Главная / Биология / «Ішкі секреция бездері және қызыметі»

«Ішкі секреция бездері және қызыметі»

Ж.Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледжі



Жаратылыстану кафедрасы






Анатомия пәнінен сабақ жоспарлары













Сабақ жоспары. Оқытушы:

Пәні:

«Жас ерекшелік анатомиясы, физиологиясы және мектеп гигиенасы.»

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

«Бастауыш мектеп жасындағы балалардың ас қорыту мүшелері»

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік



Б) коммуникативтік құзыреттілік

А) Ас қорыту мүшелерінде әртүрлі жағдайларға байланысты аурулардан туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға өз шешімінің нәтижесін бағалауға, өз бетімен ізденуін өз қызметіне мақсат қоюға, оны іске асыру үшін қажетті жағдайларды анықтауға, ондағы жетістіктерге жету процестерін жоспарлауға және ұйымдастыруға дайын болу. Күнделікті өмірде дұрыс тамақтану тәртібін сақтау, тамақтың құнарлылығын дұрыс таңдай білуге, ауыз қуысы гигиенасын қалыптастыру;

Ә)Ас қорыту мүшелерінің құрылысы, қызметі туралы ақпарат беру арқылы, білімдерін бекіту және жүйелеп тереңдету. Ақпаратты өз бетінше табуға, талдауға, іріктеу жасауға, кайта құруға, сақтауға, түсіндіруге және акпараттарды тасымалдауды оның ішінде қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен жүзеге асыруға үйрету. Ас қорыту мүшесі қызметі, оның бұзылу жолдарымен таныстыру. Кездесетін аурулар және олардың алдын алу шаралары туралы ақпарат алу, жинақтау;

Б) Көпшілік алдында сөз сөйлеуде, дауыстық интонацияларды, дауыс аппаратының ерекшеліктерін ескеру, диалогта сөйлеу мәдениетін, этиканы сақтау. Экологиялық тәрбие беру, қоршаған ортаға, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға баулу, ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі:

Жаңа материалды хабарлау.

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік, практикалық, білімді бағалау,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: Компьютерлер, проектор, экран.


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.

Студенттерді топқа бөліп отырғызу, сабаққа жұмылдыру:


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Компьютерде жұмыс жасау қауіпсіздігін сақтайды.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,


ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.


Сұрақтар:

1.Адам оттгісіз қанша уақыт өмір сүреді?

2.Ауа кеңірдектен қайда өтеді?

3.Бастауыш сынып оқушыларның ӨТС қанша?

4.Ересек адам 1 минутта қанша рет тыныстайды?

5. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз не?

6. Тыныс алу көлемі дегеніміз не?

7. Ересек адамның өкпенің тіршілік сыйымдылығы қанша? 8. Резервтік ауа көлемі дегеніміз не?

9. Нәрестелер 1 минутта қанша тыныс алу қозғалысын жасайды?

10. Бронхылар неден тұрады? hello_html_46bde4a5.gif



Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар:

1. 5-9 минут өмір сүреді.

2. Бронхыға өтеді.

3.ӨТС-1440 см3.

4.Ересек адам 1 минутта – 16-18 рет тыныстайды.

5. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз-терең тыныс алудан кейін шығара алатын ауаның ең көп мөлшері.

6.Қалыпты тыныс алудан өкпеге енетін және қалыпты тыныс шығаруда одан шығарылатын ауа мөлшері тыныс алу көлемі деп аталады.

7.Өкпенің тіршілік сыйымдылығы-3500 см3 .

8. Резервтік ауа көлемі дегеніміз-қалыпты тыныс шығарудан кейін барынша шығаруға болатын ауа мөлшері.

9.40-60 тыныс алу қозғалысын жасайды.

10. Шеміршектен және бронхиолдардан тұрады.

- мұғалім құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-Тыныс алу мүшелерінің айырмашылықтарын ажырата біледі;

-Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;


ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

2. Оқулықпен жұмыс

Топтарға бөліп берген текстер бойынша тапсырманы орындайды.



«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

-«Адам тамақтану үшін өмір сүрмейді, тіршілік ету үшін тамақтанады», - деген ойшылдардың айтқан сөзін қалай түсінесіңдер?

Жауаптары:

- берілген тапсырма бойынша өз ойларын ортаға салады.


- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;

-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушы топтық талқының іс-әрекетіне өз бетімен ілеседі;

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

2) 2-тапсырма. /оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .Топтарды құруға көмектеседі,

Асқорыту мүшелерiнiң құрылысы. Ас қорыту жолы қабырғасы үш қабаттан: iшкi — кiлегейлi, ортаңғы — бұлшық еттi, сыртқы — дәнекер ұлпалы қабықшадан тұратын түтiкше болып табылады. Ас қорыту жолынан бiр қатар бөлiмдердi ажыратады: ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарын, аш және тоқ iшек.

Ас қорыту каналына ас қорыту бездерiнiң сөлi құйылады. қарын, iшек бездерi секiлдi кейбiр бездер ас қорыту каналының қабырғасында орналасса, басқалары, мысалы, бауыр мен ұйқы безi — ас қорыту каналынан тыс орналасады.

Ас қорыту системасының жасқа байланысты ерекшелiктерi болады. Мәселен, балаларды¡ бүкiл ас қорыту каналының кiлегейлi қабықшасы едәуiр нәзiк келедi, оны қан тамырлары жиi торлаған және олар ересек адамдарға карағанда тамајтың механикалық тiтiркендiруiне өте сезiмтал болады. hello_html_m7224f0ff.gif


hello_html_4199eb20.gif


-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;


Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Жұптағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

-Студенттер жұптасып тапсырмалар арқылы материалдың мазмұнын меңгергеннен соң, материалдың мазмұнын меңгергендерін, тапсырмалардың аяқталғандығын оқытушыға хабарлайды;

- Әр топтар бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.

hello_html_m21fb23a2.gif

-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;

- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;

- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;

- оқушылар топтық жұмыс тапсырмаларына сәйкес жауап береді;

-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:

1-тапсырма


-Электрондық оқулықта берілген тапсырма бойынша мүшелердің орналасу тәртібін көрсетеді.

hello_html_682a4f8b.jpg

-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша тыныс алу мүшелерімен ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, тапсырмаларды орындай білу;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- студенттер болжамдар жасайды, жоспар құрады;

hello_html_3ea5b5b1.jpg

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- мұғалім көрсеткен тәжірибенің нақты шешімін түсіндіреді;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды.

2-тапсырма:


Тест жұмысы: Студенттерге тапсырманы таратады.

Тест сұрақтары

1. Ас қорыту мүшелерiнiң қандай бөлiмiнде көмiрсулардың ыдырауы басталады:

2.Өт қандай бездерде бөлiнедi:

3. Қарында қандай заттар ыдырайды:

4.Ас қорыту мүшелерiнде көмірсулар қандай заттарға ыдырайды:

5.Қарын сөлiнiң ферментiнiң әсер етуi қандай қышқылдың ролiне байланысты:

6.Тамақтың заттарының сiңiрiлуi ас қорыту мүшелерiнiң қандай бөлiгiнде басталады:

7. Àқуыздар қандай заттарға ыдырайды:

8. Қандай заттарға а) сiлекей б) өт в) қарын сөлi г) ұйқы безiнiң сөлi әсер етедi:

9.Ауыз қуысында тамақ қандай өзгерiстерге ыдырайды:

10.Тоқ iшекте тамақ қандай өзгерiстерге ұшырайды:

11.Тамақтың заттары қандай цифрлармен белгiленген:

12.Қандай тамақтарға ферменттер жеңіл әсер етедi:


-Жаңа білімді қолдана отырып, тапсырмаларды орындай білу;

- Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- Өз беттерімен орындайды.

-жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.

-Қосымша әдебиеттерден ас қорыту жолдары аурулары туралы мәлімет жинау;

Шығармашылық тапсырма: «Ас қорыту мүшелерінің аурулары» реферат жазу;

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады;

-Әрекеттің амалдарын өздері белгілейді;

- білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі;

- өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

-БАҚ-мен байланысқа түседі.

Бағалау:



Оқытушының бағасы - Қорытынды баға;

Ассистент-спикер бағасы;

Өзін-өзі бағалау;

Сынып, ұжым бағасы;

Қорытынды баға

Жауаптарын «Бағалау парағы»

кестесіне белгілейді.

-Әр топтың мүшелері өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

- Пәндер бойынша бағалау нормаларын біледі;

-Ұжымның жұмысын бағалаудың жолдарын меңгереді;

-Әділ бағалауды жүзеге асырады;

Қорытындылау.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр топ айтады;


-Студенттердің қаншалықты тапсырмаларды орындағанын «Бағалау парағына» қарап қорытындылайды;














Сабақ жоспары оқытушы:

Пәні:

«Жас ерекшелік анатомиясы, физиологиясы және мектеп гигиенасы.»

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

«Тыныс алу мүшесі қызметінің бұзылуы. Дауыс аппаратаның жасқа байланысты ерекшеліктері. Таза ауаның маңызы»

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік

Б) коммуникативтік құзыреттілік


А) Күнделікті өмірде таза ауамен тыныс алу жолдарын сақтау, жасына сай дауыс аппаратының ерекшеліктерін сақтай білу, тыныс мүшелерінің гигиенасын ұстану;

Ә) Тыныс алу мүшесі қызметі, оның бұзылу жолдарымен таныстыру. Кездесетін аурулар және олардың алдын алу шаралары туралы ақпарат алу, жинақтау;

Б) Көпшілік алдында сөз сөйлеуде, дауыстық интонацияларды, дауыс аппаратының ерекшеліктерін ескеру, диалогта сөйлеу мәдениетін, этиканы сақтау;

Сабақтың типі:

Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

Оқу мен жазу арқылы сыни тұрғысынан ойлауды дамыту;

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік, практикалық,тірек-сигналдар арқылы, бағалау, кубизм, кластер құру, жигсо әдістері

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.; М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

Көрнекіліктер: сурет, таблица «Тыныс алу мүшелері», топшамалар, кубик, темекі, стакан, мақта, бағалау парағы, тірек-сызба және оқулықтар, «Анатомиялық ЛОТО»;


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.

