Главная / Иностранные языки / Урок крымскотатарской литературы в 7 классе. Тема. Эшреф Шемьи-заде. "Узбекистанская баллада"

Урок крымскотатарской литературы в 7 классе. Тема. Эшреф Шемьи-заде. "Узбекистанская баллада"

7 сыныф
Къырымтатар эдебиятындан
дерс
Мевзу. 
 Эшреф Шемьи –заде

«Озьбекистан балладасы»

        Къырымтатар...
Макъсат
Талебелерни балладанынъ мундериджесинен таныштырув.
Талебелерге эсе...
Эв вазифесини сорав
Суаллер ве вазифелер:
Суаллер ве вазифелер:
Э.Шемьи-заденинъ балалыгъы акък...
Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды?
Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ...
Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай?
Не ичюн халк...
Лугъат иши
вахшийлик — джанаварлыкъ, зулум
окюнмек — ынджынмакъ
акъчиль — ...
Лугъат иши
демев — тиреме, таяма
кегий (кегей) — копчек ичиндеки пармакълар...
Шиирни ифадели окъумакъ ве комментирлемек
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
I
  «Къург...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Къум бораны, тоз бораны
Геджеси ве куньдюзи.
Тамырл...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

« Догъдым, осьтим шу къумлукъта,
  Бир.акъар сув кор...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Байгъуш терек: «Мурадыма
Ириштим», — деп, севине,
«...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Бухарада одун кесат, 
Бухара зар къорайгъа...
Керван...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Сельбилернинъ талдасында, 
Дженнетдайын бир ерде,
Де...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
                                                      ...
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Кийик, санърав сахрасын.
Алты ай къыш бузлап яткъан
...
Суаллер ве вазифелер:

Сахраны тасвир эткен сатырларны тапып окъунъыз. Козюн...
Сахранынъ тасвири
Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавулнынъ опькеси акълымы?
Апансыздан сахрада ким...
Суаллер ве вазифелер:
Керванджылар насыл вахшийлик япалар?
Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавул пытачыгъы, демев олып, насыл ерге тюше? Шу б...
Суаллер ве вазифелер:
Не ичюн зевкълы багъчада сакъсавул озюни бахытсыз сезе...
Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавулнынъ хаялына нелер келе? О, нени арызлай?
Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавулнынъ такъдирини кимнинъ такъдиринен къыяс этм...
«Э. ВЕНН ДИАГРАММАСЫ» (КЪЫЯСЛАВ УСУЛЫ)
Сюргюнлик
 Рустем Эминов ресимлери
Сюргюнлик
Рустем Эминов ресимлери
Нетидже 
       «Озьбекистан балладасы» эсеринде меджаз (метафора) усулы вас...
Эвге вазифе
Балладаны ифадели окъумакъ.
Мундериджесини озь сёзлеринъизнен и...
Дерсимиз битти!

Дерсимиз битти!

Сагълыкънен барынъыз.
1 из 35

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 7 сыныф
Къырымтатар эдебиятындан
дерс
Описание слайда:

7 сыныф Къырымтатар эдебиятындан дерс

№ слайда 2 Мевзу. 
 Эшреф Шемьи –заде

«Озьбекистан балладасы»

        Къырымтатар ха
Описание слайда:

Мевзу. Эшреф Шемьи –заде «Озьбекистан балладасы» Къырымтатар халкъынынъ фаджиалы такъдири, адалетнинъ енъеджегине ишанув

№ слайда 3 Макъсат
Талебелерни балладанынъ мундериджесинен таныштырув.
Талебелерге эсерни
Описание слайда:

Макъсат Талебелерни балладанынъ мундериджесинен таныштырув. Талебелерге эсернинъ мевзу, гъаевий манасы, тасвирий васталар ве композицион къурулышы арасында багъны косьтермек. Ана-топракъкъа, тувгъан табиаткъа севги ашламакъ, халкъымызнынъ фаджиалы кечмишинен таныштырмакъ.

