Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации
версия для слабовидящих
Главная / Физкультура / Ашық сабақ "Тоғызқұмалақ ойын ережесі"

Ашық сабақ "Тоғызқұмалақ ойын ережесі"

Название документа то?ыз??мала? ойын ережес_.docx



Сабақ тақырыбы: ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ ойын ережесі

Мақсаты:

1. Оқушылардың тоғызқұмалақ ойынының ережелерімен таныстыру. Ойната отырып түсіндіру. Теория мен практиканы ұштастыру.

2. Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру.

3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі: аралас сабақ

Сабақ әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, ойын ойнату.

Сабаққа қажетті құралдар: ойын ережесін түсіндіруге арналған плакаттар, маркер, ойын тақталары.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

А) Оқушыларды түгелдеу

Б) Сабаққа дайындығын тексеру

ІІ Жаңа материалды меңгерту.

ІІІ Ойын ережесі бойынша оқушыларды ойнату

ІV Қорытындылау

Үй жұмысы ойын ережесін үйде қайталап келу.



Тоғызқұмалақ ойыны арнайы тақтада екі адам арасында ойналады. Ойын тақтасы – 2 қазан, 18 отау, 162 құмалақтан тұрады. Ойын басында әр ойыншыға бір қазан, тоғыз отауға тоғыз-тоғыздан салынған сексен бір құмалақ тиесілі.

Алғашқы жүріс жасаған ойыншыны – бастаушы, қарымта жүріс жасаған ойыншыны – қостаушы деп атайды. Кейде бастаушы үшін – ақ жағы, қостаушы үшін қара жағы деген тіркестерді де қолданамыз.

Тақтаның жалпы құрылысы төмендегідей:

http://9kumalak.com/images/ereje/ereje_1.jpg

 

Бұл жерде - №1 №2 №3 №4 №5 №6 №7 №8 №9 - отаулар

Берілген диаграммада  бастаушының отаулары төменгіжағында,  ал қазандағы құмалақтар  саны жоғарғыжағында орналасқан.

Жүріс жасау ерекшеліктері

Жүріс ойыншылар тарапынан кезектесіп жүріледі.Жүрісті кімнің жасайтыны жеребемен немесеқарсыластардың келісімімен анықталады.

1.Жүріс жасау үшін өз жағыңыздағы отаулардың бірінен біреуін орнына қалдырып, қалған құмалақтарды қолға алып, солдан оңға қарай бір-бірлеп таратамыз. Тарату сәтінде құмалақтар өз отауларымыздан асып кететін болса, қарсыластың отауына таратамыз. Егер соңғы құмалақ қарсыластың тақ санды құмалағы бар отауына түсіп, ондағы құмалақтарды жұп қылса (2, 4, 6, 10, 12), сол отаудағы құмалақтар ұтып алынып, өз қазанымызға салынады.

Егер соңғы құмалақ қарсыластың жұп санды құмалағы бар отауына түсіп (3 құмалақтан басқа), тақ қылса немесе өз отауымызға түссе, құмалақ ұтып алынбайды.

Мәселен, жоғарыдағы тақтадағы алғашқы жағдайда бастаушы №7 отаудағы 9 құмалағын таратса, соңғысы қарсыласының №6 отауына барып түседі және ондағы 9 құмалақ соңғы құмалақпен 10 болып, ұтып алынады және қазанға салынады.

 

Сол кезде тақтада төмендегідей жағдай қалыптасады.

http://9kumalak.com/images/ereje/ereje_2.jpg http://9kumalak.com/images/ereje/ereje_3.jpg

 

2.Отаудағы жалғыз құмалақ көрші отауға жүргенде орны бос қалады.

3.Жүріс жасаған кезде отауларға құмалақ салмай немесе 2-3 құмалақ бөліп алып жүруге болмайды.

Тұздық алу ережесі

Тоғызқұмалақ ойынында құмалақтан басқа ойында бір рет қарсыластың отауын ұтып алуға да болады. Оны ежелде – “тұзды үй”, қазіргі тілде – тұздық деп атайды.

4.Тұздық алу үшін жүріс жасаған кезде, қарсыластың екі құмалағы бар отауына таратқан құмалағыңыздың соңғысын түсіру керек.

Сонда сол отауда қалыптасқан 3 құмалақпен бірге отау да ұтып алынып, ойынның аяғына дейін сіздің меншігіңізге айналады.

Енді жүріс жасалған сайын тұздық алынған отауға түсетін бір құмалақ, міндетті түрде сіздің қазаныңызға салынып отырады.

Тұздық алынған отауға арнайы белгі қойылады. Жазбаша түрде – Х деген шартты таңбамен белгіленеді. Мәселен, төмендегі диаграммаға қарайық.

Осы жағдайда қостаушы ойыншы №7 отаудағы 10 құмалағын тарату арқылы, соңғы құмалағын бастаушының №7 отауына түсіріп, ондағы 2 құмалақты үшеу етіп, осы құмалақтарды ұтумен қатар, осы отауға тұздық жариялайды. Сонда төмендегі жағдай қалыптасады.

http://9kumalak.com/images/ereje/ereje_4.jpg

 

Ендігі кезде бүкіл ойын барысында №7 отау – қостаушының меншігіне айналады.

5.Тұздық ойында бір рет алынады және №9 отаудан ешқашан алынбайды.

6.Тұздық аттас отаулардан алынбайды.

Мысалы, жоғарыдағы диаграммадағы жағдайда қостаушы ойыншы №7 отаудан тұздық алды, енді бастаушы ойыншы ойын барысында бұл отаудан тұздық алуға қақысы жоқ.