Студенттерді топқа бөліп отырғызу, сабаққа жұмылдыру:

І-топ «Мұғалімдер» тобы

ІІ-топ «Дәрігерлер» тобы

ІІІ-топ «Экологтар» тобы

Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.


Зейіндерін сабаққа аудару.


-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,


ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:

1/ Кластер құру әдісі:



















2/ Кубизм әдісі:

hello_html_m12a7cea5.gif








Кластер құруды ұйымдастыру;

Нұсқау:

  1. Тақтада жазылған кластерге әр тыныс алу мүшесін жазып, мағлұмат береді;

  2. Жекелеген оқушыларды тақтаға шығартып, мәліметтерін тыңдау;

  3. Оқушылардың жауаптарын бағалау парағына түсіреді;
















-Кубикті иіруге ортаға бір оқушына шақырады;

-кубикте көрсетілген сандар бойынша оқытушы сұрақтарды ретімен оқиды:

1. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз не?

2. Тыныс алу көлемі дегеніміз не?

3. Ересек адамның өкпенің тіршілік сыйымдылығы қанша? 4. Резервтік ауа көлемі дегеніміз не?

5. Нәрестелер 1 минутта қанша тыныс алу қозғалысын жасайды?

6. Бронхылар неден тұрады? hello_html_46bde4a5.gif

-жауаптар толық болмаса, топтың басқа мүшелеріне кезек беріп жауабын күтеді;

-топтардың жауаптарын бағалау парағына түсіреді;

Студенттер кластер құрады:

кhello_html_593ebb4c.gifhello_html_m37d4c735.gifhello_html_3b370a0c.gifеңірдек өкпе кеңсірік

hello_html_22243b0b.gif

мhello_html_m35e491e7.gifhello_html_74b46175.gifhello_html_m6b641545.gifhello_html_m70a2ae82.gifұрын бронхы

жұтқыншақ көмекей

-оқушылар тақтаға шығып, сызба бойынша әр мүшені жазады да, толық мәлімет береді;

Өкпе-негізгі тыныс алу мүшесі. Өкпенің сыртын плевра қабықшасы қаптаған.

Мұрын қуысы-шеміршектен құралады.Бойлық перде оны оң және сол жаққа бөледі. Онда ауа өтетін мұрын кеңірдегі болады.

Көмекей-бірнеше қозғалмалы шеміршектен, бұлшық еттерден, сіңірлерден құралады. Көмекейдің ең ірі шеміршегі қалқанша шеміршек деп аталады.Кеңірдек-ауа көмекейден кеңірдекке өтеді. Ол 16-20 шеміршекті жартылай шеңберден тұрады. Іш жағынан кілегейлі қабықшадан құралған.Бронхы-шеміршекті мүшелер 2-ге бөлінеді. Бір түбірі оң жақ, 2-ші түбірі сол жақ өкпеге тарайды. Өкпенің ішінде бронхылар бронхиолдарға тармақталады.

Берілген сұрақтарға жауап береді:

1. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз-терең тыныс алудан кейін шығара алатын ауаның ең көп мөлшері.

2.Қалыпты тыныс алудан өкпеге енетін және қалыпты тыныс шығаруда одан шығарылатын ауа мөлшері тыныс алу көлемі деп аталады.

3.Өкпенің тіршілік сыйымдылығы-3500 см3 .

4. Резервтік ауа көлемі дегеніміз-қалыпты тыныс шығарудан кейін барынша шығаруға болатын ауа мөлшері.

5.40-60 тыныс алу қозғалысын жасайды.

6. Шеміршектен және бронхиолдардан тұрады.


-ақпаратты талдайды, сипаттайды, ұқсастығы бойынша дәлелдейді;

-білімдерін жүйелейді;

- ақпараттарды мәтіннен графикалық түріне ауыстырады.

- көпшілік алдындағы түсіндірмелердің нормасы мен шегін сақтайды;

- нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.
















-нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;

-топтық талқылаудың іс-әрекетіне өз бетімен ілеседі;

- көпшілік алдындағы жауап берудің нормасы мен шегін сақтайды;


ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

-«Анатомиялық ЛОТО»-ның орындалу барысымен таныстырады:

1.«Анатомиялық ЛОТО»-да берілген сұрақтарға дұрыс жауап бергенде артында орналасқан сөздер құрастырылады;

2.Төрт бөлекте орналасқан сөздерден жаңа материалдың тақырыбы шығады.

Сұрақтар:

1.Адам оттгісіз қанша уақыт өмір сүреді?

2.Ауа кеңірдектен қайда өтеді?

3.Бастауыш сынып оқушыларның ӨТС қанша?

4.Ересек адам 1 минутта қанша рет тыныстайды?

-Ортаға әр топтан бір оқушыдан шақырады;

- топтардың жауаптарын бағалау парағына түсіреді;

-мұғалім жауап арқылы шыққан жаңа материалдың тақырыбын хабарлайды;


Анатомиялық

ЛОТО

hello_html_399baaef.gifhello_html_399baaef.gifhello_html_44bfe027.gifhello_html_m6e85b46b.gif


hello_html_m253a410d.gifhello_html_m5c497019.gifhello_html_966068a.gif



Жауаптар:

  1. 5-9 минут өмір сүреді.

  2. Бронхыға өтеді.

  3. ӨТС-1440 см3.

  4. Ересек адам 1 минутта – 16-18 рет тыныстайды.

- мұғалім құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-«Анатомиялық ЛОТО»-ны берілген жоспарға сәйкестікте жүргізеді.

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады.

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

  2. Оқулықпен жұмыс-ЖИГСО әдісі.

Топтарға бөліп берген текстер бойынша тапсырманы орындайды.


1) 1-тапсырма.


«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

-«Оқушылар бәріміз біраз уақыт мұрын қуысымызды қысып көрелік, қандай құбылыстар болады? Деміміз қанша уақытқа созылады?»

Оқушылардың жауаптары:

- хормен өз ойларымен еркін жауап береді: «-Мұрын қуысын қысып деміміздің ұзаққа созылмайтындығын, ауасыз өмір сүре алмайтындығын айтады. Ол үшін тыныс мүшелерін таза ұстау керек екендігін айтады.»



- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;

-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушы топтық талқының іс-әрекетіне өз бетімен ілеседі;

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

2) 2-тапсырма. /оқулықпен жұмыс/



ЖИГСО әдісі: Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» оқулығының №175-178беттердегі тақырыпшаларды пайдаланып 5-10 минут әзілленеді: «Мұғалімдер» тобына – «Кеңсіріктің аурулары»

«Дәрігерлер» тобына – «Жұтқыншақтың аурулары»

«Экологтар» тобына – «Таза ауаның маңызы».-тапсырмалары беріледі;

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;


Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Жұптағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

-Студенттер жұптасып тапсырмалар арқылы материалдың мазмұнын меңгергеннен соң, материалдың мазмұнын меңгергендерін, тапсырмалардың аяқталғандығын оқытушыға хабарлайды;

- Әр топтар бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.

Тыныс жолдары арқылы енетін аурулар: тұмау, скарлатина, дифтерия, көк жөтел, ұшпа, шешек, паротит, қызамық, қорасан, өкпе ауруы, т.б.

Тұмау–қоздырғышы қайнатуға төзімсіз ағзаға тыныс алу жолдары арқылы өтеді, ересектер де, балалар да сырқаттанады.

Өкпе ауруы-жұқпалы, созылмалы ауыр сырқат. Оның қоздырғышы сыртқы ортаға төзімді. Р.Кох ашқан /1882/ бациллалар болып табылады.


-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;

- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;

- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;

- оқушылар топтық жұмыс тапсырмаларына сәйкес жауап береді;

-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:

1-тапсырма


Практикалық жұмыстар беру/демонстрациялау әдісі/

hello_html_286f07ea.gifтемекіhello_html_55069476.gifhello_html_1fd87.gif

мhello_html_776ca9f6.gifhello_html_6629c90f.gifақта

-тәжірибе арқылы мақтаны «өкпе» деп алып, ондағы өзгерістерді көрсетеді;

-Жұмыстарды ұйымдастыра білуге мән береді;

-Білімін практикада қолдана білетіндей жаңа жағдайға бағытталу білігі;

- ой-пікірін айта білуі;

- Алған білімдерін практикада қолдана білу білігі;

- Теориялық білімдерін практикада қолдануға мүмкіндік береді;

-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша дәстүрлі оқытумен салыстырады, ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, тапсырмаларды орындай білу;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- студенттер болжамдар жасайды, жоспар құрады;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- мұғалім көрсеткен тәжірибенің нақты шешімін түсіндіреді;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды.

2-тапсырма:


Тест жұмысы: Студенттерге тапсырманы таратады.

І-НҰСҚА:

1.Ішкі тыныс алу дегеніміз не?

а/ қан мен өкпе көпіршіктерінің арасындағы газ алмасуы.

б/ қан мен ұлпалар арасындағы газ алмасуы.

2.Ересек адам бір минутта қанша рет тыныстайды?

а/ 18 рет

б/ 16 рет

в/ 20 рет

3.Ересек адам тыныш күйінде бір тыныс қозғалысы кезінде қанша мөлшерде СО2 шығарады?

а/ 16 см3

б/ 160 см3

4.Тыныс алуға дене шынықтыру жаттығулары қалай әсер етеді?

а/ тыныс алу төмендейді.

б/ тыныс алу көтеріледі.

5.Дене шынықтыру жаттығулары көкірек жасушасының көлеміне қалай әсер етеді?

а/ көкірек жасушасының көлемі ұлғаяды.

б/ көкірек жасушасының көлемі кішірейеді.

6.Жеті жастағы балалардың өкпесінің сыйымдылығы қандай?

а/ 1400 см3

б/ 1700см3

в/ 2100 см3

7.Жұтқыншақ ауруларына қайсысы жатады?