№ слайда 4 Эв вазифесини сорав
Описание слайда:

Эв вазифесини сорав

№ слайда 5 Суаллер ве вазифелер:
Суаллер ве вазифелер:
Э.Шемьи-заденинъ балалыгъы акъкъын
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Суаллер ве вазифелер: Э.Шемьи-заденинъ балалыгъы акъкъында икяе этинъиз. Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды? Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай?

№ слайда 6
Описание слайда:

№ слайда 7 Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды?
Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве
Описание слайда:

Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды? Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды?

№ слайда 8 Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай?
Не ичюн халкъым
Описание слайда:

Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай? Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай?

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10
Описание слайда:

№ слайда 11 Лугъат иши
вахшийлик — джанаварлыкъ, зулум
окюнмек — ынджынмакъ
акъчиль — агъ
Описание слайда:

Лугъат иши вахшийлик — джанаварлыкъ, зулум окюнмек — ынджынмакъ акъчиль — агъаргъан, тюссюз, ачыкъ тюслю паттадакътан — апансыздан сахра — къумлукъ, къургъакъ ер байгъуш — мында: гъарип махлюкъ — мында: инсан ин — къоба, юва кочьмеджи — кочип юрген

№ слайда 12 Лугъат иши
демев — тиреме, таяма
кегий (кегей) — копчек ичиндеки пармакълар
с
Описание слайда:

Лугъат иши демев — тиреме, таяма кегий (кегей) — копчек ичиндеки пармакълар санърав — титис, къоркъунч дама — умют, ишанч фелек — такъдир, талий, баш язысы наввай (узб.) — фурунджы

№ слайда 13 Шиирни ифадели окъумакъ ве комментирлемек
ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
I
  «Къургъак
Описание слайда:

Шиирни ифадели окъумакъ ве комментирлемек ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ I «Къургъакъ иль» деп, намы кеткен Къадим Хива илинде, Къаракъумнынъ джалын бурккен Къызгъын, къавракъ чёлюнде, Барханларнынъ ортасында, Ёлдан-ыздан кенарда, Осе эди бир сакъсавул Озь башына тенада. Догъып-осип корьгени — тек Акъчиль, сары кок юзю,

№ слайда 14 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Къум бораны, тоз бораны
Геджеси ве куньдюзи.
Тамырлары
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ Къум бораны, тоз бораны Геджеси ве куньдюзи. Тамырлары арасында Тек йыланлар сызгъырша, Къум устюнде бир-биринен Къаракъуртлар къырылша. Бир кунь, кунеш яман якъып, Яндыргъанда сахраны, Уфукътаки ойнакъ сагъын, Анъдыргъанда дерьяны, Янъгъызлыкътан джаны янгъан Сакъсавул, пек ынджынып, Танърисине опьке эте, Такъдирине аджынып:

№ слайда 15 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

« Догъдым, осьтим шу къумлукъта,
  Бир.акъар сув корьме
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ « Догъдым, осьтим шу къумлукъта, Бир.акъар сув корьмедим, Отти омрюм янъгъызлыкъта, Яшав недир бильмедим. Ич бир къушчыкъ, далларыма Къонып, дердин тёкмеди, Ич бир инсан, колеткемде Отурып, джал этмеди» Деп, окюне, тасалана Сакъсавул озь-озюне... Шу арада куньбатыда Барханларнынъ устюнде Пейда ола паттадакътан Бир кочьмеджи керваны. Сес-шамата толып къала Къумтепенинъ эр ягъы.

№ слайда 16 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Байгъуш терек: «Мурадыма
Ириштим», — деп, севине,
«Мах
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ Байгъуш терек: «Мурадыма Ириштим», — деп, севине, «Махлюкъларнынъ энъ анълысы Буюрды, — деп, — эвиме», «Энъ анълылар» алмай-бермей, Алып балта, курекни, Тутуналар абрамагъа гъарип терекни. Бизнинъ сакъсавулны, тамырындан Талынаджек балталап, Джемий чыкъкъан агъачыны Тюелерге аркъалап, Джурьдек керван агъыр-сабыр Бухарагъа ёл тута, (Бу вахшийлик йыланларны Инлеринден къачырта).

