Главная / Химия / №1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу)

№1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу)

Сабақтың мақсаты: №1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу)

а) біліктілік: оқушылардың осы тақырып бойынша алған білімдерін практикалық іс-әрекетте пайдалана білу дағдысын жетілдіру. Электролиттер мен бейэлектролиттер туралы, диссоциациялану константасы, диссоциациялану дәрежесі, күшті және әлсіз электролиттер, сутектік көрсеткіш, индикаторлар туралы ұғымды қалыптастыру

ә) дамытушылық: оқушылардың өз бетімен, ұжыммен жұмыс істеу біліктіліктерін дамыту; әр оқушының білімдік, ұжымдық қабілетін ояту; еске сақтауын, ой-өрісін дамыту; сөзжұмбақ, ребус, «үйлестірме кесте» жасай білуге баули отырып, оқушылардың шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдаландыру,танымдылық белсенділігін арттыру.

б) тәрбиелік: көпшіл, ұйымшыл болуға баулу; ынтымақтастыққа, өзін-өзі басқаруға, бақылауға, байқағыштыққа жетелеу;білім деңгейіне қарамай серігін, көршісін қадірлей білуге; әр оқушының қабілетін дамытып; еңбек етуге баулу; кәсіптік бағдар беру.

Сабақтың міндеттері:

а) өз ойларын еркін айтып, бір-бірінің пікірін тыңдайды.

ә) ұжымдаса бірлесіп жұмыс істейді.

Сабақтың түрі: жаңа білім беру, жинақтау сабағы.

Сабақтың әдісі: түсіндіру, салыстыру, сұрақ-жауап,баяндау, оқулықпен жұмыс, бағалау, бекіту, қорытындылау.

Көрнекілігі: тест сұрақтары, тараптама материалдар(сұрақ-жауап) Ерітінділердің электрөткізгіштігін сынауға арналған аспап; Индикаторлар: әмбебап индикатор қағазы,

метилоранж, фенолфталеин. Ерітінділер (0,1M, 0,01Н): тұз қышқылы, калий гидроксиді, аммиак(25% -тік), натрий силикаты, барий хлориді, натрий ацетаты, аммоний хлориді, натрий карбонаты, кальций хлориді, күкірт қышқылы (1:1), натрий гидроксиді, натрий гидрокарбонаты, қорғасын нитраты(ІІ), күміс нитраты, алюминий сульфаты.

Пәнаралық байланыс: биология,география, тарих, қазақ әдебиеті.

Сабақтың формалары: жеке, топпен, сынып ұжымымен жұмыс жүргізу.

Сабақтың типтері: жаңа сабақты меңгерту.

Сабақтың тегі: жаңа материалды игерту сабағы, жаңа сабақтың мақсатын түсіндіру, бұл сабақта нені біліп шығатыны туралы айтып, оқушы зейінін сабаққа аударамын.

Ұзтаз ұстанымы: сабақта барлық оқушылардың қамтылуы.

Оқушы ұстанымы: ынта,жігер,шынайылық.

Сабақ жоспары:

1.Ұйымдастыру (2 минут)

2. Үй тапсырмасы (10 минут)

3. Жаңа сабақ (20 минут)

4. Пысықтау (5 минут)

5.Үйге тапсырма (2 минут)

6. Бағалау (3 минут)

7. Қорытындылау (3 минут)

Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі.

1.Оқушылармен амандасу

2. Сынып бөлмесінің тазалығына көңіл аудару.

3. Кезекші мәлімдемесін тыңдау.

4. Журнал бойынша түгелдеу.

5. Оқу құралдарын түгелдеу.

6. Тәртіпке шақырып, оқушылардың сабақ бастауға көңіл күйі, оқушы назарын сабаққа толық аудару.

7.Сабаққа белсенді қатысуды, бір-бірінің жауабын тыңдауды ескерту.

8. Жаңа сабаққа дайындық.

9. Сабақ тақырыбы мен мақсатын хабарлау.

10. Сабақ жоспарымен таныстыру.

ІІ. Үйтапсырмасын сұрау кезеңі.

Өткен сабақтарда өтілген «Тұздардың гидролизі» тақырыбы бойынша сұрақ –жауап әдісімен түсінгендерін, сабақты меңгергендерін сұрап білемін.

