Главная / Биология / Сабақтың тақырыбы:"Маржан полиптері және медузалар. Ішекқуыстылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы"

Сабақтың тақырыбы:"Маржан полиптері және медузалар. Ішекқуыстылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы"

М.Әуезов атындағы орта мектебі

Усманова Гаухар Октябровна

Биология пәні мұғалімі


Сынып:7

Сабақтың тақырыбы: Маржан полиптері және медузалар. Ішекқуыстылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы. Сабақтың мақсаты:1.Білімділік: Көпжасушалы жәндіктердің түрлері, таралуы, табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы туралы білім беру. 
2. Дамытушылық: Оқушының ой өрісін, ойлау, еске сақтау қабілетін дамыту. 
3. Тәрбиелік: Табиғатты қорғауға, туған өлкенің табиғатын сүюге, ұйымшылдыққа тәрбиелеу. 
Сабақтың көрнекілігі: суреттер, интерактивті тақта, электрондық оқулық. 
Сабақтың типі: Аралас сабақ 
Сабақтың өтілу әдісі: «инсерт» әдісі.Сұрақ –жауап, баяндау. 
Сабақтың барысы: 
І. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушының назарын сабаққа аудару. 
ІІ. Үй жұмысын сұрау. 1. Гидраның жыныссыз көбеюі қалай жүреді?

Гидраның жынысты көбеюі қалай жүзеге асады? 3. Гидраның табиғаттағы маңызы?

III. Жаңа сабақты түсіндіру. Маржан Полиптері (Anthozoa) – омыртқасыз жануарлардың ішекқуыстылар типінің бір класы. Маржан полиптері 5 класс тармағына бөлінеді, оның үшеуі жойылып кеткен, екеуі: - сегіз сәулелі маржандар (Octocorallіa) - алты сәулелі маржандар (Hexacorallіa).

6000 түрі белгілі. Қаңқасы барлары топтанып тіршілік етеді. Ал жеке Маржан полиптерінде қаңқа болмайды, олардың денесі цилиндр тәрізді, төм. жағы жалпайып табанға айналған, табанымен су астындағы грунтқа бекиді. Табанының қарама-қарсы жақ ұшында ұзын жіңішкеқармалауыш шоғырларымен (6 не 8 сәулелі) қоршалған ауыз қуысы бар. Көбінесе планктонмен қоректенеді. М. п. жынысты да, жыныссыз да түрдекөбейебереді. Дернәсілі планулаауызтесігіарқылыаналықполиптанбөлініпшығып, біразуақыт суда жүзіпжүргенненкейін су астындасубстратқаорнығып, ересек түрінеайналады. Жыныссызкөбеюі бүршіктену арқылыжүреді. Полиптіңденесіндебүршікпайдаболады да, оныңұшындажаңақармалауыштардыңбастамасытүзіледі, бірақаналықдарабастанбөлінбейкөбейебереді. Кейбіржекетіршілікететін актиниялар көлденеңжәнеұзынабойынабөлінуарқылыкөбейеді. М. п-ніңкөпшілігі дара жыныстылар, түрленбейдамиды, тек полип пішіндіболады (қ. Гидроидтар). "Атлант""Үнді""Тынық" мұхиттарыныңтропиктікаймағында риф құрушы мадрепормаржандары (6 сәулелімаржандар) кеңтаралған. Сцифоидты медузалар (Schyphozoa) – ішекқуыстылар типінің бір класы. Тек теңіздерде тіршілік етеді, 200-ден астам түрі белгілі. Денесі мөлдір, себебі, мезоглеясындағы судың мөлшері 90%-дай, дөңгелек шатыр тәрізді. Дене тұрқы әр түрлі. Шатырының диаметрі 40 см, қармалауыштары қысқа (Аурелия аурита), ал Цианеа арктика шатырының диаметрі 2 м-ден артық, қармалауышының ұзындығы 30 м-ге жетеді. Шатырының астыңғы ойыс жағында төрт бұрышты ауыз тесігі болады, оны қорегін ұстап алатын төрт қалақша өскін қоршаған. Аузы жұтқыншақарқылы қарынға жалғасады. Қарыннан денесінің шетіне қарай радиалды өзектер тарап, шатыр жиегін көмкеріп жатқан сақина тәрізді түтікшеге жалғасады. Қорек заттары қарында қорытылып, түтікшелері арқылы денеге тарап, қорытылмаған қалдығы ауыз тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Қысқа қармалауыштарының кейбіреуі жуандап, ропалийлерге (шеткі денешіктерге) айналады.

IV. Жаңа сабақ бекіту.

Лездемелік сұрақтар

1. Маржан полиптері қайда тіршілік етеді?

2. Медузалардың басқа ішекқуыстылардан ерекшелігі қандай?

3. Отырықшы және еркін жүзіп тіршілік ететін ішекқуыстыларды атаңдар.

4. Құлақты медузаның жынысты және жыныссыз көбеюінің сызбанұсқасын жазыңдар.

INSERT кестесі

Не білемін?

Не білдім?

Не білгім келеді?








V. Бағалау

Әр топ басшылары өз тобын бағалап шығады.

 Рефлексия «Өрмекші стратегиясы»

 Оқушылар шеңбер жасап тұрады да бүгінгі сабақта не білгендері жайлы айтып шығады.