№ слайда 17 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Бухарада одун кесат, 
Бухара зар къорайгъа...
Керван ба
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ Бухарада одун кесат, Бухара зар къорайгъа... Керван башы сакъсавулны Сата бай бир наввайгъа. Наввай да о агъачларнынъ Барын якъа тандыргъа, Тек бир тегиз пытачыкъны Откъа атмай, къалдыра. Алып кире пытачыкъны Озюнинъ гуль багъына, Багълап къоя, къазыкъ этип, Вир гультерек талына. Айлар оте, йыллар оте, Кузь артындан къыш келе. Омюр тюшдай кечип кете, Баарь келе, яз келе.

№ слайда 18 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Сельбилернинъ талдасында, 
Дженнетдайын бир ерде,
Демев
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ Сельбилернинъ талдасында, Дженнетдайын бир ерде, Демев болып, тура пытакъ Гъонджелерге, гуллерге. Артыкъ оны ызлы боран Къум ичинде чайкъатмай, Такъырларнынъ сыджакъ ели, Нефесини къаплатмай. Гедже-куньдюз янчыгъында Арыкъ акъа, шырылдап, Этрафында къарылгъачлар Учушалар, чырылдап. Къокъу сача янындаки Гуль, мелевше, сумбуллер, Хош эзгинен шенълендире Эшлерини бульбуллер...

№ слайда 19 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ Эр ер кейфте, иш ве назда, Эр шей ширин юкъуда. Эр осюмлик зевкъта, азда, Тек сакъсавул къайгъыда. Сакъсавулнынъ дерди буюк, Озю кичик олса да, Хырпалангъан гонълю куюк, Тыштан кулип турса да, Эркетайлар ортасында Озюн сезе огийдай, Арабанынъ копчегинде Он учюнджи кегийдай. Бильмей байгъуш — залым фелек Даа нелер азырлай... Озю исе хаялында Эр дакъикъа арызлай Алты ай яз къакърап яткъан

№ слайда 20 ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ
Кийик, санърав сахрасын.
Алты ай къыш бузлап яткъан
Сув
Описание слайда:

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ Кийик, санърав сахрасын. Алты ай къыш бузлап яткъан Сувукъ, титис ювасын. Къум устюнде эркеленген йыланларны сагъына, Шайтан-тойдан океленген Боранларны сагъына. Истей тувгъан сахрасыны Бир кере даа корьмеге, Янса биле, шу сахрада, Янып, кульге дёнмеге. Дар дюньяда бир арзусы — Шу къаргъышлы ювасы, Шу къаргъышлы къум дерьясы... Ах сен, дама дюньясы!..

№ слайда 21 Суаллер ве вазифелер:

Сахраны тасвир эткен сатырларны тапып окъунъыз. Козюнъиз
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Сахраны тасвир эткен сатырларны тапып окъунъыз. Козюнъиз огюнде насыл левха джанлана? Акъчиль, сары кок юзю, Къум бораны,тоз бораны Геджеси ве куньдюзи. Тамырлары арасында Тек йыланлар сызгъырша, Къум устюнде бир-биринен Къаракъуртлар къырылша.

№ слайда 22 Сахранынъ тасвири
Описание слайда:

Сахранынъ тасвири

№ слайда 23 Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавулнынъ опькеси акълымы?
Апансыздан сахрада кимлер
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Сакъсавулнынъ опькеси акълымы? Апансыздан сахрада кимлер пейда ола? Сакъсавулгъа бу вакъиа насыл тесир эте?

№ слайда 24 Суаллер ве вазифелер:
Керванджылар насыл вахшийлик япалар?
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Керванджылар насыл вахшийлик япалар?

№ слайда 25 Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавул пытачыгъы, демев олып, насыл ерге тюше? Шу багъ
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Сакъсавул пытачыгъы, демев олып, насыл ерге тюше? Шу багъчаны тасвир этинъиз.