І-тапсырма. Сұрақ-жауап.

1. Тұздардың гидролизі дегеніміз не?

1. Кейбір тұз ерітінділерінде неліктен индикаторлар түсін өзгертеді?

2. Қандай тұздар : а ) сілтілік; б) бейтарап орта көрсетеді?

3. Қандай тұздар гидролизге ұшырамайды?

4. Атаулары келтірілген тұздардың а) аммоний карбонаты; ә) аммоний ацетаты; б) алюминий сульфиді гидролиздену реакциялардың теңдеулерін жазып, ерітінділерінің ортасын анықтаңдар.

ІІ-тапсырма. Бақылау сұрақтары

1. Сутектік көрсеткіш дегеніміз не? Оны қалай есептейді?

2. Тұздар гидролизі процесінің мағынасы неде?

3 Қандай тұздар гидролизге ұшырайды? Қандай тұздар гидролизденбейді?

4. Гидролизге қандай факторлар әсер етеді?

5. Индикатор қағазын пайдалана отырып, Nа2SіO3 пен Nа2SO4 сулы

ерітінділерін қалай ажыратуға болады?

6. Мынадай ерітінділер бар: KCI, NaCI, CuCI2, AICI3. Қай ерітінділерде Н+

ионы мен ОН- ионы концентрациялары өзара тең? Жауапты түсіндіріңдер.

7. Калий карбонаты, алюминий сульфаты, аммоний ацетаты ерітінділерінің бірінші саты бойынша гидролизінің иондық теңдеуін құрыңдар. Қай жағдайда гидролиз дәрежесі ең жоғары?

Жауапты түсіндіріңдер.

ІІІ-тапсырма. Тест (5-сұрақ)

1. Келесі ерітінділердің ортасы қандай?

К2СО3 ; Na 2СО3 ; Al (NO3)3 ; Na3 PO4 ; Na2S

А) барлығында сілтілік орта В) барлығында қышқылдық орта

С) сілтілік, сілтілік, қышқылдық, сілтілік, сілтілік

2. Қайсы тұздар гидролизге ұшырайды, сулы ерітінділерінің

ортасы қандай?

Na2 SО4; KF; K2SiO3 ; Li2SО3 ; (NH4)2S

А) барлығы гидролизге ұшырайды, барлығының ортасы сілтілік

В) Na2SО4 – сілтілік, K2SiO3 - сілтілік, Li2 SО3 - сілтілік

С) K2SiO3 - сілтілік, Li2SО3 - сілтілік, (NH4)2S – бейтарап

D) K2SiO3- сілтілік, Li2SО3 - қышқылдық, (NH4)2S - әлсізқышқылдық

3. Төмендегі тұздардың қайсысы суда ерігенде сілтілік орта көрсетеді?:

А) СиСI2 В)КNО3 С) NН4СI; D). Li2СО3 Е) ZnСI2.

4. Алюминий сульфаты сулы ерітіндісінің реакция ортасы қандай?

А) қышқылдық В) сілтілік С) күшті сілтілік D) бейтарап

5. Қысқартылған иондық теңдеу Н++ОН- = Н2 О

Төмендегі процестердің қайсысына сәйкес келеді?

А) НNО3 + NН4ОН → В) НNО3 + Ғе(ОН)3 →

С) НNО3 + Сu(ОН)2 → D) НNО3 + NаОН →

Е) НNО3 + Мg(ОН)2 →

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі.

Сабақтың тақырыбын айту, мақсатымен таныстыру. Бүгінгі жаңа сабақта оқушыларды «: №1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу» тақырыбы жайлы түсіндіремін

Жұмыстың мазмұны мен орындау реті

1–тәжірибе. Қышқылдар, гидроксидтер, тұздар ерітінділерінің электрөткізгіштігін анықтау.

а) Ерітінділердің электрөткізгіштігін анықтайтын аспапқа дистелденген су құйып, оның үстіне алдын ала дистелденген сумен жуылған көмір электродтарын салып, аспапты ток көзіне қосыңыз. Шамның жарқырау деңгейін анықтаңыз. Содан кейін берілген төрт ерітіндінің әрқайсысының электрөткізгіштігін анықтаңыз: CH2COOH, NH4OH, HCl, KOH. Әрбір сынамадан кейін аспапты ток көзінен ажыратып, электродтарды дистелденген сумен шайыңыз.Бақылау нәтижелерін кестеге толтырыңыз.

