Главная / Другое / Разработка урока «А.Алиш “Тукмар белән Чукмар”

Разработка урока «А.Алиш “Тукмар белән Чукмар”

Разработка урока «А.Алиш “Тукмар белән Чукмар”

Муратова Р.А. учитель татарского языка и литературы

Максат:

1. А.Алишның “Тукмар белән Чукмар ” әкиятенең эчтәлеген ачу;

2. Сөйләм телен шомарту, фикерне аңлаешлы, күңелдәге хисне матур итеп әйтеп бирә белү; уку күнекмәләрен, фикерләү сәләтен үстерү; уңай һәм начар геройларны, яхшы һәм алама гадәтләрне таный һәм бәяли белергә,балаларны логик яктан эзлекле итеп уйларга, үзфикерләрен нигезләргә һәм исбатларга өйрәтү.

3.Укучыларда әкият аша дуслык, татулык хисе тәрбияләү;әкиятләр укуга кызыксынуны арттыру.

Уку мәсәләсе: Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме?


Дәрестә коммуникатив, мәгълүмәти технологияләр кулланыла.

Җиһазлау: интерактив такта, карточкалар.


Дәрес барышы.

I. Оештыру өлеше.

- Исәнмесез, кадерле укучыларым. Хәерле көн, балалар.

II. Фонетик күнегү.

Татар фонетикасының төп кагыйдәләрен искә төшерәбез.

Укучылардан көтелгән җавап.

1. Калын сузыклы сүзләр – калын укыла, нечкә сузыклы - нечкә укыла – сингормонизм кагыйдәсе.

2.Сүздәге соңгы иҗекне дөрес, ачык итеп әйтү сорала.

Тизәйткеч Без, без, без идек...”

Нинди кызлар исеме әйтеп үттегез?

Кызларны дус, тату балалар дип әйтеп буламы? Нәрсә ул дуслык? Сез аны ничек аңлыйсыз?

Укучылардан көтелгән җавап

III. Үткән теманы кабатлау.

Үткән дәрестә без нинди язучы турында сөйләштек ?

Дөрес, А.Алиш шагыйрь булудан бигрәк, ул балалар язучысы – әкиятче буларак билгеле.

Әйдәгез, алдагы дәресләрдә алган белемнәрегезгә, өстәмә укыганлыгыгызга, эзләнгәнлегегезгә игътибар итик.

Тест үткәрү.

IV. Бүген дәрестә “Тукмар һәм Чукмар” әкиятнең эзләнү тикшерү эшен алып барабыз.

- Әкият нәрсә турында?

Укучылардан көтелгән җавап

Чукмар белән Тукмар турында.

Укытучы:Ни өчен әсәр әкият дип атала?

Укучылардан көтелгән җавап

Тормышта кошлар сөйләшмиләр.Ә бу әсәрдә кошлар сөйләшә.

Һәр яңа эш алдыннан без үзебезгә максат алабыз.Бүгенге дәресебезнең максаты нинди булыр, балалар?

Укучылардан көтелгән җавап

Дөрес итеп сөйләргә,укырга,җавап бирергә.

Укытучы: эчтәлеген ачу; уңай, начар геройларны таный, бәяли белергә өйрәнербез. эзлекле итеп уйларга, үз фикерләребезне нигезләргә һәм исбатларга өйрәнербез.

Укытучы: Балалар, “Тукмар” сүзе нәрсәне аңлата?

Укучылардан көтелгән җавап

Тукмый сүзеннән алынган, рус телендә - бьёт

Чукмар сүзе нәрсәне аңлата?

Укучылардан көтелгән җавап

Чукый сүзеннән алынган – клёт

Укытучы:Әби әтәчләрнең исемнәрен ничек уйлап тапкан?

Укучылардан көтелгән җавап

Хәл-фигыльләренә яки эшләренә, холыкларына карап исем кушкан.

Укытучы:Әкиятнең геройларын әйтегез?

Укучылардан көтелгән җавап

Тукмар белән Чукмар, әби.

Укытучы: Рәсемга карагыз. Бу кайсы әтәч? Ул нинди төстә?

Укучылардан көтелгән җавап

Ак төста, Чукмар, чукырга яраткан.

Кара төста, Тукмар, тукмарга яраткан.

Укучылардан көтелгән җавап

Язучы әтәчләрнең төсләре турында ничә тапкыр әйткән? Табып укыгыз.