№ слайда 26 Суаллер ве вазифелер:
Не ичюн зевкълы багъчада сакъсавул озюни бахытсыз сезе?
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Не ичюн зевкълы багъчада сакъсавул озюни бахытсыз сезе? Сакъсавулнынъ дерди буюк, Озю кичик олса да, Хырпалангъан гонълю куюк, Тыштан кулип турса да, Эркетайлар ортасында Озюн сезе огийдай,

№ слайда 27 Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавулнынъ хаялына нелер келе? О, нени арызлай?
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Сакъсавулнынъ хаялына нелер келе? О, нени арызлай?

№ слайда 28 Суаллер ве вазифелер:
Сакъсавулнынъ такъдирини кимнинъ такъдиринен къыяс этмек
Описание слайда:

Суаллер ве вазифелер: Сакъсавулнынъ такъдирини кимнинъ такъдиринен къыяс этмек мумкюн?

№ слайда 29 «Э. ВЕНН ДИАГРАММАСЫ» (КЪЫЯСЛАВ УСУЛЫ)
Описание слайда:

«Э. ВЕНН ДИАГРАММАСЫ» (КЪЫЯСЛАВ УСУЛЫ)

№ слайда 30 Сюргюнлик
 Рустем Эминов ресимлери
Описание слайда:

Сюргюнлик Рустем Эминов ресимлери

№ слайда 31 Сюргюнлик
Рустем Эминов ресимлери
Описание слайда:

Сюргюнлик Рустем Эминов ресимлери

№ слайда 32
Описание слайда:

№ слайда 33 Нетидже 
       «Озьбекистан балладасы» эсеринде меджаз (метафора) усулы вастас
Описание слайда:

Нетидже «Озьбекистан балладасы» эсеринде меджаз (метафора) усулы вастасынен къырымтатар халкъынынъ сюргюнлик фаджиасы косьтериле. Эсерде тасвирленген сакъсавул терегининъ башына тюшкен белялар къырымтатар халкъынынъ сюргюндеки аджыныкълы, агъыр алыны анъдыра. Сакъсавул пытагъы дженнетдайын кошеде озюни бахытлы сезмей. О, ватан асретлигини чеке, озюнинъ сахрасыны, «сувукъ, титис» ювасыны арз эте. Шаир кинае усулынен, сакъсавул пытагъынынъ образы вастасынен къырымтатар халкъынынъ такъдири, арзуларыны акс этти. «Озьбекистан балладасы » язылгъан девирде сюргюнлик фаджиасы акъкъында язув ясакъ эди. Шаир, кинае усулыны къулланып, халкънынъ эм озюнинъ дуйгъулары ве арзусыны ифаде этти.

№ слайда 34 Эвге вазифе
Балладаны ифадели окъумакъ.
Мундериджесини озь сёзлеринъизнен икяе
Описание слайда:

Эвге вазифе Балладаны ифадели окъумакъ. Мундериджесини озь сёзлеринъизнен икяе этинъиз. Сахранынъ ресимини япынъыз. Янъы сёзлерни бильмек.

№ слайда 35 Дерсимиз битти!

Дерсимиз битти!

Сагълыкънен барынъыз.
Описание слайда:

Дерсимиз битти! Дерсимиз битти! Сагълыкънен барынъыз.

Урок крымскотатарской литературы в 7 классе. Тема. Эшреф Шемьи-заде. "Узбекистанская баллада"
  • Иностранные языки
Описание:

  2 слайд. Мевзу: Эшреф Шемьи –заде

«Озьбекистан балладасы»

 Къырымтатар халкъынынъ фаджиалы такъдири, адалетнинъ енъеджегине ишанув.

3 слайд. Макъсат.

Талебелерни балладанынъ мундериджесинен таныштырув.

Талебелерге эсернинъ мевзу,  гъаевий манасы, тасвирий васталар ве композицион къурулышы арасында багъны косьтермек.

Ана-топракъкъа, тувгъан табиаткъа севги ашламакъ, халкъымызнынъ фаджиалы кечмишинен таныштырмакъ.