Сыналатын ерітінді

Шамның жарқырау деңгейі

Электролит күші

H2O



CH3COOH



NH4OH



НСІ



КОН



Шамның жарқырау деңгейіне қарап, берілген ерітінділердің күшті немесе әлсіз электролит екендігі жөнінде қорытынды жасаңыз.

б) Ерітінділердің бірдей көлемдерін араластырыңыз:

1) күшті қышқыл мен күшті негіз (HCl жәнеKOH);

2)әлсіз қышқыл мен әлсіз негіз (CH3COOH және NH4OH);

Алынған ерітінділердің электрөткізгіштігін анықтаңыз. Бақылауларды жазып,

молекулалық және иондық түрдегі реакция теңдеулерін құрыңыздар. Алынған

ерітінділердің электрөткізгіштігі жөнінде қорытынды жасаңыздар.

2–тәжірибе. Аз еритін зат түзілетін реакция

Төрт пробиркаға тұз ерітінділерінен 3-5 тамшы тамызыңыз: біріншісіне – мыс сульфаты(ІІ), екіншісіне – натрий силикаты, үшіншісіне – натрий сульфаты, төртіншісіне – қорғасын нитраты(ІІ). Үстіне дәл осындай мөлшерде ерітінділерқосыңыз: бірінші пробиркаға-натрий гидроксиді, екінші пробиркаға-тұз қышқылы, үшінші пробиркаға- барий хлориді, төртінші пробиркаға- натрий сульфиді. Тұнбалардың түсін белгілеп, өз бақылауларыңызды жазыңыз.

Молекулалық және иондық түрдегі реакция теңдеулерін жазыңыз. Келтірілген реакциялардың неліктен қайтымсыз екендігін түсіндіріңіз.

3–тәжірибе. Аз диссоциацияланатын зат түзілетін реакция

Екі пробиркаға ерітінділерден 4-5 тамшы қосыңыз: бірінші пробиркаға -натрий ацетаты, екінші пробиркаға - аммоний хлориді. Бірінші пробиркаға тұз қышқылы ерітіндісінен бірнеше тамшы қосыңыз. Түзілген әлсіз қышқылдың иісін абайлап анықтаңыз.Екінші пробиркаға сілті ерітіндісін қосып, қыздырыңыз. Аммиактың бөлініп жатқандығын иісі бойынша анықтаңыз. Молекулалық және иондық түрдегі реакция теңдеуін жазыңыз. Иондық алмасу реакциясының аяғына дейін жүру жағдайы жөнінде қорытынды жасаңыз.

4–тәжірибе. Газ тәрізді аз еритін зат түзілетін реакция

Екі пробиркаға натрий карбонаты ерітіндісінен 4-5 тамшы қосыңыз. Ерітіндіде

CO32-ионының бар екендігін тексеріңіз.Ол үшін, бірінші пробиркаға кальций хлориді ерітіндісінен бірнеше тамшы қосыңыз. Қандай иондар арасында

реакция жүретіндігін анықтаңыз.Екінші пробиркаға күкірт қышқылынан бірнеше тамшы қосып( 1:1), газдың бөлінуін бақылаңыз. Пробирканы қыздырып, газдың бөлінуін күтіп, кальций хлориді ерітіндісінен бірнеше тамшы қосыңыз. Иондық реакция теңдеуін

жазыңыз. Бақылаулар бойынша жалпы қорытынды жасаңыз.

5–тәжірибе. Индикаторлар ерітінділерінің түстері

Үш пробиркаға 3-5мл дистелденген су құйып, үстіне метилоранж индикаторы ерітіндісінен 2-3тамшы қосыңыз. Пробиркалардың біреуіне тұз қышқылы ерітіндісінен 2-3 тамшы, екіншісіне натрий гидроксиді ерітіндісінен сондай

мөлшерде қосыңыз. Үшінші пробиркамен салыстыра отырып, ерітінді түсінің

өзгеруін белгілеңіз.

Фенолфталеин индикаторымен тәжірибені дәл осы жолмен жасаңыз.