а/ баспа

б/ тонзиллит

в/ өкпе ауруы

8. Тыныс алу мен тыныс шығару кезінде қандай газдардың мөлшері өзгермейді?

а/ О2

б/СО2

в/N2

г/Н2

9. Тыныс алу мен тыныс шығару кезінде қандай бұлшық еттер қатысады?

а/ кеуде б.е.

б/ мойын б.е.

в/ қабырғааралық б.е.

г/ диафрагма

10. Тыныштық күйінде ересек адам қандай мөлшерде ауа тыныстайды?

а/ 200 см3

б/ 300 см3

в/ 500 см3

ІІ-НҰСҚА:

1.Ересек адамның өкпесінің тіршілік сыйымдылығы қандай?

а/ 1000 см3

б/ 2000 см3

в/ 3500 см3

2.Ауа кеңірдектен қайда өтеді?

а/ көмекейге

б/ көпіршіктерге

в/ бронхыларға

3. Тыныштық күйінде ересек адам қандай мөлшерде ауа тыныстайды?

а/ 200 см3

б/ 300 см3

в/ 500 см3

4. Жұтқыншақ ауруларына қайсысы жатады?

а/ баспа

б/ тонзиллит

в/ өкпе ауруы

5.Өкпе көпіршіктері қан айналымының қандай шеңберінің капиллярларымен байланысады?

а/ қан айналымының үлкен шеңберімен

б/ қан айналымының кіші шеңберімен

6. Жеті жастағы балалардың өкпесінің сыйымдылығы қандай?

а/ 1400 см3

б/ 1700см3

в/ 2100 см3

7. Ішкі тыныс алу дегеніміз не?

а/ қан мен өкпе көпіршіктерінің арасындағы газ алмасуы.

б/ қан мен ұлпалар арасындағы газ алмасуы.

8. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы нормадан 400 см3 төмен болса, газ алмасу процесі өкпеде:

а/төмендейді

б/көтеріледі

9.Көмекей ауруларына қандай аурулар жатады?

а/тұмау

б/ отит

в/ларингит

10. Ересек адам тыныш күйінде бір тыныс қозғалысы кезінде қанша мөлшерде СО2 шығарады?

а/ 16 см3

б/ 160 см3


-Жаңа білімді қолдана отырып, тапсырмаларды орындай білу;

- Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- Өз беттерімен орындайды.

-жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.

-Қосымша әдебиеттерден тыныс алу жолдары аурулары туралы мәлімет жинау;

Шығармашылық тапсырма: «Тыныс алу мүшелерінің аурулары» реферат жазу;

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады;

- білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі;

- өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

-БАҚ-мен байланысқа түседі.

Қорытындылау.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр топ айтады;


-Студенттердің қаншалықты тапсырмаларды орындағанын «Бағалау парағына» қарап қорытындылайды;


























Сабақ жоспары Оқытушы:

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

«Ішкі секреция бездері»

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік

Б) коммуникативтік құзыреттілік


А) Ішкі секреция бездерінің қызметері бұзылуынан әртүрлі жағдайда туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға , өз шешімінің нәтижесін бағалауға , жоспарлауға, ұйымдастыруға дайындау.

Ә) Ішкі секреция бездерінің түрлері, құрылысы, қызметтері туралы ақпарат беру, жүйелеу, оның бұзылу жолдарымен таныстыру. Ақпаратты өз бетінше табуға, кездесетін аурулар және олардың алдын алу ша ралары туралы ақпарат алу, жинақтау;

Б) Жұптасып, жұмыс істеуге, ойлануға, ізденуге, ұйымшылдыққа, өзара пікірлесуге баулу, іздеппаздыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың типі:

Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

проблемалық, ойын, тірек сигналдар арқылы оқыту;

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, валеология, медицина,

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.; М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003ж.

Көрнекіліктер: сурет, таблица «Ішкі секреция бездері», топшамалар, оқулықтар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.



-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,



ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:

1/ Кластер құру әдісі:













Кластер құруды ұйымдастыру;

Нұсқау:

  1. Тақтада жазылған кластерге әр анализаторларды жазып, мағлұмат береді;

  2. Жекелеген оқушыларды тақтаға шығартып, мәліметтерін тыңдау;

  3. Оқушылардың жауаптарын бағалау парағына түсіреді;

Тест арқылы тексеру.












Студенттер кластер құрады:

кhello_html_593ebb4c.gifhello_html_m37d4c735.gifhello_html_3b370a0c.gifөру иіс есту

hello_html_33bf322d.gif

hello_html_m35e491e7.gifhello_html_74b46175.gifhello_html_m6b641545.gifhello_html_m70a2ae82.gifб

тері дәм сезу




-оқушылар тақтаға шығып, сызба бойынша әр мүшені жазады да, толық мәлімет береді;

Берілген сұрақтарға жауап береді:


-ақпаратты талдайды, сипаттайды, ұқсастығы бойынша дәлелдейді;

-білімдерін жүйелейді;

- ақпараттарды мәтіннен графикалық түріне ауыстырады.

- көпшілік алдындағы түсіндірмелердің нормасы мен шегін сақтайды;

- нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасай

-нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;

-топтық талқылаудың іс-әрекетіне өз бетімен ілеседі;

- көпшілік алдындағы жауап берудің нормасы мен шегін сақтайды;

ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді;

-сезім мүшелері неден тұрады;

-көру мүшесінің құрылысымен, қызметі қандай?

-есту мүшесінің бұзылуы неден туындауы мүмкін.

Берілген сұрақтарға өз ойларын айтып жауап береді.

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға жауапты шешім қабылдайды.

Өткен материалдағы жаңа ұғымдармен терминдерді меңгереді, берілген ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді.

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Адам ағзасында атқаратын қызметіне байланысты бездер үшке бөлінеді; сыртқы , ішкі, аралас. Сырқы секреция бездері секрет жасап, шығарады. Ішкі секреция бездерінің шығару өзектері болмайды. Олар гормон бөледі. Гипофиз,қалқанша безіайыршық безі, бүйрек үсті безі. т.б, түрлеріне тоқталады.

Берілген материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі. Оқытушының басқаруымен оқулықпен жұмыстанады. Талқылайды, салыстырады, түйіндеме жасайды..

Алынған ақпаратты талдайды,. Жаңа ұғымдарды, терминдерді меңгереді .Кейбір жағдайға байланысты туындаған қайшылықтарға шешім қабылдайды. Аурулардың алдын алады. Салауатты өмір салтын сақтайды.

Ү. Жаңа білімді бекіту:


Студеттердің жұмыстарына басшылық етеді. Жаңа материалды бекітуде сұрақтар береді.

1.Қандай бездерді ішкі, сыртқы, аралас деп атайды?

2. Ішкі секреция бездерінің түрлері

3. Гормон дегеніміз не?

4. Гипофиздің ағзаға әсері қандай?

5. Қалқанша безінің құрылысы қандай?

6. Ұдар мен қыздардың жыныстық жетілуі қандай?

7. Бездердің қызметінің бұзылуынан қандай аурулар туындайды?

-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша дәстүрлі оқытумен салыстырады, ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, тапсырмаларды орындай білу;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- студенттер болжамдар жасайды, жоспар құрады;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады, бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады.

- жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды.

Теориялық білімді оқушының қажеттілігіне айналдврудың жолын қарастырады, ақпаратпен жұмыс істеуге дағдыланады.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.

Қосымша әдебиеттерден ішкі секреция бездері аурулары туралы мәлімет жинау;

Шығармашылық тапсырма: «Ішкі секреция бездері аурулары» реферат жазу;

-тапсырманы жазып алады. Қосымша материал жинақтайды.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

Студенттер жұмысына басшылық жасайды. Ақпаратпен жұмыстануға дағдыланады.. білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі;

- өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

-БАҚ-мен байланысқа түседі

Бағалау

Студенттерді сұрақтарқа берген жауапқа байланысты бағалайды.

өзін-өзі бағалайды.

Ұжымның жұмысын бағалаудың жолдарын меңгереді..

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді. Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр топ айтады; Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді

-Берілген сұрақта арқылы студенттердің білімдерін қорытындылайды.











Сабақ жоспары Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Жүрек. Жүректің жұмысы.

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу


А) Жүрек жұмысының әртүрлі жағдайларға байланысты аурулардан туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға өз шешімінің нәтижесін бағалауға, өз бетімен ізденуін өз қызметіне мақсат қоюға, оны іске асыру үшін қажетті жағдайларды анықтауға, ондағы жетістіктерге жету процестерін жоспарлауға және ұйымдастыруға дайын болу. Жүрек аурулардың түрлерін білу, алдын алу жолдарын оқыту, жеке бас гигиенасын қалыптастыру;

Ә) ақпараттық


Ә) Жүректің құрылысымен, қызметі, физиологиясы туралы ақпарат беру арқылы, білімдерін бекіту және жүйелеп тереңдету. Ақпаратты өз бетінше табуға, талдауға, іріктеу жасауға, кайта құруға, сақтауға, түсіндіруге және акпараттарды тасымалдауды оның ішінде қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен жүзеге асыруға үйрету. Жүрек қызметінің бұзылу жолдарымен таныстыру. Кездесетін аурулар және олардың алдын алу шаралары туралы ақпарат алу, жинақтау;.

Б) коммуникативтік

Б) Қоршаған ортамен қарым қатынаста жүрек жұмысының қызметін ескеру. Экологиялық тәрбие беру, қоршаған ортаға, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға баулу, ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі:

жаңа материалды хабарлау

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

Оқу мен жазу арқылы сыни тұрғысынан ойлауды дамыту;


Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

физиология, медицина

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 2.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

3. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – А1986 ж.

4. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

5. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

6. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Жүректің құрылысы». Сызба-нұсқалар

Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

І. Ұйымдастыру бөлімі









Амандасу, түгендеу

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Студенттерді топқа бөліп отырғызу, сабаққа жұмылдыру.