Укучылардан көтелгән җавап

(ике генә тапкыр әйтеп үткән) – үз аллы уку

V.Уку мәсьәләсен кую.Уйлагыз әле, балалар, ни өчен шулай дип уйлыйсыз? Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме? Бу сорауга дәреснең азагында җавап бирә алырсыз, дип уйлыйм.

VI. Сүзлек эше.

Укытучы: Укыганда аңлашылмаган сүзләрдә очрады. Сүзлек эшен башкарыйк, укучылар.

Өлеш- ......җим..........-әләкләү..................ялгыз

чукырга....... –тукмый.................


VII. Уку мәсьәләсен өлешләп чишү этабы.

Укытучы:тәрҗемә итегез: кычкырыша башлыйлар, сугыша башлыйлар.

Нинди тавыш белән укырга кирәк?

Укучылардан көтелгән җавап

Ачулы, ямьсез тавыш белән.

Сайлап уку. Төркемнәргә бүленәбез.

Сезгә менә бу гадәт охшыймы? (кычкырып сөйләшү, сугышу -матурмы гадәтме?)

Укучылардан көтелгән җавап

Сугыш – драка, война.


Укытучы:Сугыш сүзен кайчан ишеткәнегез бар? Кычкырып, ямьсез итеп эндәшсәгез әниләрегез сезгә кисәтү ясыйдыр.Бу начар гадәт.

Укытучы:Әби ни өчен Тукмарны күршеләргә илткән? Сәбәбен аңлатыгыз. Укучылардан көтелгән җавап

Әбинен ачуы килгән, әләкләүләреннән туйган.

Димәк, Чукмар белән Тукмарның тагын нинди начар гадәтләре булган?

Укучылардан көтелгән җавап

әләкләшү

Укытучы:Бу начар гадәтме, яхшы гадәтме?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Нәрсә ул әләкләшү? Әләкләшер алдынан нәрсәне уйларга кирәк?

Укучылардан көтелгән җавап

Син дуссыз, иптәшсез калмассыңмы?

Укытучы:Әтәчләр турында нәрсә белдегез?

Укучылардан көтелгән җавап

Алар тәртипсез, әләкче булганнар.

VIII. Ял минуты.

Укытучы: Әләкләшү ялгызка алып бара. Ни өчен?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы: Дусларыгыз булырмы, әләкләшсәгез?

Укытучы: Ялгыз калгач, Чукмар нишләгән? Бер үзең калсаң рәхәт, күңелле булырмы?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Ул ничек әбисенә эндәшкән? Сорый, гафу үтенә, үтенеч белдерә. Шул тавыш белән укыгыз. Уку.

Укытучы: Әтәчләр сезгә тагын нинди сыйфатлары белән ачылдылар? Укучылардан көтелгән җавап

Алар үз хаталарын аңлаганнар. Бер – берсеннән аерым тора алмаганлыкларын белгәннәр.

Укытучы:Әби тәртипсезлекләре, усаллыклары өчен әтәчләргә җәза бирә - аларны бер – берсеннән аера.

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Тукмар Чукмарны сагынганмы? Ә Чукмар Тукмарны?

А.Алиш ничек итеп язган? Язучы балаларда нинди начар гадатләрнен булмавын тели бу әкияттә?

Укытучы:Дөньяның яме, матурлыгы дуслыкта, дусларыңның күп булуында, татулыкта.

Рәхмәт. Сез бик матур уйлыйсыз, фикер йөртәсез. Матур уй-фикер йөрткәннәрнең күңелендә начарлык булмас.

XI. Мәкальләр белән эш.

- Балалар, дуслык , дус була белү яхшы сыйфатларнын берсе. Безнең халкыбыз мәкальләрендә дә моны күреп була. Мәкальләрне, юкка гына, халык акылы дип әйтмиләр.

Дустың булмаса-эзлә, тапсаң- югалтма.

Ике яхшы бер сәкегә сыя, ике яман бер шәһәргә сыймый.

X. Карточкалар белән эш.

Укытучы:Нинди начар гадәтләр турында әйтеп үттек.

Укучылардан көтелгән җавап

-кычкыру

-сугышу

-әләкләшү

- алдашу

- сертотмау

- ялкаулык

- усаллык.

Укытучы:Бу начар гадат нәрсәгә алып бара?

Укучылардан көтелгән җавап

Ялгызлыкка. Андый кешеләрне берсе дә яратмый.

Укытучы:Дус, дусларыбыз булсын өчен уңай, яхшы сыйфатлар табыйк.