Нәтижелерін кестеге толтырыңыз:

Индикатор

Индикатор түсі

Бейтарап орта

(дистелденген су)

Қышқылдық орта

(қышқыл ерітіндісі)


Сілтілік орта

(сілті ерітіндісі)

Метилоранж




Фенолфталеин




Ерітіндідегі тұз қышқылы мен натрий гидроксидінің диссоциациялану реакция теңдеуін жазыңыз. Қышқылдық және сілтілік реакциялық ортаны қандай иондар анықтайды?

6–тәжірибе. Тұз ерітінділеріндегі ортаның сипатын анықтауТөрт пробиркадағы 8-10 тамшы дистелденген суда төмендегі тұздардың 2-3түйіршігін ерітіңіз: бірінші пробиркада – натрий ацетаты, екінші пробиркада –натрий силикаты, үшінші пробиркада – күміс нитраты, төртінші пробиркада –алюминий сульфаты. Пробиркаларды шайқай отырып, тұздарды ерітіңіз. Ерітінділердің рН анықтаңыз: бірінші және үшінші пробиркаларды әмбебап индикатор қағазымен, екінші пробирканы фенолфталеин көмегімен, төртінші пробирканы метилоранж көмегімен. Содан кейін бірінші пробиркаға 1-2 тамшы фенолфталеин, үшінші пробиркаға 1-2 тамшы метилоранж қосыңыз. Бірінші және үшінші пробиркалардағы ерітінділердің түстері өзгере ма? Нәтижелерін кестеге түсіріңіз:

Тұздың формуласы

Индикатор түсі

Ерітінді рН

Иондық гидролизінің реакция түрдегі тұз





7–тәжірибе. Аяғына дейін жүретін гидролиз

Алюминий сульфаты ерітіндісіне натрий карбонаты ерітіндісін қосыңыз. Түзілген алюминий карбонаты алюминий гидроксиді тұнбасының түзілуі мен көмірқышқыл газының бөлінуімен гидролизденеді.Реакция теңдеуін құрыңыз.

ІV.Жаңа сабақты пысықтау.

Оқушылардың алған білімдерін тиянақтау мақсатында әр түрлі әдістер қолдануға болады.Оның негізгілері: мысалы, сұрақ –жауаптар, деңгейлік тест сұрақтарын беруге болады.Міне, осылайша жаңа сабақты түсіндіріп болғаң соң жаңа материалды меңгеру дәрежесін тексеру үшін оқушыларға мынадай сұрақтар беремін.

І-тапсырма.

1. Еріген электролиттің жалпы молекула санының қанша бөлігі

иондарға ыдырайтынын көрсететін сан иондану дәрежесі

деп аталады.

α = С ион / С жалпы

2. Активтілік деп химиялық реакция кезінде әсерлесетің нақты, эффективті

концентрациясын айтады.

Активтілік пен ионның нағыз концентрациясы арасындағы тәуелділік

келесі формуламен сипатталады: а = f с

мұндағы, а – активтілік, f – активтілік коэффициенті, с – концентрация.

V. Үй тапсырмасын беру кезеңі.

§3 - §8 –қайталау . Есептер жинағынан тапсырмалар.

VІ. Оқушылардың білімін бағалау кезеңі.

Сабақта сұраққа мәнді де мағыналы жауап берген, қосымша сұрақтарға жауап беріп отырған оқушыларды бағалау.

VІІ. Қорытындылау кезеңі.

Жаңа материалды меңгеру дәрежесін тексеру үшін оқушыларға мынадай өзіндік жұмыс бойынша сұрақтар мен жұмбақтар беремін.

І-тапсырма.

1.Ерітіндісі немесе балқымасы ток өткізетін заттар электролиттер, ток

өткізбейтіндер бейэлектролиттер деп аталады.

2.Су және сулы ерітінділер үшін температура өзгермеген жағдайда сутек

және гидроксид иондары концентрацияларының көбейтіндісі тұрақты

шама болып табылады. Осы тұрақты шама судың иондық көбейтіндісі деп

аталады.

3.Индикатор сутек иондарының концентрациясына байланысты түстері

өзгеріп отыратын арнайы реактив.



Сабақты аяқтап, балалармен қоштасамын.