Сабақтың мақсаты мен міндеттерін ашу.

Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.




Сабаққа зейінін аударады, тұрақтандырып, сабаққа қызығушылығын арттырады.


-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,


ІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық

Басшылық етеді, бағыттайды. Сұрақтар береді, білімін тексереді.

-Ішкі секреция бездерін атаңыз?

- Ішкі секреция бездерінің ағзадағы ролі қандай?

- Гормон дегеніміз не?

-Гиперфункция, гипофункция айырмашылықтары

-Гипофиз қандай гормондар бөледі,

-Қалқанша безінің құрылысы қандай?

-Адреналинді қандай бездер түзеді?

-Бүйрек үсті безінің қыртысты бөлімі қандай бездер бөледі?

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен сабағымызда ішкі секреция бездерімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбызда адам ағзасынағы ерекше роль атқаратын жүйе «Жүрек-тамыр жүйесі».

Сұрақтарға белсене қатысып жауап береді, саластырады.

-Эпифиз, гипофиз, қалқанша безі, қалқанша маңы безі, айырша безі, бүйрек үсті безі.

-«Гормон» грек тілінен аударғанда қоздыру деген мағына береді. Ішкі секреция бездерінің жасап шығаратын секреті гормон деп аталады.

- Өсу гормонын (соматотроп)

-Гиперфункция қанда гормондардың көп бөлінуі, гипофункция аз бөлінуі.

-Қалқанша шеміршектің төмен, көмекейдің алдыңғы жағында қалқанша безі орналасқан.

- Бүйрек үсті бездері бөледі.

-Қыртысты бөлімі жыныс бездерін бөледі.

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды. Ішкі секреция бездерінің арасындағы айырмашылықтарды ажырата біледі;

«Гормон» анықтамасын игереді;

Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.


Берілген сұрақтарға жауап береді

Білімін бір жерге жинақтайы.






ІІІ. Жаңа материалды түсіндіру











/оқулықпен жұмыс/


Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

-Жүректің ағзадағы қызметі қандай?

- Жүрек неше бөлімнен тұрады?

-Адам жүрегі минутын неше рет жиырылады?

2. Оқулықпен жұмыс Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Жүрек көкірек қуысының, төс сүйектің артқы жағында орналасқан. Жүректің түбі екінші қабырға аралық кеңістікте, ұшы бесінші қабырға аралық кеңістікте сол жақта орналасқан. Жүрек қабырғасы эпикард, миокард, және эндокард деп аталатын үш қабаттан тұрады.

hello_html_m50b933be.jpgЕресек адамның жүрегі секілді баланың жүрегі де төрт бөлімнен – екі құлақшадан және екі қарыншадан тұрады.

Жиырылу-систола, босаңсу-диастола. Адам жүрегі минутына 70 рет жиырылады.

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;


- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.



Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.






-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Топтағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.









hello_html_me7091e2.jpg

Берілген тапсырма бойынша қан айналылым жүейесін берлгілейді

Оқытушы «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;

-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушы топтық талқының іс-әрекетіне өз бетімен ілеседі;

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

Алынған ақпаратты талдайды, қорытындылайды. .


Түсініктердің белгілерін, нысанды бөліп алады және олардың бастысын және жанамасын бөледі.

Берілген негізге сүйеніп жіктейді

Оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.



Қойылған міндеттерді шешу үшін берілген материалдан ақпараттың белгілі, белгісізін сараптайды

Өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

Түсіндіру, бақылау, түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;


Өз бетінше мақсат қояды, оны негіздейді, осы мақсаттарға жету үшін танымдық қызметтерді жүзеге асырады.

-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

ІҮ. Жаңа білімді бекіту

  • сұрақтар қою арқылы













Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

-Жүрек қандай бөлімдерден тұрады.?

- Жүрек қандай қабаттардан тұрады?

-Систола, диастола дегенңіміз не?

- Жүрек циклі деген не және қандай фазалардан тұрады.?

-Жүрек қандай бұлшықеттен тұрады?

-Жүрек ауруларын білесіз?

-Дене шынықтырудың жүректің төзімділігін арттырудағы ролі қандай?


Топ өздеріне берілген сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады, дәлелдейді, салыстырады. диаолг, пікір таласта топ нақты бағалау ақпараттың негізгі мазмұнын қабылдайды. Оқытушы қанағаттанбаған жағдайда келесі топ мүшелері толықтырады, түйндеме жасайды, қорытындылайы.

-Адамның жүрегі де төрт бөлімнен – екі құлақшадан және екі қарыншадан тұрады.

-Жүректің қабырғасы эпикард, миокард және эндокард қабаттарынан тұрады.

-Әрбір цикл кезінде құлақшалар мен қарыншалар бірде жиырылу-систола, босаңсу-диастола күйңде болады.

Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша жүрек бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- студенттер болжамдар жасайды, жоспар құрады;


Қажеттілігіне қарай ақпаратты іріктей біледі, қолданады; Проблеманы өз білімі арқылы шешуге дағдыланады,

Жаңа білімді іске асырады; бұрынғы біліммен, алған білімін қолдана алады;

Теориялық білімді оқушының қажеттілігіне айналдырудың жолдарын қарастырады;

студенттер өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

Ақпараттармен жұмыс істей білуге дағдыланады;

Белсенділіктерін оятады;

Проблемалық ойлау, пайымдау сұрақтарын қоюға үйренеді;

топтық талқының іс-әрекетіне өз бетімен ілеседі


Қызметін жоспарлауда, жүзеге асыруда, алынған ақпаратты қолданады.

Ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді

Өз жауабын берілген өлшемдерге сәйкес бағалайды. бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады;

Ү. Үйге тапсырма.



Студентердің жұмысына басшылық етеді. Үйге тапсырма орындалу жолын түсіндіру арқылы берілді. Қандай әдебиеттерді пайдаланылатына нұсқау беріледі

Қосымша әдебиеттерден жүрек аурулары туралы мәлімет жинау;

Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.



Ақпараттармен жұмыс істей білуге дағдыланады.

Анықтамалықтарды, энциклопедияларды қолданады, мазмұны бойынша кітаптарға бағдар жасайды

Бағалау.

Оқытушының бағасы;

Қорытынды баға;

студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.

Өзін-өзі бағалау;

Қорытынды баға

Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Әділ бағалауды Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты, әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды.

Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Жүректің құрылысын, ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.



Сабақ жоспары. Оқытушы: Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Қан айналымы. Қан тамырлар түрлері

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік



Б) коммуникативтік құзыреттілік

А)Қан айналымы, қан тамырлар түрлерінің әртүрлі жағдайларға байланысты аурулардан туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға өз шешімінің нәтижесін бағалауға, өз бетімен ізденуін өз қызметіне мақсат қоюға, оны іске асыру үшін қажетті жағдайларды анықтауға, ондағы жетістіктерге жету процестерін жоспарлауға және ұйымдастыруға дайын болу. Қан кету түрлерін білу, алдын алу жолдарын оқыту, жеке бас гигиенасын қалыптастыру;

Ә)Қан айналымы, қан тамырлар туралы ақпарат беру арқылы, білімдерін бекіту және жүйелеп тереңдету. Ақпаратты өз бетінше табуға, талдауға, іріктеу жасауға, кайта құруға, сақтауға, түсіндіруге және акпараттарды тасымалдауды оның ішінде қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен жүзеге асыруға үйрету. Қан айналамының бұзылу жолдарымен таныстыру. Кездесетін аурулар және олардың алдын алу шаралары туралы ақпарат алу, жинақтау;

Б) Қоршаған ортамен қарым қатынаста жүрек жұмысының қызметін ескеру. Экологиялық тәрбие беру, қоршаған ортаға, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға баулу, ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі:

Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Қан құрамы». Сызба-нұсқалар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.

Студенттерді топқа бөліп отырғызу, сабаққа жұмылдыру:


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,


ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:

















Әрекетті жоспарлап мақсат қояды. Үй жұмысын жеке және франтальды сұрау ақылы тексереді.

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды.

Жазбаша қатынас жасайды.

Ақпараттарды өңдейді. топқа тапсырма береді. Кластер құруды ұйымдастырады.

Өнімді топтық қатынас жасайды.

-Жүрек-тамыр жүйесінің маңызы?

- Жүректің орналасуы?

-Жүрек қандай бөлімдерден тұрады?

- Жүректің ішкі қабырғасы қандай қабаттардан тұрады.?

- Систола, диастола дегеніміз не?

-Жүрек жұмысының маңызы қандай?

-Жүрек циклі неден тұрады?


Жүрек аурулары бойынша жинақтаған материалдары бойынша тапсырмалар сұралады.

Бhello_html_m2a7690f7.gifерілген сұрақтарға жауап береді.





-Жүрек кеуде қуысының сол жағында орналасқан, пішіні конусқа ұқсайды.




- Жүрек екі құлақшадан, екі қарыншадан тұрады.



  • Ішкі қабырғасы эпикард, миокард, эндокардтан тұрады.



Жинақтаған материалдары бойынша жауап береді.

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;

түсіндіреді, өз пікірін айтады, дәлелдейді. Оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

Ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді

Жаңа проблемаларды шешеді.

Білімді жаңа жағдайларда қолданады.

көпшілік алдындағы жауап берудің нормасы мен шегін сақтайды;


ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.

Сұрақтар:

1.Миокард қабаты қандай бұлшықет ұлпасынан тұрады?

2. Ересек адамның жүрегі минутына қанша рет жиырлады?

3. Жүрек қызметінің бұзылу себептері?

т.б.

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен сабағымызда жүректің құрылысы, қызметімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбымыз «Қан айналым жүйесі. Қан тамырлар түрлері»

Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар

1. Көлденеңжолақты

2. 60-90 рет

3.Дене жұмысын аз жасау т.б.


- оқытушы құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-жүрек қабаттарының айырмашылықтарын ажырата біледі; Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

2. Оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыстанады.



«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

- Қан айналымының неше шеңбері болады?

-Қан тамырларының қандай түрлері болады?

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Оқулықпен, тақтамен жұмыстанады.

