теңдеудің түбірінің анықтамалары еңгізіліп, жай теңдеулерден басталып, екі амалмен шығарылатын теңдеулерге жалғасады.

6 сыныпта бұл тақырып «бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу» болып қарастыралады. Мұнда теңдеудің анықтамасымен қатар, м әндес теңдеулер, сызықтық теңдеудің түбірлерінің жиыны бір ғана элементтен тұруы, бос жиын болуы немесе шектеусіз жиын болуы туралы түсініктері еңгізіледі.

Математика пәнін оқытқанда белгілі бір ережелерге сүйеніп немесе формулаларды пайдаланып нәтиже алуға ұмтыламыз. Осыған байланысты оқушылардың математикалық сауаттылығын қалыптастыруда ең алдымен математикалық ұғымдарды қалыптастыру болып келеді. Ал бұл жұмыс жүзеге асады егер оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін қолданса,және әрбір сабақтарда көрнекілікті көбірек қолданса: соның ішінде түрлі сүреттер, кестелер, фигуралар.Бүл сүреттерге қарап, оқушыларды зейін қоя тыңдауға, әңгімеге тарту арқылы математикалық тілін дамытуға, тапсырма бойынша әрекеттер орындауға үйретуге қажет.

Егер 5 сыныптың материалдарына қарасақ, оның оқушылардың бастауыш сыныптан келгендегі білімдерінің жүйелілігінің бір бөлігі екенін байқауға болады. Уақыт өте келе сандар туралы білімдері кеңее түседі: жай және ондық бөлшектер туралы түсінік алады, 6 сыныпта теріс сандармен де танысады . Бастауш сыныпта 4 арифметикалық амалды натурал сандарға қолданса, 5 сыныпта осы амалдар жай және ондық бөлшектерге қолданылады, ал 6 сыныпта рационал сандармен жалғастырады.

Есеп шығаруға үйрету- математиканы оқытудағы ең қиын әрі күрделі мәселелердің бірі. Балалардың топтық, өзіндік ерекшеліктері, қабілет деңгейлерінің әр түрлігіне байланысты, олардың бәрін де «бір тарақтың түзінен шыққандай» есепті шығара білуге біркелкі үйренеді деуге болмайды. Расында да тәжірибеде: а) әрбір сыныпта есепті өздігінен шығарып кететін оқушылар санаулы-ақ кездесетіні

б)көпшілік жағдайларда,оқушылар өздігінен ойланбай, есептегі белгілі шамалар мен ізделінді шамалар арасындағы тәуелділікті ашып беретіндей жетекші сұрақтардың берілуін, ал көпшілігі тиісті жәрдем көрсетілуін, тіпті есеп тексінің мазмұнын жан-жақты түсіндіріп беруді керексінеді

в) есепті мүлде шығара білмейтіндер де кездеседі. Осы тұрғыдан алғанда әрбір баланың шеберлік деңгейі түрліше болады деп түсіну керек те әр балаға жеке-дара қатынас жасаған жөн есептеймін.
Бастауыш мектептен орта мектепке ауысқан кезде оқушылар күрделі психологиялық қиындықтардан өтеді.Бұл көптеген себептерге байланысты: бір ұстаздың орнына бірден бірнешесі болады, көптеген жаңа түрлі сабақтар, кабинеттік жүйе.т.б. Көптеген математика пәні мұғалімдері баланың 4 сыныптан 5 сыныпқа өткен кездегі бағаларымен І тоқсандағы бағаларын салыстырып, білім сапасының төмендеуін байқайды. Менің ойымша , 5 сыныпта осы балаларға сабақ беремін деген мұғалімдер алдын-ала ,олар 4 сыныпта оқыған кезде , жиі сабақтарына қатысып , балаларды байқап, немесе танысып жүрген жөн деп ойлаймын.5 сынып оқушыларына жаңа жағдайларға бейімделу оңай болу үшін мұғалімнің сабақты түсіндіру барысында бастауыш сыныптарда қолданылатын методикалық әдістерді қолдана отырып бастағаны маңызды.
Сабақ барысында шәкірттің білімге құштарлығын арттыру, өздігінен ойлау қабілетін жандандыру, еңбек етуге баулу, жауапкершілік сезімін қалыптастыру мұғалімнің басты талабы.