-әдәпле сөйләшү

-игътибарлы булу

- тәмле сүзле булу

-ягымлы булу

- ярдәмчел булу

- тырыш булу-

XI.Матур сыйфатларны дәфтәргә язу.Сездә бу сыйфатлар бармы, балалар? Мин дә сезнең белән дус булырга телим.


XII.Дәрескә нәтиҗә ясау.Укытучы:Укучылар, бүгенге дәрестән үзегезгә нинди яңалык алдыгыз?

Укучылардан көтелгән җавап

Әләкләшмәскә, тату, дус яшәргә кирәк икәнне аңладык.

Нинди язучы безне тату, дус булырга өйрәтә?

Укучылардан көтелгән җавап

Абдулла Алиш

Укытучы:Димәк, дәрес башындагы сорауга җавап көтәм. Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме?

Гадәт - һәркем үтәргә тиешле кагыйдә. Бу кагыйдәне хәтердә тотыгыз. Бердәм булу, тату яшәү, дусларыннын күп булуы әлбәттә мөһим.

Укытучы:Әкиятне укыгач, үзегезгә нинди нәтиҗә ясадыгыз?

Укучылардан көтелгән җавап

Тормышта усаллык тәртипсезлеккә китерә, ә тәртипсезлек җәзасыз калмый. Автор әтәчләр турында язса да, ул безне күз алдында тота. Дусларсыз яшәү бик авыр, дусларыгызның кадерен белегез ди ул безгә.

Нәтиҗә: Дусларсыз яшәү бик авыр, дусларның кадерен белергә кирәк. Тәртипсезлек, усаллык җәзасыз калмый.

Укытучы: Бүгенге әкият безне нәрсәгә өйрәтә? Әкият сезгә ошагандыр дип уйлыйм.

Чукмар белән Тукмар” әкияте балаларны татулыкка өйрәтә.

XIII. Билгеләр кую.

XIV. Өй эше. (сайлап алу)

1.Әкиятнең күңелегезгә хуш килгән өлешләренә рәсем ясарга мөмкин.

2.Бүгенге дәрестә алган тәэсирләрегез хакында яза аласыз.

3.Үзегезгә ошаган берәр өзекне сәнгатьле итеп укып килергә мөмкин.

Әйдәгез,барыбыз да матур итеп басып,кулга-кул тотышыйк, бер-беребезгә елмайыйк. Куллардан-кулларга җылылык, күңелдән-күңелгә рәхәтлек йөгерде, йөзләргә якты нур булып елмаю сирпелде. Менә шушы җылылык, рәхәтлек, елмаю безгә көн буена җитәрлек көч бирә дә инде. (Барыбыз да урыннарга утырабыз)

Балалар, дәрестә тырышып эшләгән өчен зур рәхмәт. Уңышлар сезгә. Әдәпле булыгыз!











Разработка урока «А.Алиш “Тукмар белән Чукмар”
  • Другое
Описание:

Максат: 

1. А.Алишның “Тукмар белән Чукмар ” әкиятенең  эчтәлеген ачу;

2. Сөйләм телен шомарту, фикерне аңлаешлы, күңелдәге хисне матур итеп әйтеп бирә белү;  уку күнекмәләрен, фикерләү сәләтен үстерү;  уңай һәм  начар геройларны, яхшы һәм алама гадәтләрне таный һәм бәяли белергә,балаларны логик яктан эзлекле итеп уйларга, үзфикерләрен нигезләргә һәм исбатларга өйрәтү.

3.Укучыларда әкият аша дуслык, татулык хисе тәрбияләү;әкиятләр укуга кызыксынуны арттыру.

Уку мәсәләсе: Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме?

 

Дәрестә коммуникатив, мәгълүмәти технологияләр кулланыла.

Җиһазлау: интерактив такта, карточкалар.

 

Дәрес барышы.

I. Оештыру өлеше.

- Исәнмесез, кадерле укучыларым. Хәерле көн, балалар.

 II. Фонетик күнегү.

 Татар фонетикасының   төп кагыйдәләрен искә төшерәбез.

Укучылардан көтелгән җавап.

1. Калын сузыклы сүзләр – калын укыла, нечкә сузыклы -  нечкә укыла – сингормонизм кагыйдәсе.

2.Сүздәге соңгы иҗекне дөрес, ачык итеп әйтү сорала.

Тизәйткеч Без, без, без идек...”

 Нинди кызлар  исеме әйтеп үттегез?