Жауаптары:

- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.



Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.

- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

/оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Қан тамырлары үш түрге бөлінеді. Артериялар-жүректен барлық мүшелерге қарай қан ағатын тамырлар. Капилляр –қан қан тамыр жүйесінің өте ұсақ тамырлары. Веналар-барлық мүшелерден жүрекке ағатын қан тамырлары.

hello_html_m37d89a59.jpgҚан айналымның үлкен шеңбері сол жақ қарыншадан басталады, одан артерия қаны қолқаға келеді. Оң жақ құлақшада аяқталады.

Қан айналымының кіші шеңбері оң жақ қарыншадан басталады, вена қаны өкпе артериясына келеді. Сол жақ қарыншаға келеді. Қайтадан үлкен шеңбер бойымен айналады.

Лимфа жүйесі лимфа тамырлары мен лимфа мүшелеріне тұрады.

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;


Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Топтағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.









hello_html_me7091e2.jpg

Берілген тапсырма бойынша қан айналылым жүейесін берлгілейді

-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;


- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;


- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;


-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:


Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

- Қан айналым шеңберілерін атаңыз ?

-Қан тамырлар түрлері қандай?

- Қан кету түрлері?

-Қан кету түрлерінің алдын алу жолдары?

- -Дене шынықтырудың жүректің төзімділігін арттырудағы ролі қандай?


-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша жүрек бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.


Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады; білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі; өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

Бағалау:


Оқытушының бағасы;

Қорытынды баға;

студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.


Өзін-өзі бағалау;


Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Әділ бағалауды жүзеге асырады;

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр топ айтады; Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Қан айналым шеңберлерін, қан тамырлар түрлер ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.


Сабақ жоспары. Оқытушы: Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Қол бұлшық еттері. Қол басы бұлшық еттері.

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік



Б) коммуникативтік құзыреттілік

А) Қол бұлшық еттері түрлерінің әртүрлі жағдайларға байланысты аурулардан туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға өз шешімінің нәтижесін бағалауға, өз бетімен ізденуін өз қызметіне мақсат қоюға, оны іске асыру үшін қажетті жағдайларды анықтауға, ондағы жетістіктерге жету процестерін жоспарлауға және ұйымдастыруға дайын болу. Қол бұлшық еттері түрлерін білу, алдын алу жолдарын оқыту, жеке бас гигиенасын қалыптастыру;

Ә) Қол бұлшық еттері туралы ақпарат беру арқылы, білімдерін бекіту және жүйелеп тереңдету. Ақпаратты өз бетінше табуға, талдауға, іріктеу жасауға, кайта құруға, сақтауға, түсіндіруге және акпараттарды тасымалдауды оның ішінде қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен жүзеге асыруға үйрету.. Кездесетін аурулар және олардың алдын алу шаралары туралы ақпарат алу, жинақтау;

Б) Қоршаған ортамен қарым қатынаста Қол бұлшық еттері қызметін ескеру. Экологиялық тәрбие беру, қоршаған ортаға, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға баулу, ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі:

Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Қан құрамы». Сызба-нұсқалар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.

Студенттерді сабаққа жұмылдыру:


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,


ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:









Әрекетті жоспарлап мақсат қояды. Үй жұмысын тест жұмысы арқылы тексереді.

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды.

Жазбаша қатынас жасайды.

Ақпараттарды өңдейді. Өнімді топтық қатынас жасайды.



Бhello_html_m2a7690f7.gifерілген сұрақтарға жауап береді.






Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;.

Ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді

Жаңа проблемаларды шешеді.

Білімді жаңа жағдайларда қолданады.

ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.

Сұрақтар:

1.Бұлшық еттерді зерттейтін ғылым қалай аталаы.?

2. Бұлшық етке тән қасиет?

3. Бас және мойын бұлшық еттерінің түрлері?

т.б.

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен бұлшық еттің құрылысы, бас, мойын, тұлға бұлшық еттерінің құрылысы , қызметімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбымыз « Қол бұлшық еттері. Қол басы бұлшық еттері.»

Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар

1. Миология

2. Жиырылғыштық

3.Ымдау және шайнау т.б.


- оқытушы құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-бұлшық ет түрлерін айырмашылықтарын ажырата біледі; Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

2. Оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыстанады.



«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

- Ұзын бұлшық еттер қайда орналасқан?

-Орналасуын қарай қалай бөлінеді?

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Оқулықпен, тақтамен жұмыстанады.

Жауаптары:

- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.



Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.

- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

/оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Иық белдеуінің бұлшық еттері иық буынның айналасын қоршап, оны түрлі қимылға келтіреді. 1)Дельта тәрізді бұлшық ет; 2) Қыр үсті бұлшық еті. 3)Қыр асты бұлшық еті. 4) Кіші домалақ бұлшық ет. 5) Үлкен домалақ бұлшық ет. 6) Жауырын асты бұлшық еті

Қолың еркін қимылдайтын бұлшық еттері:

Тоқпан жіліктің бұлшық еттері алдыңғы, артқы топтағы болып екіге бөлінеді. (екі басты, үш басты бұлшық еттер)

Білек бұлшық еттері алдыңғы және артқы болып бөлінеді.

Қол басының бұлшық еттері : Олар негізінен қолдың алақан бетінде орналасқан. Топографиялық орналасуына байланысты үш топқа бөлінеді: бас бармақ бұлшық еттері, шынашақ және ортадағы бұлшық еттері.

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;

Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Топтағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.


hello_html_m5c86aac7.jpg


Берілген тапсырма бойынша қан айналылым жүейесін берлгілейді

-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;


- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;


- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;


-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:


Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

- Иық белдеуі бұлшық еттернің түрлерін атаңыз ?

-Тоқпан жілік бұлшық еттері қалай бөлінеді?

- Қол басы бұлшық еттері түрлері?

-Дене шынықтырудың қол бұлшық еттерінің төзімділігін арттырудағы ролі қандай?


-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша қол бұлшық еттері бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.


Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады; білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі; өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

Бағалау:


Оқытушының бағасы;

Қорытынды баға;

студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.


Өзін-өзі бағалау;


Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Әділ бағалауды жүзеге асырады;

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Қол бұлшық еттері түрлерінің ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.






Сабақ жоспары. Оқытушы: Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Жоғары дәрежелі жүйке жүйесі.

И.М.Сеченов, И.П.Павлов ілімдері. Шартты, шартсыз рефлекстер.

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік

Б) коммуникативтік құзыреттілік

А) Қозу және тежелу процесстерінің ара қашықтығын және қарым- қатынаын менгерту

Ә) И.М.Сеченов, И.П.Павлов ілімдерін оқыту,рефлекс түрлері шартты, шартсыз рефлекстер маңызымен таныстыру, білімін жүйелеу;

Б) Қозу мен тежелу нәтижесіндетуындайтын әртүрлі жағдайдағы проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға, өз қызметіне мақсат қоюға, анықтауға дайындау;


Сабақтың типі:

Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Қан құрамы». Сызба-нұсқалар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:

















Әрекетті жоспарлап мақсат қояды. Үй жұмысын жеке және франтальды сұрау, тест арқылы тексереді.

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды.

Жазбаша қатынас жасайды.

Ақпараттарды өңдейді. топқа тапсырма береді.

Өнімді топтық қатынас жасайды.

- Жүйке жүйесінің маңызы?

- Жүйке жүйесінің бөлімдері?

- Орталық жүйке жүйесі қандай бөлімдерден

тұрады?

- Нейрон дегеніміз не.?

- Нейрон қандай өсінділерден тұрады?

- Вегетативтік жүйке жүйесінің бөлімдері?



Жүйке жүйесі бойынша жинақтаған материалдары бойынша тапсырмалар сұралады.

Бhello_html_m2a7690f7.gifерілген сұрақтарға жауап береді.



- Жүйке жүйесі орталық, шеткергі, соматикалық, вегетативтік бөлімдерден тұрады..

- Орталық жүйке жүйесі ми мен жұлыннан тұрады.


- Жүйке жасушасы нейрон деп аталады.


  • Вегетативтік жүйке жүйесі симпатикалық, парасимпатикалық бөлімдерден тұрады.



Жинақтаған материалдары бойынша жауап береді.

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;

түсіндіреді, өз пікірін айтады, дәлелдейді. Оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

Ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді

Жаңа проблемаларды шешеді.

Білімді жаңа жағдайларда қолданады.

көпшілік алдындағы жауап берудің нормасы мен шегін сақтайды;

ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.

Сұрақтар:

1.Жүйке жүйесі қандай ұлпадан тұрады?

2. Ми неше бөлімнен тұрады?

3. Жұлын қайда орналасады?

т.б.

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен сабағымызда жүректің құрылысы, қызметімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбымыз «Қан айналым жүйесі. Қан тамырлар түрлері»

Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар

1. Жүйке ұлпасынан

2. Бес бөлімнен тұрады

3.Омыртқа жотасында т.б.


- оқытушы құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-жүйке жүйесінің бөлімдерін айырмашылықтарын ажырата біледі; Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

2. Оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыстанады.



«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

- Жоғары дәрежелі жүйке әрекеттерін атаңыз?

-Рефлекс түрлерін ата?

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Оқулықпен, тақтамен жұмыстанады.

Жауаптары:

- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.



Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.

- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

/оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Адамның психикалық қызметi мидың анатомиялық тұтастығы мен атқаратын қызметiне тәуелдiлiгiн ежелгi уақыттан-ақ жорамалданған. Ми зақымданған кезде сананың, естiң, сөздiң және т.б. бұзылатыны мәлiм болады. Бұл ми жайында саналы қызмет ету мүшесi туралы ойлауға мәжбүр eттi.