4 слайд. Эв вазифесини сорав

Эшреф Шемьи-заде

 

(21.06.1908, Кезлев – 11.03.1978, Москва)

5 слайд. Эшреф Шемьи-заде акъкъында икяе этмек

Суаллер ве вазифелер:

Э.Шемьи-заденинъ балалыгъы акъкъында икяе этинъиз.

Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды?

Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай?

6 слайд. КЕЗЛЕВНИНЪ ЛЕВХАЛАРЫ

7 слайд. Суаллер ве вазифелер:

Э.Шемьи-заде насыл эсерлер ве не акъкъында язды?

8 слайд. Суаллер ве вазифелер:

Не ичюн халкъымыз озь шаирини буюк севги ве урьметнен хатырлай?

9 слайд.  Акъмесджит шеэри  

Эшреф Шемьи-заде адлы 

I-III басамакълы 42-нджи умумтасиль мектеби

10 слайд. Янъы мевзу устюнде ишлев

Саксавул

 11 слайд.  Лугъат иши

вахшийлик — джанаварлыкъ, зулум

окюнмек — ынджынмакъ

акъчиль — агъаргъан, тюссюз, ачыкъ тюслю

паттадакътан — апансыздан

сахра — къумлукъ, къургъакъ ер

байгъуш — мында: гъарип

махлюкъ — мында: инсан

ин — къоба, юва

кочьмеджи — кочип юрген

12 слайд. Лугъат иши

демев — тиреме, таяма

кегий (кегей) — копчек ичиндеки пармакълар

санърав — титис, къоркъунч

дама — умют, ишанч

фелек — такъдир, талий, баш язысы

 

наввай (узб.) — фурунджы

13 слайд. Шиирни ифадели окъумакъ ве комментирлемек

ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

I

  «Къургъакъ иль» деп, намы кеткен 

   Къадим Хива илинде,

   Къаракъумнынъ джалын бурккен

   Къызгъын, къавракъ чёлюнде, 

   Барханларнынъ ортасында, 

   Ёлдан-ыздан кенарда, 

   Осе эди бир сакъсавул

   Озь башына тенада. 

   Догъып-осип корьгени — тек 

 

   Акъчиль, сары кок юзю,

14 слайд. ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Къум бораны, тоз бораны

Геджеси ве куньдюзи.

Тамырлары арасында

Тек йыланлар сызгъырша,

Къум устюнде бир-биринен

Къаракъуртлар къырылша.

Бир кунь, кунеш яман якъып,

Яндыргъанда сахраны,

Уфукътаки ойнакъ сагъын,

Анъдыргъанда дерьяны,

Янъгъызлыкътан джаны янгъан

Сакъсавул, пек ынджынып,

Танърисине опьке эте,

Такъдирине аджынып:

15 слайд. ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

« Догъдым, осьтим шу къумлукъта,

  Бир.акъар сув корьмедим,

    Отти омрюм янъгъызлыкъта,

      Яшав недир бильмедим.

        Ич бир къушчыкъ, далларыма

           Къонып, дердин тёкмеди,

               Ич бир инсан, колеткемде

                 Отурып, джал этмеди»

                      Деп, окюне, тасалана

                         Сакъсавул озь-озюне...

                             Шу арада куньбатыда

                                  Барханларнынъ устюнде

                                     Пейда ола паттадакътан

                                           Бир кочьмеджи керваны. 

                                              Сес-шамата толып къала

 

                                                  Къумтепенинъ эр ягъы.

16 слайд. ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Байгъуш терек: «Мурадыма

Ириштим», — деп, севине,

«Махлюкъларнынъ энъ анълысы

Буюрды, — деп, — эвиме»,

«Энъ анълылар» алмай-бермей,

Алып балта, курекни,

Тутуналар абрамагъа гъарип терекни.

Бизнинъ сакъсавулны, тамырындан

Талынаджек балталап,

Джемий чыкъкъан агъачыны

Тюелерге аркъалап, 

Джурьдек керван агъыр-сабыр

Бухарагъа ёл тута, 

(Бу вахшийлик йыланларны 

Инлеринден къачырта).

17 слайд. ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Бухарада одун кесат, 

Бухара зар къорайгъа...