Кызларны дус, тату балалар дип әйтеп буламы? Нәрсә ул дуслык? Сез аны ничек аңлыйсыз?

Укучылардан көтелгән җавап

III.  Үткән теманы кабатлау

Үткән дәрестә без нинди язучы турында сөйләштек ?

Дөрес, А.Алиш шагыйрь булудан бигрәк, ул балалар язучысы – әкиятче буларак билгеле.

Әйдәгез,  алдагы дәресләрдә алган белемнәрегезгә,  өстәмә  укыганлыгыгызга,  эзләнгәнлегегезгә игътибар итик.

Тест үткәрү.

IV. Бүген дәрестә “Тукмар һәм Чукмар”  әкиятнең эзләнү тикшерү эшен алып барабыз.

- Әкият нәрсә турында?

Укучылардан көтелгән җавап

 Чукмар белән Тукмар турында.

Укытучы:Ни өчен әсәр әкият дип атала?

Укучылардан көтелгән җавап

 Тормышта кошлар сөйләшмиләр.Ә бу әсәрдә кошлар сөйләшә.

Һәр яңа эш алдыннан без үзебезгә максат алабыз.Бүгенге дәресебезнең максаты нинди булыр, балалар?

Укучылардан көтелгән җавап

Дөрес итеп сөйләргә,укырга,җавап бирергә.

Укытучы: эчтәлеген ачу; уңай, начар геройларны таный, бәяли белергә өйрәнербез. эзлекле итеп уйларга, үз фикерләребезне нигезләргә һәм исбатларга өйрәнербез.

Укытучы: Балалар, “Тукмар” сүзе нәрсәне аңлата?

Укучылардан көтелгән җавап

Тукмый сүзеннән алынган, рус телендә - бьёт

Чукмар сүзе нәрсәне аңлата?

Укучылардан көтелгән җавап

Чукый сүзеннән алынган – клёт

Укытучы:Әби әтәчләрнең исемнәрен ничек уйлап тапкан?

Укучылардан көтелгән җавап

Хәл-фигыльләренә яки эшләренә, холыкларына  карап исем кушкан.

 

Укытучы:Әкиятнең геройларын әйтегез?

Укучылардан көтелгән җавап

 Тукмар белән Чукмар, әби.

Укытучы: Рәсемга карагыз.  Бу кайсы әтәч? Ул нинди төстә?

Укучылардан көтелгән җавап

Ак төста, Чукмар, чукырга яраткан.

Кара төста, Тукмар, тукмарга яраткан.

Укучылардан көтелгән җавап

Язучы  әтәчләрнең төсләре турында ничә тапкыр әйткән? Табып укыгыз.

Укучылардан көтелгән җавап

 (ике генә тапкыр әйтеп үткән) – үз аллы уку

V.Уку мәсьәләсен кую.Уйлагыз әле, балалар, ни өчен шулай дип уйлыйсыз?  Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме? Бу сорауга дәреснең азагында җавап бирә алырсыз, дип уйлыйм.

VI. Сүзлек эше.

  Укытучы:   Укыганда  аңлашылмаган сүзләрдә очрады. Сүзлек эшен башкарыйк, укучылар.

Өлеш- ......җим..........-әләкләү..................ялгыз

чукырга.......            –тукмый.................

 

VII. Уку мәсьәләсен өлешләп чишү этабы.

Укытучы:тәрҗемә итегез: кычкырыша башлыйлар, сугыша башлыйлар.

Нинди тавыш белән укырга кирәк?

 Укучылардан көтелгән җавап

 Ачулы, ямьсез тавыш белән.

Сайлап уку. Төркемнәргә бүленәбез.

Сезгә менә бу гадәт охшыймы? (кычкырып сөйләшү, сугышу -матурмы гадәтме?)

Укучылардан көтелгән җавап

Сугыш – драка, война.

 

Укытучы:Сугыш сүзен кайчан ишеткәнегез бар? Кычкырып, ямьсез итеп эндәшсәгез әниләрегез сезгә кисәтү ясыйдыр.Бу начар гадәт.

 

Укытучы:Әби ни өчен Тукмарны күршеләргә илткән? Сәбәбен аңлатыгыз. Укучылардан көтелгән җавап

Әбинен ачуы килгән, әләкләүләреннән туйган.

Димәк, Чукмар белән Тукмарның тагын нинди начар гадәтләре булган?