№1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу)
  • Химия
Описание:

Сабақтың мақсаты: №1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу)

а) біліктілік: оқушылардың осы тақырып бойынша алған білімдерін практикалық іс-әрекетте пайдалана білу дағдысын жетілдіру. Электролиттерменбейэлектролиттертуралы, диссоциациялануконстантасы,диссоциацияланудәрежесі,күштіжәнеәлсіз электролиттер,сутектіккөрсеткіш,индикаторлартуралыұғымды қалыптастыру

ә) дамытушылық: оқушылардың өз бетімен, ұжыммен жұмыс істеу біліктіліктерін дамыту; әр оқушының білімдік, ұжымдық қабілетін ояту; еске сақтауын, ой-өрісін дамыту; сөзжұмбақ, ребус, «үйлестірме кесте» жасай білуге баули отырып, оқушылардың шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдаландыру,танымдылық белсенділігін арттыру.

б) тәрбиелік: көпшіл, ұйымшыл болуға баулу; ынтымақтастыққа, өзін-өзі басқаруға, бақылауға, байқағыштыққа жетелеу;білім деңгейіне қарамай серігін, көршісін қадірлей білуге; әр оқушының қабілетін дамытып; еңбек етуге баулу; кәсіптік бағдар беру.

Сабақтың міндеттері:

а) өз ойларын еркін айтып, бір-бірінің пікірін тыңдайды.

ә) ұжымдаса бірлесіп жұмыс істейді.

Сабақтың түрі: жаңа білім беру, жинақтау сабағы.

Сабақтың әдісі: түсіндіру, салыстыру, сұрақ-жауап,баяндау, оқулықпен жұмыс, бағалау, бекіту, қорытындылау.

Көрнекілігі: тест сұрақтары, тараптама материалдар(сұрақ-жауап) Ерітінділердіңэлектрөткізгіштігін сынауғаарналғанаспап;Индикаторлар:әмбебапиндикаторқағазы,

метилоранж,фенолфталеин.Ерітінділер (0,1M,0,01Н):тұзқышқылы,калий гидроксиді,аммиак(25%-тік),натрийсиликаты,барийхлориді,натрий ацетаты,аммонийхлориді,натрийкарбонаты,кальцийхлориді,күкірт қышқылы(1:1),натрийгидроксиді,натрийгидрокарбонаты, қорғасын нитраты(ІІ), күміс нитраты, алюминий сульфаты.

Пәнаралық байланыс: биология,география, тарих, қазақ әдебиеті.

Сабақтың формалары: жеке, топпен, сынып ұжымымен жұмыс жүргізу.

Сабақтың типтері: жаңа сабақты меңгерту.

Сабақтың тегі: жаңа материалды игерту сабағы, жаңа сабақтың мақсатын түсіндіру, бұл сабақта нені біліп шығатыны туралы айтып, оқушы зейінін сабаққа аударамын.

Ұзтазұстанымы: сабақта барлық оқушылардың қамтылуы.

Оқушы ұстанымы: ынта,жігер,шынайылық.

Сабақ жоспары:

1.Ұйымдастыру (2 минут)

2. Үй тапсырмасы (10 минут)

3. Жаңа сабақ (20 минут)

4. Пысықтау (5 минут)

5.Үйге тапсырма (2 минут)

6. Бағалау (3 минут)

7. Қорытындылау (3 минут)

Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі.

1.Оқушылармен амандасу

2. Сынып бөлмесінің тазалығына көңіл аудару.

3. Кезекші мәлімдемесін тыңдау.

4. Журнал бойынша түгелдеу.

5. Оқу құралдарын түгелдеу.

6. Тәртіпке шақырып, оқушылардың сабақ бастауға көңіл күйі, оқушы назарын сабаққа толық аудару.

7.Сабаққа белсенді қатысуды, бір-бірінің жауабын тыңдауды ескерту.

8. Жаңа сабаққа дайындық.

9. Сабақ тақырыбы мен мақсатын хабарлау.

10. Сабақ жоспарымен таныстыру.

ІІ. Үйтапсырмасын сұрау кезеңі.

Өткен сабақтарда өтілген «Тұздардың гидролизі» тақырыбы бойынша сұрақ –жауап әдісімен түсінгендерін, сабақты меңгергендерін сұрап білемін.

І-тапсырма. Сұрақ-жауап.

1. Тұздардың гидролизі дегеніміз не?

1.Кейбір тұз ерітінділерінде неліктен индикаторлар түсін өзгертеді?