Керван башы сакъсавулны 

Сата бай бир наввайгъа. 

Наввай да о агъачларнынъ 

Барын якъа тандыргъа, 

Тек бир тегиз пытачыкъны 

Откъа атмай, къалдыра. 

Алып кире пытачыкъны 

Озюнинъ гуль багъына, 

Багълап къоя, къазыкъ этип,

Вир гультерек талына. 

Айлар оте, йыллар оте, 

Кузь артындан къыш келе. 

Омюр тюшдай кечип кете, 

Баарь келе, яз келе. 

18 слайд. ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Сельбилернинъ талдасында, 

Дженнетдайын бир ерде,

Демев болып, тура пытакъ 

Гъонджелерге, гуллерге.  

Артыкъ оны ызлы боран 

Къум ичинде чайкъатмай, 

Такъырларнынъ сыджакъ ели, 

Нефесини къаплатмай. 

Гедже-куньдюз янчыгъында 

Арыкъ акъа, шырылдап, 

Этрафында къарылгъачлар 

Учушалар, чырылдап. 

Къокъу сача янындаки 

Гуль, мелевше, сумбуллер, 

Хош эзгинен шенълендире 

Эшлерини бульбуллер... 

19 слайд. ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Эр ер кейфте, иш ве назда,

 Эр шей ширин юкъуда. 

 Эр осюмлик зевкъта, азда, 

 Тек сакъсавул къайгъыда. 

 Сакъсавулнынъ дерди буюк,

 Озю кичик олса да, 

 Хырпалангъан гонълю куюк, 

 Тыштан кулип турса да, 

 Эркетайлар ортасында 

 Озюн сезе огийдай, 

 

 

Арабанынъ копчегинде 

Он учюнджи кегийдай. 

Бильмей байгъуш — залым фелек 

Даа нелер азырлай... 

Озю исе хаялында 

Эр дакъикъа арызлай 

Алты ай яз къакърап яткъан

20 слайд.ОЗЬБЕКИСТАН БАЛЛАДАСЫ

Кийик, санърав сахрасын.

Алты ай къыш бузлап яткъан

Сувукъ, титис ювасын.

Къум устюнде эркеленген йыланларны сагъына,

Шайтан-тойдан океленген

Боранларны сагъына.

Истей тувгъан сахрасыны

Бир кере даа корьмеге,

Янса биле, шу сахрада,

Янып, кульге дёнмеге.

Дар дюньяда бир арзусы —

Шу къаргъышлы ювасы,

Шу къаргъышлы къум дерьясы...

 

Ах сен, дама дюньясы!..

21 слайд. Суаллер ве вазифелер:

Сахраны тасвир эткен сатырларны тапып окъунъыз. Козюнъиз огюнде насыл левха джанлана? 

             Акъчиль, сары кок юзю,

             Къум бораны,тоз бораны

             Геджеси ве куньдюзи.

             Тамырлары арасында

             Тек йыланлар сызгъырша,

             Къум устюнде бир-биринен

             Къаракъуртлар къырылша.

22 слайд. Сахранынъ тасвири

23 слайд. Суаллер ве вазифелер:

Сакъсавулнынъ опькеси акълымы?

 

Апансыздан сахрада кимлер пейда ола? Сакъсавулгъа бу вакъиа насыл тесир эте?

              …куньбатыда

Барханларнынъ устюнде

Пейда ола паттадакътан

Бир кочьмеджи керваны.

Байгъуш терек: «Мурадыма

Ириштим», — деп, севине,

«Махлюкъларнынъ энъ анълысы

Буюрды, — деп, — эвиме»,

24 слайд. Суаллер ве вазифелер:

 

Керванджылар насыл вахшийлик япалар? 

«Энъ анълылар» алмай-бермей,

Алып балта, курекни,

Тутуналар абрамагъа гъарип терекни.

Бизнинъ сакъсавулны, тамырындан

Талынаджек балталап,

Джемий чыкъкъан агъачыны

Тюелерге аркъалап, 

Бухарагъа ёл тута… 

Керван башы сакъсавулны

 Сата бай бир наввайгъа. 