Укучылардан көтелгән җавап

 әләкләшү

Укытучы:Бу начар гадәтме, яхшы гадәтме?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Нәрсә ул әләкләшү? Әләкләшер алдынан нәрсәне уйларга кирәк?

Укучылардан көтелгән җавап

 Син дуссыз, иптәшсез калмассыңмы?

Укытучы:Әтәчләр турында нәрсә белдегез?

Укучылардан көтелгән җавап

Алар тәртипсез, әләкче булганнар.

VIII. Ял минуты.

Укытучы: Әләкләшү ялгызка алып бара. Ни өчен?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы: Дусларыгыз булырмы, әләкләшсәгез?

Укытучы: Ялгыз калгач, Чукмар нишләгән? Бер үзең калсаң рәхәт, күңелле булырмы?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Ул ничек әбисенә эндәшкән? Сорый, гафу үтенә, үтенеч белдерә. Шул тавыш белән укыгыз. Уку.

Укытучы: Әтәчләр сезгә тагын нинди сыйфатлары белән ачылдылар? Укучылардан көтелгән җавап

Алар үз хаталарын аңлаганнар. Бер – берсеннән аерым тора алмаганлыкларын белгәннәр.

Укытучы:Әби тәртипсезлекләре,  усаллыклары өчен әтәчләргә җәза бирә - аларны бер – берсеннән аера.

 Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Тукмар Чукмарны сагынганмы? Ә Чукмар Тукмарны?

А.Алиш ничек итеп язган? Язучы балаларда нинди начар гадатләрнен булмавын тели бу әкияттә?

Укытучы:Дөньяның яме, матурлыгы дуслыкта, дусларыңның күп булуында, татулыкта.

Рәхмәт.  Сез бик матур уйлыйсыз, фикер  йөртәсез.  Матур уй-фикер йөрткәннәрнең күңелендә начарлык  булмас.

XI. Мәкальләр белән эш.

 -         Балалар, дуслык , дус була белү  яхшы сыйфатларнын берсе. Безнең халкыбыз  мәкальләрендә дә моны күреп була. Мәкальләрне, юкка гына, халык акылы дип әйтмиләр.

Дустың булмаса-эзлә, тапсаң- югалтма.

Ике яхшы бер сәкегә сыя, ике яман бер шәһәргә сыймый.

X. Карточкалар белән эш.

Укытучы:Нинди начар гадәтләр турында әйтеп үттек.

Укучылардан көтелгән җавап

-кычкыру

-сугышу

-әләкләшү

- алдашу

- сертотмау

- ялкаулык

- усаллык.

Укытучы:Бу начар гадат нәрсәгә алып бара?

Укучылардан көтелгән җавап

 Ялгызлыкка. Андый кешеләрне берсе дә яратмый.

Укытучы:Дус, дусларыбыз булсын  өчен  уңай, яхшы сыйфатлар табыйк.

-әдәпле сөйләшү

 -игътибарлы булу

- тәмле сүзле булу

-ягымлы булу

-  ярдәмчел булу

- тырыш булу-

XI.Матур сыйфатларны дәфтәргә язу.Сездә бу сыйфатлар бармы, балалар? Мин дә сезнең белән дус булырга телим.

 

XII.Дәрескә нәтиҗә ясау.Укытучы:Укучылар,  бүгенге дәрестән үзегезгә нинди  яңалык  алдыгыз?   

Укучылардан көтелгән җавап

Әләкләшмәскә, тату, дус яшәргә кирәк икәнне аңладык.

Нинди язучы безне тату, дус булырга өйрәтә?

Укучылардан көтелгән җавап

Абдулла Алиш

Укытучы:Димәк, дәрес башындагы сорауга җавап көтәм. Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме?

Гадәт - һәркем үтәргә тиешле кагыйдә. Бу кагыйдәне хәтердә тотыгыз. Бердәм булу, тату яшәү, дусларыннын күп булуы әлбәттә мөһим.

Укытучы:Әкиятне укыгач, үзегезгә нинди нәтиҗә ясадыгыз?

Укучылардан көтелгән җавап

 Тормышта усаллык тәртипсезлеккә китерә, ә тәртипсезлек җәзасыз калмый.  Автор әтәчләр турында язса да, ул безне күз алдында тота. Дусларсыз яшәү бик авыр, дусларыгызның кадерен белегез ди ул безгә.

         Нәтиҗә: Дусларсыз яшәү бик авыр, дусларның кадерен белергә кирәк. Тәртипсезлек, усаллык җәзасыз калмый.