И.М. Сеченов 1863 жылы "Ми рефлекстерi" деген жұмысын жазып, онда психиканың аса күрделi құбылыстары сыртқы ортаның әсерiмен қалыптасады, олар негiзен алғанда орталық жүйке жүйесiнiң рефлекс әсерлерi болып табылады деген. И.П.Павловтың орталық жүйесі жүйесiнiң ерте пайда болған түзiндерi рефлекторлық әсерлердi тұқым қуалайтын жолдары арқылы, ал үлкен ми сыңарларының қыртысы жаңадан, ағзаның жеке тiршiлiгi процесiнде сансыз көп тiтiркендiргiштердiң әсерi мен қалыптасқан, яғни "жасалған" жүйке жолдары арқылы жүзеге асыратынын эксперимент жүргiзу негiзiнде дәлелдедi.

Шартты жане шартсыз рефлекстер

Әр түрлi тiтiркендiргтерге жауап қайтаратын барлық рефлекстердi И.П.Павлов шартсыз және шартты рефлекстер деп екi топқа бөлдi. Шартсыз рефлекстер дегенiмiз ағзаның тiтiркендгiштерге жауап қайтаратын туа пайда болатын реакциялары. Олар ұрпақтан-ұрпаққа өзгерместен, тұқым қуалай берiледi.

Шартты рефлекстер туа пайда болмайды, олар өмiр бойы қалыптасып, нығаяды немесе өшедi. Сондықтан оларды уақытша және тұрақсыз деп айтуға болады. Шартты рефлекстер шартсыз рефлекстердi¡ негiзде ғана қалыптаса алады. Олардың түзуi үлкен ми сыңарлары қыртысының негiзгi қызметбipi болып саналады.

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;


Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Топтағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.









-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;


- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;


- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;


-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:


Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

- И.М.Сеченов ілімі ?

-И.П.Павлов рефлекстерді қалай бөлді?

- Шартты рефлекс дегенміз не?

- Шартсыз рефлекс дегеніміз не?

- -Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің ағзадағы рөлі қандай?


-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша жүрек бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.


Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады; білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі; өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

Бағалау:


Оқытушының бағасы;

Қорытынды баға;

студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.


Өзін-өзі бағалау;


Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Әділ бағалауды жүзеге асырады;

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр студент айтады; Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Шартты, шартсыз рефлекс түрлер ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.





















Сабақ жоспары. Оқытушы: Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің типтері.

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік

Б) коммуникативтік құзыреттілік

А) Түрлі жағдайға байланысты туындайтын проблемаларды өз бетімен ізденуін ондағы жетістіктерге жету процестерін жоспарлауға ұйымдастыру.

Ә) Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің типтерін оқыту, сипаттама беру, алған білімдерін жүйелеу.

Б) Студенттердің өздерінің жоғары дәрежелі жүйке әрекеттерін бақылау, бағалау,

Сабақтың типі:

Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Қан құрамы». Сызба-нұсқалар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:

















Әрекетті жоспарлап мақсат қояды. Үй жұмысын жеке және франтальды сұрау, тест арқылы тексереді.

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды.

Жазбаша қатынас жасайды.

Ақпараттарды өңдейді. топқа тапсырма береді.

Өнімді топтық қатынас жасайды.

- Жүйке жүйесінің маңызы?

- Жүйке жүйесінің бөлімдері?

- Орталық жүйке жүйесі қандай бөлімдерден

тұрады?

- Жоғары дәрежелі жүйке әрекеттерін атаңыз?

-Рефлекс түрлерін ата?



Жүйке жүйесі бойынша жинақтаған материалдары бойынша тапсырмалар сұралады.

Бhello_html_m2a7690f7.gifерілген сұрақтарға жауап береді.



- Жүйке жүйесі орталық, шеткергі, соматикалық, вегетативтік бөлімдерден тұрады..

- Орталық жүйке жүйесі ми мен жұлыннан тұрады.

  • Рефлекс шартты, шартсыз блып бөлінеді.




Жинақтаған материалдары бойынша жауап береді.

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;

түсіндіреді, өз пікірін айтады, дәлелдейді. Оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

Ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді

Жаңа проблемаларды шешеді.

Білімді жаңа жағдайларда қолданады.

көпшілік алдындағы жауап берудің нормасы мен шегін сақтайды;

ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.

Сұрақтар:

1. И.М.Сеченов ілімі ?

2. И.П.Павлов рефлекстерді қалай бөлді?

3. Шартты рефлекс дегенміз не?

4. Шартсыз рефлекс дегеніміз не?

5.Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің ағзадағы рөлі қандай? т.б.

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен сабағымызда жүректің құрылысы, қызметімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбымыз «Қан айналым жүйесі. Қан тамырлар түрлері»

Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар

1. И.П.Павлов рефлекстерді екі топқа бөлді.

Шартсыз рефлекстер дегенiмiз ағзаның тiтiркендгiштерге жауап қайтаратын туа пайда болатын реакциялары

2. Шартты рефлекстер туа пайда болмайды, олар өмiр бойы қалыптасып, нығаяды немесе өшедi т.б.


- оқытушы құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-жүйке жүйесінің бөлімдерін айырмашылықтарын ажырата біледі; Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

1. «Ой қозғау».

2. Оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыстанады.



«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

- Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің типтері ата?

- Гиппократ ілімі?

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Оқулықпен, тақтамен жұмыстанады.

Жауаптары:

- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.



Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.

- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

/оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Адамның қоғамдық еңбек әрекетi, оның жануарлардан басты айырмашылығы болып саналады. Адамға ғана тән сөйлеу және ойлау қабiлетi оның жануар дүниесiнен айрымашылығын көрсетедi. И.П.Павлов жоғары дәрежелi жүйке қызмеiн зерттей келе, бiрiншi және екiншi сигналдық жүйелер туралы iлiмiн жасады Ол бiрiншi сигналдық жүйеге ми қыртысының қоршаған ортасының сөзден басқа көптеген тiтркендiргiштерiне қайтарған жауабын анализдеу және синтездеу әрекетiн жатқызады. Екiншi сигналдық жүйенiң тiтiркендiргiш сөз болып табылады. Ол адамға ғана тән қасиет.

И.П.Павлов жоғары дәрежелi жүйке әрекетiнiң төрт типiн ажыратты: күштi, теңестiрiлмеген (ұстамсыз); күштi, тепе-тең ширақ; күштi тепе-тең ширақ емес, немесе енжар; әлсiз, қозғалғыштығы төмен.

Kүштi, те¡естiрiлмеген тип. Мұндай типтегi балалардың қозy процесi тежелу процесiнен басым болады. Оларда рефлекстер тез арада түзiлетiнi байқалады, оның есесiне тежелуi едәуiр баяу болады. Ондай балалар бip орында отырмайды, еңбек етуде табандылығы жетiспейдi. Мұндай типтегi балаларда жағымсыз шартты рефлекстердiң тұрақсыз болатыны байқалады. Олар өте қозғалғыш, ширақ, келедi, қатты сөйлейдi, тiптi әлсiз ауыртатын тiтiркендiргiштердiң өзiне де күштi жауап қайтарады, тәртiпсiздеу, көп жағдайда ашуланшақ, келедi.

Күштi, тепе-тең ширақ тип. Мұндай типтегi балаларда қозу мен тежелу процестерi айтарлықтай күштi, теп-тең және ширақ болды. Мұндай типтегi балалар жақсы оқиды. Мұндай балалар тез, еркiн, бет пiшiнi өзгерiп, қолдарын қимылдатып сөйлейдi, оларды¡ сөз қоры көп болады. Бұл типке жататын балалар әдетте көпшiл және күйiн тез бiлдiредi, көңiл күйi көтерi¡кi, бастама көтергiш, тәртiптi қозу жағдайында болады, бұл жұмыс iстеу қабiлетiнiң жоғары болуына жағдай туғызады.

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;


Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Топтағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.

Kүштi, тепе-тең, енжар тип. Мұндай типтегi балаларда қозу мен тежелу процестерi күштi және оның арақатынасы бiрдей болады, бiрақ бip әрекеттен екiншiсiне ауысу қиынға соғады. Шартты рефлекстер баяу түзедi, бiрақ, олар ұзақ сақталады. Мұндай балалар еркiн, дұрыс сөйлейдi, сөз қоры жеткiлiктi болады, бiрақ бет-пiшiнi, қимыл-әрекетде оғаштық болмайды. Ондай балалар аз қозғалады, сабақта тыныш отырады, әpi тәртiптi келедi.

Әлсiз, қозғыштығы төмен тип. Мұндай типтегi балаларда шартты рефлекстер түзiлуi үш оны әлденеше рет шартсыз тiтiркендiргiштермен ұштастыру керек. Сондықтан мұндай рефлекстер баяу түзедi. Күштi немесе ұзақ әсер ететiн тiтiркендiргiштер, мұндай балаларда шектен тыс тежелу тудырып, олар тез қажиды. Бөгде тiтiркендiргiштер оларда сыртқы тежелудi тудырады. Динамикалық стереотип өте қиындықпен өзгередi. Ондай балалар өздерiн аулақ ұстайды, сұрақтарға жауап қайтармайды, қиыншылық туған кезде жылайды. Олар үнемi педагогикалық, медициналық бақылауды және сауықтыру шараларын жургiзудi қажет етедi өйткенi оларда көп жағдайда жүйкелік ауытқулар байқалады.

-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;


- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;


- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;


-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:


Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

- Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің типтерін нешеге бөлді?

- Күшті тепе-тең ширақ типтегі балалар қандай?

- Күшті теңестірілмеген типтегі балалар қандай?



-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша жүрек бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.


Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады; білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі; өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

Бағалау:


Оқытушының бағасы;

Қорытынды баға;

студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.


Өзін-өзі бағалау;


Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Әділ бағалауды жүзеге асырады;

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр студент айтады; Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің типтерін түрлер ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.















Сабақ жоспары. Оқытушы: Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Анализатор туралы түсінік. Көздің құрылысы, қызметі.