Наввай да о агъачларнынъ

 Барын якъа тандыргъа, 

Тек бир тегиз пытачыкъны 

 

Откъа атмай, къалдыра.

25 слайд.  Суаллер ве вазифелер:

Сакъсавул пытачыгъы, демев олып, насыл ерге тюше? Шу багъчаны тасвир этинъиз.

Демев болып, тура пытакъ 

Гъонджелерге, гуллерге. . 

Гедже-куньдюз янчыгъында 

Арыкъ акъа, шырылдап, 

Этрафында къарылгъачлар 

Учушалар, чырылдап. 

Къокъу сача янындаки 

Гуль, мелевше, сумбуллер, 

Хош эзгинен шенълендире 

 

Эшлерини бульбуллер...  

26 слайд.   Суаллер ве вазифелер:

Не ичюн зевкълы багъчада сакъсавул озюни бахытсыз сезе? 

            Сакъсавулнынъ дерди буюк,

            Озю кичик олса да, 

            Хырпалангъан гонълю куюк,

            Тыштан кулип турса да, 

           Эркетайлар ортасында 

 

           Озюн сезе огийдай, 

27 слайд.  Суаллер ве вазифелер:

Сакъсавулнынъ хаялына нелер келе? О, нени арызлай?

Истей тувгъан сахрасыны

Бир кере даа   корьмеге,

Янса биле, шу сахрада,

Янып, кульге дёнмеге.

Дар дюньяда бир арзусы —

Шу къаргъышлы ювасы,

Шу къаргъышлы къум дерьясы...

 

Ах сен, дама дюньясы!..

28 слайд. Суаллер ве вазифелер:

Сакъсавулнынъ такъдирини кимнинъ такъдиринен къыяс этмек мумкюн? 

29 слайд.  «Э. ВЕНН ДИАГРАММАСЫ» (КЪЫЯСЛАВ УСУЛЫ)

Сакъсавул                    А                      Къырымтатар  халкъы

      Ят ильде –               С                       Сюргюнликте-  

      Бухарада                 Р                       Озьбекистанда  

                                     Е

                                     Т   

                 

 30 слайд.     Сюргюнлик

 Рустем Эминов ресимлери  

 31 слайд.  Сюргюнлик

 Рустем Эминов ресимлери  

 32 слайд.  Тасвирий васталар:

- къыяс

- пейзаж

- меджаз

- эпитет

- кинае

 33 слайд.    Нетидже 

«Озьбекистан балладасы» эсеринде меджаз (метафора) усулы вастасынен къырымтатар халкъынынъ сюргюнлик фаджиасы косьтериле. Эсерде тасвирленген сакъсавул терегининъ башына тюшкен белялар къырымтатар халкъынынъ сюргюндеки аджыныкълы, агъыр алыны анъдыра.

      Сакъсавул пытагъы дженнетдайын кошеде озюни бахытлы сезмей. О, ватан асретлигини чеке, озюнинъ сахрасыны, «сувукъ, титис» ювасыны арз эте. Шаир кинае усулынен, сакъсавул пытагъынынъ образы вастасынен къырымтатар халкъынынъ такъдири, арзуларыны акс этти.

 

    «Озьбекистан балладасы » язылгъан девирде сюргюнлик фаджиасы акъкъында язув ясакъ эди. Шаир, кинае усулыны къулланып, халкънынъ эм озюнинъ дуйгъулары ве арзусыны ифаде этти.

 34 слайд.  Эвге вазифе

Балладаны ифадели окъумакъ.

Мундериджесини озь сёзлеринъизнен икяе этинъиз.

Сахранынъ ресимини япынъыз.

 

Янъы сёзлерни бильмек.

 35 слайд.       Дерсимиз битти!

Сагълыкънен барынъыз.                                

                                                          

 



 

 

Автор Селяметова Диляра Умаровна
Дата добавления 27.12.2014
Раздел Иностранные языки
Подраздел
Просмотров 859
Номер материала 12953
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