Укытучы: Бүгенге әкият безне нәрсәгә өйрәтә? Әкият сезгә ошагандыр дип уйлыйм.

“Чукмар белән Тукмар” әкияте балаларны татулыкка өйрәтә.

XIII. Билгеләр кую.

XIV. Өй эше. (сайлап алу)

1.Әкиятнең күңелегезгә хуш килгән  өлешләренә рәсем ясарга мөмкин.

2.Бүгенге дәрестә алган тәэсирләрегез  хакында яза аласыз.

3.Үзегезгә  ошаган  берәр өзекне  сәнгатьле  итеп укып килергә мөмкин. 

Әйдәгез,барыбыз  да  матур  итеп  басып,кулга-кул  тотышыйк, бер-беребезгә  елмайыйк. Куллардан-кулларга  җылылык, күңелдән-күңелгә  рәхәтлек  йөгерде, йөзләргә  якты  нур  булып  елмаю  сирпелде. Менә  шушы  җылылык,  рәхәтлек,  елмаю безгә  көн  буена  җитәрлек  көч  бирә дә  инде. (Барыбыз  да  урыннарга  утырабыз)

Балалар,  дәрестә тырышып эшләгән өчен зур рәхмәт. Уңышлар сезгә. Әдәпле  булыгыз!

 

 

 

 

   

 

 

 Максат: 

1. А.Алишның “Тукмар белән Чукмар ” әкиятенең  эчтәлеген ачу;

2. Сөйләм телен шомарту, фикерне аңлаешлы, күңелдәге хисне матур итеп әйтеп бирә белү;  уку күнекмәләрен, фикерләү сәләтен үстерү;  уңай һәм  начар геройларны, яхшы һәм алама гадәтләрне таный һәм бәяли белергә,балаларны логик яктан эзлекле итеп уйларга, үзфикерләрен нигезләргә һәм исбатларга өйрәтү.

3.Укучыларда әкият аша дуслык, татулык хисе тәрбияләү;әкиятләр укуга кызыксынуны арттыру.

Уку мәсәләсе: Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме?

 

Дәрестә коммуникатив, мәгълүмәти технологияләр кулланыла.

Җиһазлау: интерактив такта, карточкалар.

 

Дәрес барышы.

I. Оештыру өлеше.

- Исәнмесез, кадерле укучыларым. Хәерле көн, балалар.

 II. Фонетик күнегү.

 Татар фонетикасының   төп кагыйдәләрен искә төшерәбез.

Укучылардан көтелгән җавап.

1. Калын сузыклы сүзләр – калын укыла, нечкә сузыклы -  нечкә укыла – сингормонизм кагыйдәсе.

2.Сүздәге соңгы иҗекне дөрес, ачык итеп әйтү сорала.

Тизәйткеч Без, без, без идек...”

 Нинди кызлар  исеме әйтеп үттегез?

Кызларны дус, тату балалар дип әйтеп буламы? Нәрсә ул дуслык? Сез аны ничек аңлыйсыз?

Укучылардан көтелгән җавап

III.  Үткән теманы кабатлау

Үткән дәрестә без нинди язучы турында сөйләштек ?

Дөрес, А.Алиш шагыйрь булудан бигрәк, ул балалар язучысы – әкиятче буларак билгеле.

Әйдәгез,  алдагы дәресләрдә алган белемнәрегезгә,  өстәмә  укыганлыгыгызга,  эзләнгәнлегегезгә игътибар итик.

Тест үткәрү.

IV. Бүген дәрестә “Тукмар һәм Чукмар”  әкиятнең эзләнү тикшерү эшен алып барабыз.

- Әкият нәрсә турында?

Укучылардан көтелгән җавап

 Чукмар белән Тукмар турында.

Укытучы:Ни өчен әсәр әкият дип атала?

Укучылардан көтелгән җавап

 Тормышта кошлар сөйләшмиләр.Ә бу әсәрдә кошлар сөйләшә.

Һәр яңа эш алдыннан без үзебезгә максат алабыз.Бүгенге дәресебезнең максаты нинди булыр, балалар?

Укучылардан көтелгән җавап

Дөрес итеп сөйләргә,укырга,җавап бирергә.

Укытучы: эчтәлеген ачу; уңай, начар геройларны таный, бәяли белергә өйрәнербез. эзлекле итеп уйларга, үз фикерләребезне нигезләргә һәм исбатларга өйрәнербез.

Укытучы: Балалар, “Тукмар” сүзе нәрсәне аңлата?