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) проблеманы шешу құзыреттілігі

Ә) ақпараттық құзыреттілік

Б) коммуникативтік құзыреттілік

А) Көру мүшесінің әртүрлі жағдайларға байланысты аурулардан туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға , көз ауруларының түрлерін білу, алдын алу жолдарын оқыту

Ә) Анализатор туралы түсінік, Көздің құрылысы, қызметі туралы ақпарат беру, білімдерін жетілдіру, Ақпаратты өз бетінше табуға, өз бетімен ұйымдастыруға дайын болу

Б) Қоршаған ортамен қарым-қатынаста көру мүшесінің қызметін ескеру, гигиенасын сақтауға үйрету, жеке бас гигиенасын қалыптастыру

Сабақтың типі:

Жаңа материалды хабарлау

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Қан құрамы». Сызба-нұсқалар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:

















Әрекетті жоспарлап мақсат қояды. Үй жұмысын жеке және франтальды сұрау, тест арқылы тексереді.

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды.

Жазбаша қатынас жасайды.

Ақпараттарды өңдейді. топқа тапсырма береді.

Өнімді топтық қатынас жасайды.

- Жүйке жүйесінің маңызы?

- Жүйке жүйесінің бөлімдері?

- Орталық жүйке жүйесі қандай бөлімдерден

тұрады?

- Нейрон дегеніміз не.?

- И.П.Павлов рефлекстерді қалай бөлді?

- Шартты рефлекс дегенміз не?

- Шартсыз рефлекс дегеніміз не?

- Жоғары дәрежелі жүйке әрекетінің ағзадағы рөлі қандай? т.б.



Жүйке жүйесі бойынша жинақтаған материалдары бойынша тапсырмалар сұралады.

Бhello_html_m2a7690f7.gifерілген сұрақтарға жауап береді.

- Жүйке жүйесі орталық, шеткергі, соматикалық, вегетативтік бөлімдерден тұрады..

- Орталық жүйке жүйесі ми мен жұлыннан тұрады.


- Жүйке жасушасы нейрон деп аталады.


- И.П.Павлов рефлекстерді екі топқа бөлді.

- Шартсыз рефлекстер дегенiмiз ағзаның тiтiркендгiштерге жауап қайтаратын туа пайда болатын реакциялары

- Шартты рефлекстер туа пайда болмайды, олар өмiр бойы қалыптасып, нығаяды немесе өшедi т.б.



Жинақтаған материалдары бойынша жауап береді.

Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.нақтылауға берілген сұрақтармен жұмыс жасайды, сөйлеу арқылы өз ойын нақты рәсімдейді;

түсіндіреді, өз пікірін айтады, дәлелдейді. Оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

Ақпараттың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді

Жаңа проблемаларды шешеді.

Білімді жаңа жағдайларда қолданады.

көпшілік алдындағы жауап берудің нормасы мен шегін сақтайды;

ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.

Сұрақтар:

1.Жүйке жүйесі қандай ұлпадан тұрады?

2. Ми неше бөлімнен тұрады?

3. Жұлын қайда орналасады?

т.б.

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен сабағымызда жүректің құрылысы, қызметімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбымыз «Қан айналым жүйесі. Қан тамырлар түрлері»

Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар

1. Жүйке ұлпасынан

2. Бес бөлімнен тұрады

3.Омыртқа жотасында т.б.


- оқытушы құрастырған проблеманы шешуге қай тұрғыда келетінін түсіндіреді;

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-жүйке жүйесінің бөлімдерін айырмашылықтарын ажырата біледі; Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

ІҮ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. «Ой қозғау».

2. Оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыстанады.



«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

- Анализатор дегеніміз не?

-Анализатор түрлерін ата?

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Оқулықпен, тақтамен жұмыстанады.

Жауаптары:

- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.



Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.

- мұғалім «Ой қозғау»-да берілген сұрақты шешуге қай тұрғыдан келетінін түсіндіреді;-нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.

/оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Анализатор туралы түсiнiк

Сезiм мүшелерi арқылы үлкен ми сыңарлары қыртысының тиiстi аймақтарына қоршаған ортадан үнемi хабар келiп тұрады. Ми қыртысының басқа учаскiлерiне àғçàның әр түрлi м¥шелерiнен импульстерi келедi. Ағзаның қалыпты тiршiлiгi үшiн оған әсер ететiн көптеген тiтiркендiргiштердi дәл және айқын ажыратып талдау қажет.

Көру анализаторы

Көру мүшесiне көз алмасы мен қосымша аппараттар жатады. Көз алмасында көру анализаторының шеткi бөлiмi орналасқан. Көз алмасының сыртқы қабығын ақ қабықша немесе склера деп атайды. Көз алмасының алдыңғы бетiнде склера мөлдiр қасаң қабыққа ауысады. Ал қабықшаның iшкi жағында көздi қанмен қамтамасыз ететiн қан тамырлары торлап жатқан тамырлы қабықша орналасады. Ол алдыңғы бетiнде көздiң түсiн бiлдiретiн пигментi бар нұрлы қабықшаға ауысады. Нұрлы қабықшаның ортасындағы тесiк арқылы жарық сәулелерi өтетiн көз қарашығы орналасқан.

Көз аламасының iшкi қабығы тор қабықша деп аталады. Ол жүйке жасушалары мен талшықтарынан түзiлген күрделi iрi қабат құрылысты болады. Тор қабықша 10 қабаттан тұрады. Тор қабықшаның сыртқы пигмент қабатына түрi өзгерген жарық сезiм көру жасушаларының өсiндiлерi болып табылатын таяқшалар мен колбочкалар жанасады. Тор қабықшаның жүйке жасушаларынан көру анализаторының өткiзгiш бөлiмiнiң бастамасы болып жанасатын бөлiгiн көру.

Қасаң қабықпен нұрлы қабықша және көз бұршағының арасындағы ке¡iстiкке су тәрiздi мөлдiр сұйықтық болады. Көз қарашығның артқы жағында тығыз келген мөлдiр жасымық тәрiздi дене көз бұршағы орналасқан. Ол шетiнен серпiмдi талшы¼тар м†лдiр ортада жатады. Қабақ пен кiрпiк көз алмасын бөгде заттарды¡ түсуiнен қорғайды. Қас маңдайдан аққан тердi шетке қарай бұрып қорғаныштық қызмет атқарады.

Адаптация. Көздiң әр түрлi жарық жағдайында көруге бейiмделуiн адаптация деп атайды.

Аккомодация. Көздiң заттарды әр түрлi қашықтықтан көруге бейiмделуiн аккомодация деп атайды. Зат анық көрiнуi үшiн одан тарайтын сәулелер тор қабықшаға жиналуы тиiс.

-Тапсырмалар береді, әр оқушының өз ой-пікірін тыңдайды;

-Пікірлерін дәлелдей білуге үйретеді;

Қосымша тапсырмалар іздеуге үйрету;

Студенттерге сенім білдіреді.

-Толықтыру үшін сұрақтар қояды.

-Шыдамдылық пен сабырлылық көрсетеді;

Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

-Топтағы өзара түсіністік пен сыйласымдылықты қалыптастырады, ұжымдық істерді ұйымдастырады;

Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.


hello_html_m14bb6159.jpg


Көздiң құрылысы. (Жас безi және көз бен мґрынның жас жолы жарып көрсетiлген)

1-жас безi; 2-үстiңгi қабақ, оның кiрпiктерi; 3-жас түтiгi; 4-көз көлi; 5-жас қапшығы; 6-көз бен мұрынның жас жолы-көз жасы мұрынға қарай ағады; 7-төменгi қабақ,оның кiрпiктерi; 8-көз алмасы; 9-көздiң түстi қабаты-көздiң қара немесе көк болып көрiнетiн бөлiгi; 10-көздiң қарашығы -түстi қабаттың ортасындағы тесiк; сондықтан да қандай көз болса да қап-қара болып көрiнедi; 11-көздiң қиығы; 12-қас.


Тапсырма 1. Кесте бойынша адамның көру анализаторыының құрылысын белгiле.


hello_html_m37d89a59.jpg


Студенттер тапсырманы орындайды

-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;


- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;


- көпшілік алдындағы сөйлеудің нормасы мен шегін сақтайды;


-Сабақтардың нәтижелілігінің басты көрсеткіштерін меңгереді. Олар: ойлау; пайымдау; нақтылау; жүйелеу; дәлелдей білу.

Ү. Жаңа білімді бекіту:


Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

- Анализатор дегеніміз не ?

-Анализаторлар қалай бөлді?

- Көру мүшесі қандай қабаттардан тұрады?

- Аккомадация дегеніміз не?

- -Көздің қосымша аппараттарын атаңыз?


-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша анализаторлардың бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-Түсіндіру, бақылау,түзету міндеттерін дұрыс орындауға көңіл бөледі;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

ҮІ. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.

Көздің құрылысының суретін салады.

Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

-бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады; білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі; өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

Бағалау:


Оқытушының бағасы;

Қорытынды баға;

студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.


Өзін-өзі бағалау;


Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді;

Әділ бағалауды жүзеге асырады;

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр студент айтады; Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Көру мүшесінің ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.









Сабақ жоспары. Оқытушы: Молдағалиева Ж.Е.

Пәні:

Анатомия және физиология

Тобы:


Уақыты:


Сабақтың тақырыбы:

Жүйке жүйесіне жалпы сипаттама, құрылысы, қызметі

Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері:

А) ақпараттық құзыреттілік

Ә) коммуникативтік құзыреттілік

Б) проблеманы шешу құзыреттілігі



А) Жүйке жүйесінің құрылысы, қызметі туралы ақпарат беру.

Ә) Жүйке жүйесінің маңызымен таныстыру, білімін жүйелеу;

Б) Әртүрлі жағдайдағы проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға, өз қызметіне мақсат қоюға, анықтауға дайындау;

Сабақтың типі:

Жаңа материалды меңгерту

Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:

ұжымдық және топтық оқыту.

Сабақтың әдісі:

сөздік, көрнекілік,

Пәнаралық байланыс:

Психология, физиология, жаңа педагогикалық технология, валеология, медицина, әдебиет, информатика

Оқыту құралдары:

Қолданылатын әдебиеттер: 1. Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003 1.Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.;

2. М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.