VI. Үйге тапсырма беру. Тақырыпты оқу, термин сөздермен жұмыс












Сабақтың тақырыбы:"Маржан полиптері және медузалар. Ішекқуыстылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы"
  • Биология
Описание:

Сабақтың тақырыбы: Маржан полиптері және медузалар. Ішекқуыстылардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы. Сабақтың мақсаты:1.Білімділік: Көпжасушалы жәндіктердің түрлері, таралуы, табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы туралы білім беру.
2. Дамытушылық: Оқушының ой өрісін, ойлау, еске сақтау қабілетін дамыту.
3. Тәрбиелік: Табиғатты қорғауға, туған өлкенің табиғатын сүюге, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
Сабақтың көрнекілігі: суреттер, интерактивті тақта, электрондық оқулық.
Сабақтың типі: Аралас сабақ
Сабақтың өтілу әдісі: «инсерт» әдісі.Сұрақ –жауап, баяндау.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушының назарын сабаққа аудару.
ІІ. Үй жұмысын сұрау. 1. Гидраның жыныссыз көбеюі қалай жүреді?

Гидраның жынысты көбеюі қалай жүзеге асады? 3. Гидраның табиғаттағы маңызы?

III. Жаңа сабақты түсіндіру. Маржан Полиптері (Anthozoa) – омыртқасыз жануарлардың ішекқуыстылар типінің бір класы. Маржан полиптері 5 класс тармағына бөлінеді, оның үшеуі жойылып кеткен, екеуі: - сегіз сәулелі маржандар (Octocorallіa) - алты сәулелі маржандар (Hexacorallіa).

6000 түрі белгілі. Қаңқасы барлары топтанып тіршілік етеді. Ал жеке Маржан полиптерінде қаңқа болмайды, олардың денесі цилиндр тәрізді, төм. жағы жалпайып табанға айналған, табанымен су астындағы грунтқа бекиді. Табанының қарама-қарсы жақ ұшында ұзын жіңішкеқармалауыш шоғырларымен (6 не 8 сәулелі) қоршалған ауыз қуысы бар. Көбінесе планктонмен қоректенеді. М. п. жынысты да, жыныссыз да түрдекөбейебереді. Дернәсілі планулаауызтесігіарқылыаналықполиптанбөлініпшығып, біразуақыт суда жүзіпжүргенненкейін су астындасубстратқаорнығып, ересек түрінеайналады. Жыныссызкөбеюі бүршіктену арқылыжүреді. Полиптіңденесіндебүршікпайдаболады да, оныңұшындажаңақармалауыштардыңбастамасытүзіледі, бірақаналықдарабастанбөлінбейкөбейебереді.

І. Ұйымдастыру.

ІІ. Жаңа сабақты түсіндіру.

Буынаяқтылар типі- аяғы бунақталған, екі жақты симметриялы, көпжасушалы жәндіктер. Денесінің сырты тығыз хитинмен қапталған. Осы типке жататын жәндіктердің барлығының аяқтары буын-буын бунақтармен жалғасқандықтан, буынаяқты жәндіктер деп иаталған. Буынаяқтылар типінің негізгі 3 типі бар: шаянтәріздестер, өрмекшітәріздестер, бунақденелілер класы. Буынаяқтылардың сыртқы хитинді жабыны өте жеңіл. Сондықтан буынаяқтылар салмағы ауыр бақалшақты ұлулардан әлдеқайда оңтайлы қимылдайды. Хитин берік болғандықтан созылмайды. Буынаяқтылар денесі өскенде хитинді жабын мезгіл-мезгіл денеден сыпырылып, түлейді. Хитинді жабынның қалың-жұқалығы барлық жәндіктерде біркелкі емес. Өзен шаяны, таңқышаян жабыны, қоңыздың қатты қанаты және жабыны жұқа болады.

Бунақденелілерді зерттейтін ғылым –энтомология (гректің «нентома»-бунақдене+ «логос»-ғылым) Ол зоология ғылымының бір саласы Бунақденелілердің табиғатта және адам өмірінде үлкен рөл атқарады. Егер олар өсімдіктерд тозаңдандырмаса ,табиғат аясынан сан құбылып ,көздің жауын алатын түрлі өсімдіктерді кездестіре аларма едік.Ағаш жапырағында жорғалап жүрген құртқа ұқсас жәндікті көреміз.Бұл көбелектің дернәсілі жұлдызқұрт. Оның 5-жұп жалғанаяқтары бар.Ересек көбелекте 3-жұп аяқтары бар.Ересек көбелектің ауыз мүшесі –түтік тәрізді ұзын иірілген тұмсықша. Бұл тұмсықшамен ол гүл шырынын сорады. Көбелектің дернәсілін жұлдызқұрт деп атайды. Жұлдызқұрт өсімдіктің жапырақтары мен қоректенеді және тез өседі, бірнеше рет түлейді.ең соңғы түлеудің алдында ағаш діңіне өрмелеп шығып қуыршаққа айналады.Ол бұл кезде ешбір қозғалыссыз қалады,қоректенбейді.Дегенмен хитинмен қапталған қуыршақта өте күрделі өзгерістер жүріп жатады. Онда ересек көбелектің дене мүшелері қалыптасады. Қыстап шыққан қуыршақтан көктемде бірден көбелек шығады. Көбелектің даму сатыларын тізіп көрсетелік:жұмыртқа,дернәсіл, қуыршақ, ересек көбелек. Жұмыртқа салу мерізімі ,орны, даму мерізімі әр түрлі бунақденелілердің

Автор Усманова Гаухар Октябровна
Дата добавления 27.02.2016
Раздел Биология
Подраздел Конспекты
Просмотров 1517
Номер материала MA-065236
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