Укучылардан көтелгән җавап

Тукмый сүзеннән алынган, рус телендә - бьёт

Чукмар сүзе нәрсәне аңлата?

Укучылардан көтелгән җавап

Чукый сүзеннән алынган – клёт

Укытучы:Әби әтәчләрнең исемнәрен ничек уйлап тапкан?

Укучылардан көтелгән җавап

Хәл-фигыльләренә яки эшләренә, холыкларына  карап исем кушкан.

 

Укытучы:Әкиятнең геройларын әйтегез?

Укучылардан көтелгән җавап

 Тукмар белән Чукмар, әби.

Укытучы: Рәсемга карагыз.  Бу кайсы әтәч? Ул нинди төстә?

Укучылардан көтелгән җавап

Ак төста, Чукмар, чукырга яраткан.

Кара төста, Тукмар, тукмарга яраткан.

Укучылардан көтелгән җавап

Язучы  әтәчләрнең төсләре турында ничә тапкыр әйткән? Табып укыгыз.

Укучылардан көтелгән җавап

 (ике генә тапкыр әйтеп үткән) – үз аллы уку

V.Уку мәсьәләсен кую.Уйлагыз әле, балалар, ни өчен шулай дип уйлыйсыз?  Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме? Бу сорауга дәреснең азагында җавап бирә алырсыз, дип уйлыйм.

VI. Сүзлек эше.

  Укытучы:   Укыганда  аңлашылмаган сүзләрдә очрады. Сүзлек эшен башкарыйк, укучылар.

Өлеш- ......җим..........-әләкләү..................ялгыз

чукырга.......            –тукмый.................

 

VII. Уку мәсьәләсен өлешләп чишү этабы.

Укытучы:тәрҗемә итегез: кычкырыша башлыйлар, сугыша башлыйлар.

Нинди тавыш белән укырга кирәк?

 Укучылардан көтелгән җавап

 Ачулы, ямьсез тавыш белән.

Сайлап уку. Төркемнәргә бүленәбез.

Сезгә менә бу гадәт охшыймы? (кычкырып сөйләшү, сугышу -матурмы гадәтме?)

Укучылардан көтелгән җавап

Сугыш – драка, война.

 

Укытучы:Сугыш сүзен кайчан ишеткәнегез бар? Кычкырып, ямьсез итеп эндәшсәгез әниләрегез сезгә кисәтү ясыйдыр.Бу начар гадәт.

 

Укытучы:Әби ни өчен Тукмарны күршеләргә илткән? Сәбәбен аңлатыгыз. Укучылардан көтелгән җавап

Әбинен ачуы килгән, әләкләүләреннән туйган.

Димәк, Чукмар белән Тукмарның тагын нинди начар гадәтләре булган?

Укучылардан көтелгән җавап

 әләкләшү

Укытучы:Бу начар гадәтме, яхшы гадәтме?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Нәрсә ул әләкләшү? Әләкләшер алдынан нәрсәне уйларга кирәк?

Укучылардан көтелгән җавап

 Син дуссыз, иптәшсез калмассыңмы?

Укытучы:Әтәчләр турында нәрсә белдегез?

Укучылардан көтелгән җавап

Алар тәртипсез, әләкче булганнар.

VIII. Ял минуты.

Укытучы: Әләкләшү ялгызка алып бара. Ни өчен?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы: Дусларыгыз булырмы, әләкләшсәгез?

Укытучы: Ялгыз калгач, Чукмар нишләгән? Бер үзең калсаң рәхәт, күңелле булырмы?

Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Ул ничек әбисенә эндәшкән? Сорый, гафу үтенә, үтенеч белдерә. Шул тавыш белән укыгыз. Уку.

Укытучы: Әтәчләр сезгә тагын нинди сыйфатлары белән ачылдылар? Укучылардан көтелгән җавап

Алар үз хаталарын аңлаганнар. Бер – берсеннән аерым тора алмаганлыкларын белгәннәр.

Укытучы:Әби тәртипсезлекләре,  усаллыклары өчен әтәчләргә җәза бирә - аларны бер – берсеннән аера.

 Укучылардан көтелгән җавап

Укытучы:Тукмар Чукмарны сагынганмы? Ә Чукмар Тукмарны?

А.Алиш ничек итеп язган? Язучы балаларда нинди начар гадатләрнен булмавын тели бу әкияттә?