2. Қандай тұздар : а ) сілтілік; б) бейтарапорта көрсетеді?

3. Қандай тұздар гидролизге ұшырамайды?

4. Атаулары келтірілген тұздардың а) аммоний карбонаты; ә) аммоний ацетаты; б) алюминий сульфиді гидролиздену реакциялардың теңдеулерін жазып, ерітінділерінің ортасын анықтаңдар.

ІІ-тапсырма. Бақылау сұрақтары

1. Сутектік көрсеткіш дегеніміз не? Оны қалай есептейді?

2. Тұздар гидролизі процесінің мағынасы неде?

3Қандай тұздар гидролизге ұшырайды? Қандай тұздар гидролизденбейді?

4. Гидролизге қандай факторлар әсер етеді?

5.Индикаторқағазынпайдаланаотырып,Nа2SіO3пенNа2SO4сулы

ерітінділерін қалай ажыратуға болады?

6. Мынадай ерітінділер бар: KCI, NaCI, CuCI2, AICI3. Қай ерітінділерде Н+

ионы мен ОН- ионы концентрациялары өзара тең?Жауапты түсіндіріңдер.

7. Калий карбонаты, алюминий сульфаты, аммоний ацетаты ерітінділерінің бірінші саты бойынша гидролизінің иондық теңдеуін құрыңдар. Қай жағдайда гидролиз дәрежесі ең жоғары?

Жауапты түсіндіріңдер.

ІІІ-тапсырма. Тест (5-сұрақ)

1. Келесі ерітінділердің ортасы қандай?

К2СО3 ;Na 2СО3 ;Al (NO3)3;Na3 PO4 ;Na2S

А) барлығында сілтілік ортаВ) барлығында қышқылдық орта

С) сілтілік, сілтілік, қышқылдық, сілтілік, сілтілік

2. Қайсы тұздар гидролизге ұшырайды, сулы ерітінділерінің

ортасы қандай?

Na2 SО4;KF;K2SiO3;Li2SО3 ;(NH4)2S

А) барлығы гидролизге ұшырайды, барлығының ортасы сілтілік

В) Na2SО4 – сілтілік,K2SiO3- сілтілік,Li2 SО3- сілтілік

С) K2SiO3- сілтілік, Li2SО3- сілтілік,(NH4)2S – бейтарап

D) K2SiO3- сілтілік,Li2SО3- қышқылдық,(NH4)2S - әлсізқышқылдық

3. Төмендегі тұздардың қайсысы суда ерігенде сілтілік орта көрсетеді?:

А) СиСI2В)КNО3С) NН4СI;D). Li2СО3Е) ZnСI2.

4.Алюминий сульфаты сулы ерітіндісінің реакция ортасы қандай?

А) қышқылдықВ) сілтілікС) күштісілтілікD) бейтарап

5.Қысқартылған иондық теңдеу Н++ОН- = Н2 О

Төмендегі процестердің қайсысына сәйкес келеді?

А) НNО3 + NН4ОН →В) НNО3 + Ғе(ОН)3 →

С) НNО3 + Сu(ОН)2 →D) НNО3 + NаОН →

Е)НNО3 + Мg(ОН)2 →

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі.

Сабақтың тақырыбын айту, мақсатымен таныстыру. Бүгінгі жаңа сабақта оқушыларды «: №1-сарамандық жұмыс. «Электролиттік диссоциация және электролиттер»(эксперименттік есептерді шешу» тақырыбы жайлы түсіндіремін

Жұмыстың мазмұны мен орындау реті

1–тәжірибе.Қышқылдар,гидроксидтер,тұздарерітінділерінің электрөткізгіштігін анықтау.

а)Ерітінділердіңэлектрөткізгіштігінанықтайтынаспапқадистелденгенсу құйып,оныңүстінеалдыналадистелденгенсуменжуылғанкөмір электродтарынсалып,аспаптыток көзінеқосыңыз.Шамныңжарқырау деңгейінанықтаңыз.Соданкейінберілгентөртерітіндініңәрқайсысының электрөткізгіштігінанықтаңыз:CH2COOH,NH4OH, HCl,KOH.Әрбір сынамадан кейінаспаптыток көзінен ажыратып,электродтарды дистелденген сумен шайыңыз.Бақылау нәтижелерін кестеге толтырыңыз.