3. Х.Досмұхаметұлы. “Денсаулығыңды сақтай бiл”

4. Алиакбарова З.М. “Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

5. О.А.Петришина “Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы жєне гигиенасының негiздерi”

Көрнекіліктер: таблица «Қан құрамы». Сызба-нұсқалар


Сабақтың барысы:

Оқытушының қызметі

Студенттің қызметі

Күтілетін нәтиже

студент

І. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу.

Аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру.

Қажетті көрнекіліктер мен құралдарды дайындау.

Зейіндерін шоғырландыру.

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін хабарлау.


Оқытушымен амандасу.

Сабақтағы жұмыстарға дайындалу, оқулықтар мен жұмыс дәптерлерін және қажетті құрал-жабдықтарды дайындау.

Зейіндерін сабаққа аудару.

-оқытушының талаптарын түсінеді, орындайды;

-Өзара түсінік қалыптасады;

-нақты мәселелерді шешуге үлес қосады,

ІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық:

Сұрақтар береді, білімін тексереді.

Сұрақтар:

1.Тірек қимыл жүйесі неден тұрады?

2. Қаңқаның құрылысы қандай?

3. Бұлшық еттерді зерттейтін ғылым?

т.б.

Өткен материал бойынша сұрақтар қою арқылы, қорытындылайды жаңа тақырыпты хабарлайды.

Біз өткен сабағымызда тірек қимыл жүйесінің құрылысы, қызметімен танысқан болатынбыз, ендігі бүгін өткелі отырған тақырыбымыз «Жүйке жүйесі»

Сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар

1. Сүйектер мен бұлшық еттерден

2. Төрт бөлімнен тұрады

3. Миология т.б.

-Әртүрлі жағдайға байланысты қойылған сұрақтарға, жауапты шешім қабылдайды.

-қаңқаның бөлімдерін айырмашылықтарын ажырата біледі; Өткен материалдың қайсысын меңгергенін, не меңгермегенін көрсетеді;

ІІІ. Жаңа материалды түсіндіру:

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде оқытушы оқытудың жоспарын түсіндіреді:

  1. Сұрақтар қойылады 2.Оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыстанады. Дәріс жазады

Оқулықпен жұмыстану арқылы сұрақтарға жауап табады.


«Ой қозғау» - дың тапсырмасын оқиды:

- Жүйке жүйесінің бөлімдерін атаңыз?

-Рефлекс дегеніміз не?

Ақпараттық ізденісті жоспарлайды. Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Оқулықпен, тақтамен жұмыстанады.

Жауаптары:

- берілген сұрақтар бойынша өз ойларын ортаға салады.

Берілген жаңа материалды қабылдайды, есте сақтайды, танып біледі.

- нақтылау мен түсінуге берілген сұрақтармен жұмыс жасайды.

- студенттер өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді дәйектейді.

/оқулықпен жұмыс/



Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді .

Жүйке жүйесінің басты маңызы- ағза жүйесін біріктіру мен басқару болып есептеледі. Қандай тірі жан болса да, балық, құс, адам сыртқы ортадан сигнал қабылдаусыз тіршілік ете алмайды. Жүйке жүйесі сигналдарды қабылдап ағзамен қарым-қатынасты қамтамасыз етеді.

Жүйке жүйесінің қызметі:

  • Ағзаның қоршаған ортамен байланысын жүзеге асырады.

  • Жүйке жүйесі мүшелердің жұмысын реттейді.

  • Жүйке жүйесі мүшелердің өзара жұмысының әрекетін үйлестіріп отырады.

  • Жүйке жүйесі арқылы адамның ойлау өрісі дамиды.

Оқушылардың жауаптары:

-Өзара пікірлесе отырып, бір-біріне негізгі ұғымдарды түсіндіреді.

-Керек жағдайда оқытушы көмекке келеді.

- Өз мүмкіндіктерін көрсетеді. Еркін ұсыныс, пікірлерін білдіру;

- Әр студент бір-бірінің жұмыстарын қарап, талдап, өз пікірлері мен ойларын айтып бағалайды.





-Жаңа ұғымдар мен фактілерді меңгереді;

- ақпаратты берілген құрылым аясында жүйелендіреді;

- ақпараттарды графикалық түрінен мәтінге ауыстырады;

- алынған ақпаратты нақты бөліп алады;

- ұсынылған ақпаратты тапсырмаға сәйкес түсіндіреді және таратады;

-түсіндірудің жоспарын дайындайды;


ІҮ. Жаңа білімді бекіту:


Студенттердің жұмыстарына басшылық етеді. Әрекетті жоспарлап мақсат қояды.

Жаңа өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды.

- Жүйке жүйесінің маңызы?

- Жүйке жүйесінің бөлімдері?

- Орталық жүйке жүйесі қандай бөлімдерден

тұрады?

- Нейрон дегеніміз не.?

- Нейрон қандай өсінділерден тұрады?

- Вегетативтік жүйке жүйесінің бөлімдері?



-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша жүрек бөлімдерінің айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, сұрақтарға жауап береді;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

-Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

- шынайы және ойлаған жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды.

Ү. Үйге тапсырма.

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.


Оқушылар қажетті жерлерін жазып алады.

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

Бағалау:


Оқытушының бағасы; студенттерді сұрақтарға берген жауап тапсырма бойынша бағалайды.


Өзін-өзі бағалау;


Өз жұмыстарын өзара талдап, пікірлесіп, бағалауға үйренеді.

Қорытындылау.

Оқытушы жаңа тақырыпты қорытындылап бекітеді.

Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр студент айтады; Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді.

Жүйке жүйесінің құрылысын, маңызын, ерекшеліктерін меңгереді;

Берілген тапсырмаларды орындау арқылы білімдерін қорытындылайды.




«Ішкі секреция бездері және қызыметі»
  • Биология
Описание:

А) Ішкі секреция бездерінің қызметері бұзылуынан әртүрлі жағдайда туындайтын проблемаларды анықтауға, жауапты шешім қабылдауға , өз шешімінің нәтижесін бағалауға , жоспарлауға, ұйымдастыруға дайындау.

Ә) Ішкі секреция бездерінің түрлері, құрылысы, қызметтері туралы ақпарат беру, жүйелеу, оның бұзылу жолдарымен таныстыру. Ақпаратты өз бетінше табуға, кездесетін аурулар және олардың алдын алу ша ралары туралы ақпарат алу, жинақтау;

Б) Жұптасып, жұмыс істеуге, ойлануға, ізденуге, ұйымшылдыққа, өзара пікірлесуге баулу, іздеппаздыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу.

Қолданылатын әдебиеттер: Ш.С.Набидоллина «Бастауыш мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы» «Фолиант» баспасы – Астана – 2007ж.; М.Т.Матюшонок «Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы» «Мектеп» баспасы – Алматы-1986 ж.Ә.Күзенбаева «Адам анатомиясы» А, 2003ж.

Көрнекіліктер: сурет, таблица «Ішкі секреция бездері», топшамалар, оқулықтар

Жаңа оқу материалының мазмұнын меңгертуде, материалды әңгімелейді, хабарлайды, көрсетеді.

Адам ағзасында атқаратын қызметіне байланысты бездер үшке бөлінеді; сыртқы , ішкі, аралас. Сырқы секреция бездері секрет жасап, шығарады. Ішкі секреция бездерінің шығару өзектері болмайды. Олар гормон бөледі. Гипофиз,қалқанша безіайыршық безі, бүйрек үсті безі. т.б, түрлеріне тоқталады.

Студеттердің жұмыстарына басшылық етеді. Жаңа материалды бекітуде сұрақтар береді.

1.Қандай бездерді ішкі, сыртқы, аралас деп атайды?

2. Ішкі секреция бездерінің түрлері

3. Гормон дегеніміз не?

4. Гипофиздің ағзаға әсері қандай?

5. Қалқанша безінің құрылысы қандай?

6. Ұдар мен қыздардың жыныстық жетілуі қандай?

-Мәселені өз білімі арқылы шешуге әрекеттенеді;

- Талдау әдісі бойынша дәстүрлі оқытумен салыстырады, ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратады;

- Іс-әрекетке қызығушылық, түрткі(мотивация)бар-ол мұғалім қойған  проблеманы шешу;

- Жаңа білімді қолдана отырып, тапсырмаларды орындай білу;

-Болжамдар жасау, жоспарлар мен алгоритмдер жасай білу;

- студенттер болжамдар жасайды, жоспар құрады;

7. Бездердің қызметінің  бұзылуынан қандай аурулар туындайды?

Студенттің өз белсенділіктерін оятуға жағдай жасайды;

-жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады, бұрынғы біліммен салыстыруды меңгереді, жаңалықты сезінеді, алған білімін қолдана алады.

- жағдаяттардың бір-бірінен айырмашылығын көрсете отырып, сипаттайды.

Теориялық білімді оқушының қажеттілігіне 

Тапсырма топ студенттеріне толық түсіндіріледі. Қандай әдебиеттерден қарайтынына нұсқау беріледі.

Қосымша әдебиеттерден ішкі секреция бездері  аурулары туралы мәлімет жинау;

Шығармашылық тапсырма: «Ішкі секреция бездері аурулары» реферат жазу;

-Жаңа білімді қолдана біледі, іске асырады;

Студенттер жұмысына басшылық жасайды. Ақпаратпен жұмыстануға дағдыланады.. білімді өз бетінше меңгерудің тиімділігін біледі;

- өзін-өзі дамыта білудің қажеттілігін сезеді;

-БАҚ-мен байланысқа түседі

Оқытушы жаңа  тақырыпты қорытындылап бекітеді. Қорытындылау сұрақтарының нақты,әрі жүйелі болуын қадағалайды;

Бір-біріне проблемалық сұрақтар дайындайды. Шешімін әр топ айтады;  Өтілген жаңа тақырып бойынша оқытушыға жауап беру арқылы білімін бекітеді, тақырыпты меңгереді

Автор Ишанова Кулян Утегеновна
Дата добавления 01.02.2015
Раздел Биология
Подраздел Другое
Просмотров 1455
Номер материала 55426
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