Атсырау” ережесі

Ойын аяқталуға жақындаған сайын әр ойыншының отауларындағы құмалақ таусыла бастайды. Әр құмалақ ұтып алынған сайын немесе тұздыққа түскен сайын қарсыластардың жүріс мөлшері кеми береді. Сондықтан ойын соңында қарсыластардың бірінің отауларында жүріс жасай алмайтын жағдай да кездеседі.

Қорытындылау 

Үй жұмысы ойын ережесін үйде қайталап келу.



































































  • Физкультура
Описание:

Сабақ тақырыбы: ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ ойын ережесі

Мақсаты:

1. Оқушылардың тоғызқұмалақ ойынының ережелерімен таныстыру. Ойната отырып түсіндіру. Теория мен практиканы ұштастыру.

2. Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру.

3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі: аралас сабақ

Сабақ әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, ойын ойнату.

Сабаққа қажетті құралдар:ойын ережесін түсіндіруге арналған плакаттар, маркер, ойын тақталары.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

А) Оқушыларды түгелдеу

Б) Сабаққа дайындығын тексеру

ІІ Жаңа материалды меңгерту.

ІІІ Ойын ережесі бойынша оқушыларды ойнату

ІV Қорытындылау

Үй жұмысы ойын ережесін үйде қайталап келу.

Тоғызқұмалақ ойыны арнайы тақтада екі адам арасында ойналады. Ойын тақтасы – 2 қазан, 18 отау, 162 құмалақтан тұрады. Ойын басында әр ойыншыға бір қазан, тоғыз отауға тоғыз-тоғыздан салынған сексен бір құмалақ тиесілі.

Алғашқы жүріс жасаған ойыншыны – бастаушы, қарымта жүріс жасаған ойыншыны – қостаушы деп атайды. Кейде бастаушы үшін – ақ жағы, қостаушы үшін қара жағы деген тіркестерді де қолданамыз.

Тақтаныңжалпықұрылысытөмендегідей:

Бұл жерде - №1 №2 №3 №4 №5 №6 №7 №8 №9 - отаулар

Берілген диаграммада бастаушының отаулары төменгіжағында, ал қазандағы құмалақтар саны жоғарғыжағында орналасқан.

Жүріс жасау ерекшеліктері

Жүріс ойыншылар тарапынан кезектесіп жүріледі.Жүрісті кімнің жасайтыны жеребемен немесеқарсыластардың келісімімен анықталады.

1.Жүріс жасауүшінөзжағыңыздағыотаулардыңбіріненбіреуінорнынақалдырып, қалғанқұмалақтардықолғаалып, солданоңғақарайбір-бірлептаратамыз. Таратусәтіндеқұмалақтарөзотауларымызданасыпкететінболса, қарсыластыңотауынатаратамыз. Егерсоңғықұмалаққарсыластыңтақсандықұмалағы бар отауынатүсіп, ондағықұмалақтардыжұпқылса (2, 4, 6, 10, 12), солотаудағықұмалақтарұтыпалынып, өзқазанымызғасалынады.

Егерсоңғықұмалаққарсыластыңжұпсандықұмалағы бар отауынатүсіп (3 құмалақтанбасқа), таққылсанемесеөзотауымызғатүссе, құмалақұтыпалынбайды.

Мәселен, жоғарыдағытақтадағыалғашқыжағдайдабастаушы №7 отаудағы 9 құмалағынтаратса, соңғысықарсыласының №6 отауынабарыптүседіжәнеондағы 9 құмалақсоңғықұмалақпен 10 болып, ұтыпалынадыжәнеқазанғасалынады.

Солкездетақтадатөмендегідейжағдайқалыптасады.

2.Отаудағы жалғызқұмалақкөршіотауғажүргендеорны бос қалады.

3.Жүріс жасағанкездеотауларғақұмалақсалмайнемесе 2-3 құмалақбөліпалыпжүругеболмайды.

Тұздықалуережесі

Тоғызқұмалақойынындақұмалақтанбасқаойындабірретқарсыластыңотауынұтыпалуға да болады. Оны ежелде – “тұздыүй”, қазіргітілде – тұздықдепатайды.

4.Тұздық алуүшінжүрісжасағанкезде, қарсыластыңекіқұмалағы бар отауынатаратқанқұмалағыңыздыңсоңғысынтүсірукерек.

Сонда солотаудақалыптасқан 3 құмалақпенбіргеотау да ұтыпалынып, ойынныңаяғынадейінсіздіңменшігіңізгеайналады.

Ендіжүрісжасалғансайынтұздықалынғанотауғатүсетінбірқұмалақ, міндеттітүрдесіздіңқазаныңызғасалыныпотырады.

Тұздықалынғанотауғаарнайыбелгіқойылады. Жазбашатүрде – Х дегеншарттытаңбаменбелгіленеді. Мәселен, төмендегідиаграммағақарайық.

Осы жағдайдақостаушыойыншы №7 отаудағы 10 құмалағынтаратуарқылы, соңғықұмалағынбастаушының №7 отауынатүсіріп, ондағы 2 құмалақтыүшеуетіп, осы құмалақтардыұтуменқатар, осы отауғатұздықжариялайды. Сонда төмендегіжағдайқалыптасады.

Автор Утунчиев Бакир Туреханович
Дата добавления 10.01.2017
Раздел Физкультура
Подраздел Конспекты
Просмотров 2389
Номер материала MA-069412
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

Популярные курсы