Сыналатын ерітінді

Шамныңжарқырау деңгейі

Электролит күші

H2O



CH3COOH



NH4OH



НСІ



КОН



Шамның жарқырау деңгейіне қарап, берілген ерітінділердің күшті немесе әлсіз электролит екендігі жөнінде қорытынды жасаңыз.

б) Ерітінділердің бірдей көлемдерін араластырыңыз:

1) күшті қышқыл мен күшті негіз (HCl жәнеKOH);

2)әлсіз қышқыл мен әлсіз негіз (CH3COOH және NH4OH);

Алынғанерітінділердіңэлектрөткізгіштігінанықтаңыз.Бақылаулардыжазып,

молекулалық және иондықтүрдегі реакция теңдеулерін құрыңыздар. Алынған

ерітінділердің электрөткізгіштігі жөнінде қорытынды жасаңыздар.

2–тәжірибе.Аз еритін зат түзілетін реакция

Төрт пробиркаға тұз ерітінділерінен 3-5 тамшы тамызыңыз: біріншісіне – мыс сульфаты(ІІ),екіншісіне–натрийсиликаты,үшіншісіне–натрийсульфаты, төртіншісіне – қорғасын нитраты(ІІ). Үстіне дәл осындай мөлшерде ерітінділерқосыңыз:біріншіпробиркаға-натрийгидроксиді,екіншіпробиркаға-тұз қышқылы,үшіншіпробиркаға-барийхлориді, төртіншіпробиркаға-натрий сульфиді.Тұнбалардыңтүсінбелгілеп,өзбақылауларыңыздыжазыңыз.

Молекулалық және иондық түрдегі реакция теңдеулерін жазыңыз. Келтірілген реакциялардың неліктен қайтымсыз екендігін түсіндіріңіз.

3–тәжірибе.Аз диссоциацияланатынзат түзілетін реакция

Екі пробиркаға ерітінділерден 4-5 тамшы қосыңыз: бірінші пробиркаға -натрий ацетаты,екіншіпробиркаға-аммонийхлориді.Біріншіпробиркағатұз қышқылыерітіндісіненбірнешетамшықосыңыз.Түзілгенәлсізқышқылдың иісін абайлап анықтаңыз.Екіншіпробиркағасілтіерітіндісінқосып,қыздырыңыз.Аммиактыңбөлініп жатқандығыниісібойыншаанықтаңыз.Молекулалықжәнеиондықтүрдегі реакциятеңдеуін жазыңыз. Иондықалмасуреакциясыныңаяғынадейін жүру жағдайы жөнінде қорытынды жасаңыз.

4–тәжірибе. Газ тәрізді аз еритінзат түзілетін реакция

Екі пробиркаға натрий карбонаты ерітіндісінен 4-5 тамшы қосыңыз. Ерітіндіде

CO32-ионыныңбарекендігінтексеріңіз.Олүшін,біріншіпробиркағакальций хлоридіерітіндісіненбірнешетамшықосыңыз.Қандайиондарарасында

реакция жүретіндігін анықтаңыз.Екіншіпробиркағакүкіртқышқылынанбірнешетамшықосып(1:1),газдың бөлінуінбақылаңыз.Пробирканықыздырып,газдыңбөлінуінкүтіп,кальций хлоридіерітіндісіненбірнешетамшықосыңыз.Иондықреакциятеңдеуін

жазыңыз. Бақылаулар бойынша жалпы қорытынды жасаңыз.

5–тәжірибе.Индикаторлар ерітінділерінің түстері

Үш пробиркаға 3-5мл дистелденген су құйып, үстіне метилоранж индикаторы ерітіндісінен2-3тамшықосыңыз.Пробиркалардыңбіреуінетұзқышқылы ерітіндісінен2-3тамшы,екіншісіненатрийгидроксидіерітіндісіненсондай

мөлшердеқосыңыз. Үшіншіпробиркаменсалыстыраотырып,ерітіндітүсінің

өзгеруін белгілеңіз.

Фенолфталеининдикаторыментәжірибенідәлосыжолменжасаңыз.