  • Математика
Описание:

5-6 сынып оқушыларының математикалық сауаттылығын қалыптастыру


Қазақстан Республикасының қарқынды даму кезеңінде математиканы меңгерту негізінде бүгінгі оқушылардың математикаға ынтасын, белсенділіктерін дамыту, қызығушылықтарын арттыру басты міндет болып табылады.Ол үшін математика туралы қызықты материалдар, әртүрлі қызықты есептер, ойындар сабақ үстінде өзінің орнын табуы тиіс. Сабақты дұрыс ұйымдастыру арқылы оқушылардың білімін қалыптастыруға болады.Сонда олардың ынтасы артады, қызығушылығы туындайды. Дегенмен де жаңа тақырыпты логикалық жағынан ешбір мінсіз етіп түсіндіріп бергенмен, білім оқушылар санасына сол қалпында орнай салмайды. Білімнің оқушылар санасына жетуі, есте сақталуы оқушының ойлау қабілетіне, зерделігіне,яғни, оның жеке басына тән қасиеттерге байланысты.

«Білім алу- батылдық, оны толықтыру- даналық, ал шебер қолдана білу- өнер» деген халқымыздың қанатты сөзі бар. Демек, алған білімді өмірде шебер қолдана білу үшін әрбір балаға сауаттылық қажет және мұны біздің ата-бабаларымыз бүрыннан басты мұрат етіп келгені айқын.

Сондықтан жалпы білім беру саласының алдына қойылған осы мақсаттарды іске асыруда бірінші кезекте мектеп оқушыларының математикалық сауаттылығын арттыруға келіп тірелетіні мәлім.

Математикалық сауаттылық- әлемдегі математиканың ролін айқындау және түсіне білу, математикалық тұжырымдарды дәлелді негіздей білу болып табылады.

Математика пәнін оқытып үйрету үшін сыныптардың арасында оқушылардың математикалық сауаттылығын қалыптастырудағы пәндегі тақырыптардың сабақтастығы өте қажет. Сабақтастық- ол даму заңдылығы сияқты ескіні жоққа шығару емес, керісінше қандай бір мәнді элементтері болса, оны жаңа кезенде әрі қарай дамыту, жалғастыру болып табылады.

Ғалым И.Я. Лернер сабақтастыққа төмендегідей анықтама береді: «Сабақтастық дегеніміз – оқу тәрбие үдерісіндегі әрбір келесі жаңа буында өткен сатыда алынған білім мазмұнын бекітіп, кеңейтіп, қүрделендіріп және тереңдетіп отырудағы жүйелік»

Бүгінгі күн талабына сай жан-жақты дамыған, белсенді, өмірге талпынысы, қызығушылығы бар адамды мектеп табалдырығынан дайындап шығудың ең бір тиімді тәсілі ол- оқытудағы сабақтыстық.Ал оқытудығы сабақтастықты қалыптастыру ең алдымен оқыту мақсатын дұрыс анықтау болса, келесі оқыту мазмұны түсініктілігі, оның жас ерекшеліктеріне сай келуін таңдау.

Осы жерде «Теңдеу » тақырыбына тоқтала кеткім келеді. Бастауыш мектепте теңдеу жайында түсінік беру және оны шешудің тәсілдерін оқытып үйрету, сондай-ақ есепті теңдеудің көмегімен шешудің мән мағынасын ашу қарастырылған. Теңдеуді шешудің алдымен «сынап көру», яғни ( таңдап, іріктеп) алу тәсілі, содан кейін тура санды теңдіктің немесе өзара кері амалдардың қасиеттеріне негізделген тәсілдері еңгізілген .Ал 5 сыныпқа келгенде осы тақырып жалғасын табады. Мұнда теңдеудің , теңдеудің түбірінің анықтамалары еңгізіліп, жай теңдеулерден басталып, екі амалмен шығарылатын теңдеулерге жалғасады.