Укытучы:Дөньяның яме, матурлыгы дуслыкта, дусларыңның күп булуында, татулыкта.

Рәхмәт.  Сез бик матур уйлыйсыз, фикер  йөртәсез.  Матур уй-фикер йөрткәннәрнең күңелендә начарлык  булмас.

XI. Мәкальләр белән эш.

 -         Балалар, дуслык , дус була белү  яхшы сыйфатларнын берсе. Безнең халкыбыз  мәкальләрендә дә моны күреп була. Мәкальләрне, юкка гына, халык акылы дип әйтмиләр.

Дустың булмаса-эзлә, тапсаң- югалтма.

Ике яхшы бер сәкегә сыя, ике яман бер шәһәргә сыймый.

X. Карточкалар белән эш.

Укытучы:Нинди начар гадәтләр турында әйтеп үттек.

Укучылардан көтелгән җавап

-кычкыру

-сугышу

-әләкләшү

- алдашу

- сертотмау

- ялкаулык

- усаллык.

Укытучы:Бу начар гадат нәрсәгә алып бара?

Укучылардан көтелгән җавап

 Ялгызлыкка. Андый кешеләрне берсе дә яратмый.

Укытучы:Дус, дусларыбыз булсын  өчен  уңай, яхшы сыйфатлар табыйк.

-әдәпле сөйләшү

 -игътибарлы булу

- тәмле сүзле булу

-ягымлы булу

-  ярдәмчел булу

- тырыш булу-

XI.Матур сыйфатларны дәфтәргә язу.Сездә бу сыйфатлар бармы, балалар? Мин дә сезнең белән дус булырга телим.

 

XII.Дәрескә нәтиҗә ясау.Укытучы:Укучылар,  бүгенге дәрестән үзегезгә нинди  яңалык  алдыгыз?   

Укучылардан көтелгән җавап

Әләкләшмәскә, тату, дус яшәргә кирәк икәнне аңладык.

Нинди язучы безне тату, дус булырга өйрәтә?

Укучылардан көтелгән җавап

Абдулла Алиш

Укытучы:Димәк, дәрес башындагы сорауга җавап көтәм. Яшәү өчен нәрсә кирәгрәк; төсме, гадәтме?

Гадәт - һәркем үтәргә тиешле кагыйдә. Бу кагыйдәне хәтердә тотыгыз. Бердәм булу, тату яшәү, дусларыннын күп булуы әлбәттә мөһим.

Укытучы:Әкиятне укыгач, үзегезгә нинди нәтиҗә ясадыгыз?

Укучылардан көтелгән җавап

 Тормышта усаллык тәртипсезлеккә китерә, ә тәртипсезлек җәзасыз калмый.  Автор әтәчләр турында язса да, ул безне күз алдында тота. Дусларсыз яшәү бик авыр, дусларыгызның кадерен белегез ди ул безгә.

         Нәтиҗә: Дусларсыз яшәү бик авыр, дусларның кадерен белергә кирәк. Тәртипсезлек, усаллык җәзасыз калмый.

Укытучы: Бүгенге әкият безне нәрсәгә өйрәтә? Әкият сезгә ошагандыр дип уйлыйм.

“Чукмар белән Тукмар” әкияте балаларны татулыкка өйрәтә.

XIII. Билгеләр кую.

XIV. Өй эше. (сайлап алу)

1.Әкиятнең күңелегезгә хуш килгән  өлешләренә рәсем ясарга мөмкин.

2.Бүгенге дәрестә алган тәэсирләрегез  хакында яза аласыз.

3.Үзегезгә  ошаган  берәр өзекне  сәнгатьле  итеп укып килергә мөмкин. 

Әйдәгез,барыбыз  да  матур  итеп  басып,кулга-кул  тотышыйк, бер-беребезгә  елмайыйк. Куллардан-кулларга  җылылык, күңелдән-күңелгә  рәхәтлек  йөгерде, йөзләргә  якты  нур  булып  елмаю  сирпелде. Менә  шушы  җылылык,  рәхәтлек,  елмаю безгә  көн  буена  җитәрлек  көч  бирә дә  инде. (Барыбыз  да  урыннарга  утырабыз)

Балалар,  дәрестә тырышып эшләгән өчен зур рәхмәт. Уңышлар сезгә. Әдәпле  булыгыз!

 

 

 

 

   

 

 

Автор Муратова Раушания Адгамовна
Дата добавления 30.12.2014
Раздел Другое
Подраздел
Просмотров 663
Номер материала 18585
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