Нәтижелерін кестеге толтырыңыз:

Индикатор

Индикатор түсі

Бейтарап орта

(дистелденген су)

Қышқылдық орта

(қышқыл ерітіндісі)

Сілтілік орта

(сілті ерітіндісі)

Метилоранж




Фенолфталеин




Ерітіндідегі тұз қышқылы мен натрий гидроксидінің диссоциациялану реакция теңдеуінжазыңыз.Қышқылдықжәнесілтілікреакциялықортанықандай иондар анықтайды?

6–тәжірибе.Тұз ерітінділеріндегі ортаның сипатын анықтауТөртпробиркадағы8-10тамшыдистелденген судатөмендегітұздардың2-3түйіршігін ерітіңіз: бірінші пробиркада – натрий ацетаты, екінші пробиркада –натрий силикаты, үшінші пробиркада – күміс нитраты, төртінші пробиркада –алюминий сульфаты. Пробиркаларды шайқай отырып, тұздарды ерітіңіз. ЕрітінділердіңрНанықтаңыз:біріншіжәнеүшіншіпробиркалардыәмбебап индикаторқағазымен,екіншіпробирканыфенолфталеинкөмегімен,төртінші пробирканы метилоранж көмегімен. Содан кейін бірінші пробиркаға 1-2 тамшы фенолфталеин,үшіншіпробиркаға1-2тамшыметилоранжқосыңыз.Бірінші жәнеүшіншіпробиркалардағыерітінділердіңтүстеріөзгере ма? Нәтижелерін кестеге түсіріңіз:

Тұздың формуласы

Индикатор түсі

Ерітінді рН

Иондық гидролизініңреакция түрдегітұз





7–тәжірибе.Аяғына дейін жүретін гидролиз

Алюминийсульфатыерітіндісіненатрийкарбонатыерітіндісінқосыңыз. Түзілгеналюминийкарбонатыалюминийгидроксидітұнбасыныңтүзілуі мен көмірқышқыл газының бөлінуімен гидролизденеді.Реакция теңдеуін құрыңыз.

ІV.Жаңа сабақты пысықтау.

Оқушылардың алған білімдерін тиянақтау мақсатында әр түрлі әдістер қолдануға болады.Оның негізгілері: мысалы, сұрақ –жауаптар, деңгейлік тест сұрақтарын беруге болады.Міне, осылайша жаңа сабақты түсіндіріп болғаң соң жаңа материалды меңгеру дәрежесін тексеру үшін оқушыларға мынадай сұрақтар беремін.

І-тапсырма.

1. Еріген электролиттің жалпы молекула санының қанша бөлігі

иондарға ыдырайтынын көрсететін сан иондану дәрежесі

деп аталады.

α=С ион / С жалпы

2. Активтілік деп химиялық реакция кезінде әсерлесетің нақты, эффективті

концентрациясын айтады.

Активтілік пен ионның нағыз концентрациясы арасындағы тәуелділік

келесі формуламен сипатталады:а = f с

мұндағы, а – активтілік, f – активтілік коэффициенті, с – концентрация.

V. Үй тапсырмасын беру кезеңі.

§3- §8 –қайталау . Есептер жинағынан тапсырмалар.

VІ. Оқушылардың білімін бағалау кезеңі.

Сабақта сұраққа мәнді де мағыналы жауап берген, қосымша сұрақтарға жауап беріп отырған оқушыларды бағалау.

VІІ. Қорытындылау кезеңі.

Жаңа материалды меңгеру дәрежесін тексеру үшін оқушыларға мынадай өзіндік жұмыс бойынша сұрақтар мен жұмбақтар беремін.

І-тапсырма.

1.Ерітіндісінемесебалқымасытокөткізетінзаттарэлектролиттер,ток

өткізбейтіндер бейэлектролиттер деп аталады.

2.Сужәнесулыерітінділерүшінтемператураөзгермегенжағдайдасутек

жәнегидроксидиондарыконцентрацияларыныңкөбейтіндісітұрақты

шама болып табылады. Осы тұрақты шама судың иондық көбейтіндісі деп

аталады.

3.Индикаторсутекиондарыныңконцентрациясынабайланыстытүстері

өзгеріп отыратын арнайы реактив.

Сабақты аяқтап, балалармен қоштасамын.

Автор Битабарова Хадиша Исабековна
Дата добавления 06.12.2015
Раздел Химия
Подраздел Другое
Просмотров 584
Номер материала MA-062990
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