6 сыныпта бұл тақырып «бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу» болып қарастыралады. Мұнда теңдеудің анықтамасымен қатар, м әндес теңдеулер, сызықтық теңдеудің түбірлерінің жиыны бір ғана элементтен тұруы, бос жиын болуы немесе шектеусіз жиын болуы туралы түсініктері еңгізіледі.

Математика пәнін оқытқанда белгілі бір ережелерге сүйеніп немесе формулаларды пайдаланып нәтиже алуға ұмтыламыз. Осыған байланысты оқушылардың математикалық сауаттылығын қалыптастыруда ең алдымен математикалық ұғымдарды қалыптастыру болып келеді. Ал бұл жұмыс жүзеге асады егер оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін қолданса,және әрбір сабақтарда көрнекілікті көбірек қолданса: соның ішінде түрлі сүреттер, кестелер, фигуралар.Бүл сүреттерге қарап, оқушыларды зейін қоя тыңдауға, әңгімеге тарту арқылы математикалық тілін дамытуға, тапсырма бойынша әрекеттер орындауға үйретуге қажет.

Егер 5 сыныптың материалдарына қарасақ, оның оқушылардың бастауыш сыныптан келгендегі білімдерінің жүйелілігінің бір бөлігі екенін байқауға болады. Уақыт өте келе сандар туралы білімдері кеңее түседі: жай және ондық бөлшектер туралы түсінік алады, 6 сыныпта теріс сандармен де танысады . Бастауш сыныпта 4 арифметикалық амалды натурал сандарға қолданса, 5 сыныпта осы амалдар жай және ондық бөлшектерге қолданылады, ал 6 сыныпта рационал сандармен жалғастырады.

Есеп шығаруға үйрету- математиканы оқытудағы ең қиын әрі күрделі мәселелердің бірі. Балалардың топтық, өзіндік ерекшеліктері, қабілет деңгейлерінің әр түрлігіне байланысты, олардың бәрін де «бір тарақтың түзінен шыққандай» есепті шығара білуге біркелкі үйренеді деуге болмайды. Расында да тәжірибеде: а) әрбір сыныпта есепті өздігінен шығарып кететін оқушылар санаулы-ақ кездесетіні

б)көпшілік жағдайларда,оқушылар өздігінен ойланбай, есептегі белгілі шамалар мен ізделінді шамалар арасындағы тәуелділікті ашып беретіндей жетекші сұрақтардың берілуін, ал көпшілігі тиісті жәрдем көрсетілуін, тіпті есеп тексінің мазмұнын жан-жақты түсіндіріп беруді керексінеді

в) есепті мүлде шығара білмейтіндер де кездеседі. Осы тұрғыдан алғанда әрбір баланың шеберлік деңгейі түрліше болады деп түсіну керек те әр балаға жеке-дара қатынас жасаған жөн есептеймін.
Бастауыш мектептен орта мектепке ауысқан кезде оқушылар күрделі психологиялық қиындықтардан өтеді.Бұл көптеген себептерге байланысты: бір ұстаздың орнына бірден бірнешесі болады, көптеген жаңа түрлі сабақтар, кабинеттік жүйе.т.б. Көптеген математика пәні мұғалімдері баланың 4 сыныптан 5 сыныпқа өткен кездегі бағаларымен І тоқсандағы бағаларын салыстырып, білім сапасының төмендеуін байқайды. Менің ойымша , 5 сыныпта осы балаларға сабақ беремін деген мұғалімдер алдын-ала ,олар 4 сыныпта оқыған кезде , жиі сабақтарына қатысып , балаларды байқап, немесе танысып жүрген жөн деп ойлаймын.5 сынып оқушыларына жаңа жағдайларға бейімделу оңай болу үшін мұғалімнің сабақты түсіндіру барысында бастауыш сыныптарда қолданылатын методикалық әдістерді қолдана отырып бастағаны маңызды.
Сабақ барысында шәкірттің білімге құштарлығын арттыру, өздігінен ойлау қабілетін жандандыру, еңбек етуге баулу, жауапкершілік сезімін қалыптастыру мұғалімнің басты талабы.

Автор Кунтуарова Аманкуль
Дата добавления 03.03.2017
Раздел Математика
Подраздел Другое
Просмотров 556
Номер материала MA-070525
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии: