Главная / Биология / Презентация и конспект урока "Темір"

Презентация и конспект урока "Темір"

Название документа Амангул №78.docx

hello_html_170ee65f.gifhello_html_170ee65f.gifhello_html_170ee65f.gif

Сабырбаева Амангүл Әбдіқадырқызы

Қызылорда облысы Қазалы ауданы

Сарбұлақ ауылы №78 мектеп



Тақырыбы: Темір.
Сабақтың мақсаты:
А) Білімділік:
Темірдің периодтық жүйедегі орны, атом құрылысы, табиғатта таралуы және қасиеттерімен таныстыру. Маңызды қосылыстары және олардың қолданылуы туралы түсінік беру.Темірдің d-элемент ретінде маңызды металл екендігін дәлелдеу.
Ә) Дамытушылық: d-элементтер туралы алған білімдерін дамытып, кеңейту. Өткен материалды қорытындылауға және жүйелеуге үйрету.Темір туралы алған теориялық білімдерін өмірде қолдана білуге үйрету. Есеп шығара білу білігін қалыптастыру;

Б) Тәрбиелік: оқушының танымдық қызығушылығын қалыптастыру. Өз бетінше жұмыс жасай білуге тәрбиелеу. Экологиялық, экономикалық тәрбие беру.

Көрнекілігі: Электронды оқулық.. Д.И. Менделеевтің периодтық жүйесі. Металдардың электрохимиялық кернеу қатары.Темір, темір құймалары. Карточкалар т.б.
Пәнаралық байланыс: Физика, биология, тарих, математика.
Сабақтың типі: Жаңа білім беру.
Әдіс-тәсілі: Түсіндірмелі-иллюстративті, сұрақ-жауап, жаттығулар орындау, есептер шығару т.б.

Жаңа тақырыпты түсіндіру жоспары:

1. Темірдің периодтық жүйедегі орыны; (химик)

2. Атом құрлысы(электрон, протон, нейтрон саны, салыстырмалы атомдық масса) (химик)

3. Табиғатта таралуы және маңызы; (геолог, географ, астроном)

4. Темірдің ашылу тарихы; (тарихшы)

5. Физикалық қасиеттері; (физик)

6. Темірдің геохимиялық қасиеттері; (геолог, минералог)

7. Темірдің биологиялық маңызы; (биолог)

8. Құранда темір туралы; (дін)

9. Абайдың жұмбағы; (әдебиетші)

10. Темір туралы мақал – мәтелдер; (әдебиетші)

11.Темірдің қолданылуы.(химик)

12.Бекіту (Деңгейлік тапсырмалар,бекіту сұрақтары,тәжірибе,тест)

Сабақ барысы.

І. Ұйымдастыру. Оқушыларды түгелдеп, назарын сабаққа аудару

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.

Үй тапсырмасы бойынша қойылатын сұрақтар:

  1. Хром атом құрылысына сипаттама бер

  2. Хромның физикалық және химиялық қасиеттеріне сипаттама беріп, рекция теңдеулерін жаз.

  3. Хромның маңызды қосылыстарын атап формулаларын жаз

  4. Тотығу-тотықсыздандыру процесіндегі хромның ролін анықта

Оларды білмей іздегенмен табылмас... Білім – ғылым үйренбекке талап қылушыларға әуелі білмек керек. Талаптың өзінің біраз шарттары бар. Оларды білмек керек.

Білім-ғылымды көбейтуге екі қару бар адамның ішінде: бірі-мулахаза (ойласу, пікір алысу). Екіншісі – мухафаза (сақтау, қорғау). Бұл екі қуатты зорайту жаһатінде болмақ керек. Бұл зораймай ғылым зораймайды.

Абайдың 32 қарасөзі

ІІІ. Жаңа сабақ

Проблемалық сұрақ: Кесілген алма неліктен қызарады?

Темір.

Темір десек біздің көз алдымызға шойын мен болат келеді «Жер бетінде темір жойылып кетсе, не болады деп елестетсек, көшелерде сұмдық көрініс, темір жол да,поездар да, машиналар да жоқ, көпірлер үйіндіге айналған ,өсімдіктер семіп ,өле бастаған.Адам денесіндегі 3г темір жойылса , тіршілігін тоқтатып , өліп қалар еді.» ,бұл көріністі суреттеген , темірдің маңыздылығын айтқан атақты минералог , академик А.Е.Ферсман.

Химик: Темір периодтық жүйеде:

4-период, 4 - қатар, 8 - топ, қосымша топша, реттік нөмірі 26.

26 электрон, 26 протон, салыстырмалы атомдық массасы 56, 30 нейтрон.

4 электрондық қабат, 2)8)14)2), электрондық конфигурациясы

1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2

Тотығу дәрежесі 0,+2,+3, кейде +6; тотықсыздандырғыш болып табылады.

Физик: Ақ сұр түсті, металдық жылтыры бар, электр тогы мен жылуды жақсы өткізетін, магнитке тартылатын, жұмсақ, созылғыш металл. Тығыздығы 7,864 г/см3 , балқу t ═1539 С.

Осыдан 2000 жыл бұрын Қытай ғалымы Сума Тзян магниттік компасты тапқан. Ол темірдің магниттік қасиетіне сүйенген.Магниттік қасиеті күшті металдар: темір, никель, кобальт. Ферромагнетиктерден магнит құралы, компас жасалады. Радиотехникада, электротехникада қолданылады.

Темірдің 769 С градусқа дейін магниттік қасиетіи сақталады.






Тарихшы: Темірдің ашылу тарихы:

Месопотамия өркениеті метеориттік темірді білген, олар б.з.д. ІІІ мыңжылдықта темірді қолданып оны «аспаннан түскен от» деп атаған. Оның құймасынан қару-жарақ, әсемдік бұйымдар жасаған. Египет фараоны ІІ Рамзес хеттер патшасына (б.з.д. 2500 жыл) жазған хатында кендерді тотықсыздандыру арқылы темір алу туралы мәліметтер бар. Жер бетінде темір алтыннан да бағалы болған уақыттар болды. “Темір ғасыры” деген терминді ғылымға ХІХ ғасырдың басында дат ғалымы Томсен енгізді. Бұл темір металлургиясы дами бастаған кез. Әйгілі Дамаск болаты Шығыста тіпті Аристотель (б.з.д. ІҮғ) кезінде жасалған. Болат қылыш жасау құпияда сақталып келді.

Астроном: Темірді ертеде «Аспан тасы» деп атаған. Жер бетіне жылына мыңдаған метеорит бөлшектері түседі, олардың құрамында 90% темір бар. Ең үлкен метеорит 1920 ж Америкадан табылған,салмағы 60т .1895 жылыГренландия мұздағынан салмағы 34т темір метеорит табылған ,қазір Нью-Иоркте сақталуда.Темір күн жүйесінде ең көп тараған элемент.Жер ядросының 90%темір құрайды.Жер мантиясында 12%,жер қыртысында 5%темір бар.Жер қыртысында таралуы бойынша -6 орында

Геолог: Темірдің табиғи минералдары:

Fe 3O4магнитті темір немесе магнетит (72% Fe)

Fe 2O 3 қызыл теміртас немесе гематит (70% Fe)

Fe 2O3 · 3H2O лимонит (50% Fe)

FeS2 пирит немесе күкірт колчеданы (52% Fe)

FeSO4· 7H2O темір купоросы

Темір кендерінің ең үлкен қоры Уралда .Онда таулар толық темірден

құралған.Курск,Кольск жартылай аралында Шығыс және Батыс Сібірде темір кенінің Үлкен қорлары бар.Қазақстанда темір кендері Оралдың шығыс беткейінде, Қостанай өңірінде көптеп кездеседі(Соколов-Cарыбай).

Темір табиғи суларда ең кең тараған элементтердің бірі болып табылады, оның орташа құрамы 0,01 -20 мг/л интервалында тербеліп тұрады.

Биолог:Темірдің биологиялық маңызы

Адам денесінде темір құрамы 3-7 гр дейін (ткань, қан, ішкі органдарда) болады. Темір

біздің организмге тамақ арқылы келеді. Ересек адамның тәулік қажеттілігі 11-30 мг құрайды.

Бұлшықет белогы – миоглобин, құрамында Fe+3 катионы етке қызғылт түс береді.

Қан белогы – гемоглобин, құрамында Fe+2 катионы, қанға қызыл түс береді, сүйек кемігінде түзіледі.

Темір барлық жасыл өсімдіктер құрамына кіреді, хлорофилл түзуге, тыныс алуға

қатысады.

Медицина: Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен –қан аздық(анемия ауруы

пайда болады. Ол дұрыс тамақтанбаудан,экологиялық себептерден,әлсіреу ,көп қан кету т.б. пайда болады.

Дін: «Біз темірді жараттық. Темірде күш-қуат және адамзат үшін көп пайда бар..”

(Хадид сүресі, -аят)

Меккедегі қара тас - таза темірден тұрады.Оның ауада тіреусіз қалқып тұруы темірдің магниттік қасиетіне негізделген.

Әдебиетші: Бұл жерде біз данышпан Абайдан бір үзік жұмбақ келтірелік:

Қара жер адамзатқа болған мекен,

Қазына іші толған әр түрлі кен.

Ішінде жүз мың түрлі асылы бар,

Солардың ең артығы немене екен? Шешуі: темір.


Батырлар жырында темір қосылыстары қылыш ,найза мылтық жебе туралы айтылады.

Темір жөнінде мақал-мәтелдер:

  • «Темірші – көміршіге үйір»

  • «Темірді қызған кезде соқ»

  • «Болат қайнауда шынығады

Батыр майданда шынығады»

  • «Алмас пышақ қап түбінде жатпас»

  • «Темірдің бір басы-ыстық, бір басы-суық»

  • «Көптің аузы-темір талқы»

  • «Темір кессең қысқа кес,

Ұзартуың оңай.

Ағаш кессең ұзын кес,

Қысқартуың оңай».

  • «Болат бүгілмес-морт сынар».

  • «Оқ жетпес жерге қылыш сілтеме».

  • «Болған іске болаттай берік бол»Төзімі темірдей- қайратты деген мағынада.






























ІҮ. Дәптермен жұмыс: мына айналымдарды жүзеге асыр:



Ү. Толғаныс.

1.Сәйкестендіру кестесі.

N формулалар аттары

  1. CuSO4 а)темір (III)гидроксиді

  2. FeO ә) темір сульфаты

  3. FeSO4 б) темір оксиді

4. Fe(OH) 3 в) мыс сульфаты

2. Толықтыру тестісі.

  1. Темір ------- түстес ------- металл.

  2. Темір иілімді,------- қасиеті бар,тығыздығы-------,балқу температурасы--------.

  3. Темір қосылыстарында -------тотығу дәрежелерін көрсетеді.

  4. Темір құймалары -------және-----түрінде қолданылады.

  1. Дұрыс жауабын тап

  1. Өнеркәсіпте темірді оның оксидтерінен қай заттармен тотықсыздандырып алады ?

А)H2 , AL Ә)H2, О2 Б)H2 ,S В)C ,O3 Г) H2 Si

  1. Сұйытылған күкірт қышқылымен әрекеттесіп сутегін ығыстыратын металдар.

А)Cu, Fe Ә)Fe, Са Б)Fe, Hg B)Au, Cu Г)Sn, Cu

  1. Қай қышқылдармен әрекеттескенде темір енжарланады?

А)Н2SO4 (конц) Ә)HCL Б)H NO3(сұйық) В)H3PO4 Г)H2 SO4(сұйық)

hello_html_m418bb0d.gif

Сіз білесіз бе?

  • Адам ағзасы құрамында 3-7 г темір бар.

  • -Хемосинтездеуші бактериялар темір,марганец қосылыстарын тотықтырып,осы металдар рудаларын түзеді.

  • -Темір латын тіліне аударғанда ферро-қылыш деген сөз.

  • -100 мл адам қанында 13-16г гемоглобин болады.

  • -Гемоглобин молекуласын жинақтау үшін адам ағзасына 90с уақыт керек.

  • -Көптеген тірі ағзаларға биомагнит тән.

  • -Адам ағзасында темір көбейіп кететін болса ,онда ерте жастан атеросклероз ауруы,ишемиялық ауру білінеді.

  • -Темір ионы ғана қанға қызыл түс береді.


ҮІ. Сабақты қорытындылау. «Кім білімпаз?»

  1. Қанға қызыл түс беретін ион?

  2. Темір жетіспеуінен туатын ауру?

  3. Темірдің периодтық жүйедеге орны?

  4. Темірдің тотығу дәрежесі?

  5. Шойынды қандай пеште алады?

  6. Темірдің қанша электрондық қабаты бар?

ҮІІ. Оқушыларды бағалау. Деңгейлік тапсырмалар

І. «Қанағат»

Реакцияны аяқта, теңестір:

Fe+O2=

Ca+Cl2=

Mg+S=

ІІ. «Талап»

Ca CaO Ca(OH)2 CaSO4өзгерістерді жүзеге асыруға мүмкін болатын химиялық реакцияларды жаз

ІІІ. «Терең ой»

30г натрий алюминаты қанша көлем көміртек (ІҮ) оксидімен әрекеттесе алады?

2NaAlO2+CO2=Na2CO3+Al2O3 V(CO2)қ.ж.=?

ҮІІІ. Үйге тапсырма «Темір және оның қосылыстары» 6,7 есептер

Название документа Амангул №78.ppt

Хром атом құрылысына сипаттама бер Хромның физикалық және химиялық қасиеттері...
Оларды білмей іздегенмен табылмас... Білім – ғылым үйренбекке талап қылушылар...
Сабақтың мақсаты: Сабақтың мақсаты: Темір металы жөнінде білімдерін кеңейту. ...
Кесілген алма неліктен қызарады? Проблемалық сұрақ
Сабақтың тақырыбы:
Жаңа тақырыпты түсіндіру жоспары: 1. Темірдің периодтық жүйедегі орыны; (хими...
Темір. 	Темір десек біздің көз алдымызға шойын мен болат келеді «Жер бетінде ...
Химик: Темір периодтық жүйеде: 4-период, 4 - қатар, 8 - топ, қосымша топша, р...
Физик Ақ сұр түсті, металдық жылтыры бар, электр тогы мен жылуды жақсы өткізе...
Темірдің физикалық қасиеттері
Тарихшы: Темірдің ашылу тарихы: Месопотамия өркениеті метеориттік темірді бі...
 Темірден жасалған бұйымдар
Темірден жасалған бұйымдар Next
Балта. Ұзындығы – 16 см. ХІ ғасыр. Next
Темірден жасалған құлып. Ұзындығы – 8,5 см. ХІІ ғасыр. Next
Темірден жасалған бұйымдар Next
Темірден жасалған әр түрлі қару-жарақтар. Х – ХІІ ғасырлар. Next
Темірден жасалған кілттер Back
Next
Ерте кездегі темірден жасалған қайшы. Ұзындығы – 15,5 см. XIV ғасырдың екін...
ХҮІ-ХҮІІ ғ темірден жасалған бұйымдар(шкатулка,есік өрнегі)музей,Санкт-Петерб...
Делидегі темір бағана (б.э.д. ІҮ-Ү ғасыр) (Дели) Индияда б.э.д. ІҮ-Ү ғасырда ...
Эйфель мұнарасы 1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып мұнара...
Астроном 		Темірді ертеде «Аспан тасы» деп атаған. Жер бетіне жылына мыңдаған...
Геолог Темірдің табиғи минералдары: Fe 3O4магнитті темір немесе магнетит (72%...
Биолог: Темірдің биологиялық маңызы 	Адам денесінде темір құрамы 3-7 гр дейін...
Адамда ,өсімдіктерде, сүтте нанда темір кездеседі.
Темірдің ең көп мөлшері мына өсімдіктер, тағамдар құрамында:
МЕДИЦИНА Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен –қан аздық(анемия ауруы па...
Медицинада қаназдық ауруын емдеуде ферумлек,ранферон дәрілері пайдаланылады. ...
«Біз темірді жараттық. Темірде күш-қуат және адамзат үшін көп пайда бар..” 	...
Меккедегі қара тас - таза темірден тұрады.Оның ауада тіреусіз қалқып тұруы те...
Әдебиетші: Бұл жерде біз данышпан Абайдан бір үзік жұмбақ келтірелік: Қара ж...
Батырлар жырында темір қосылыстары қылыш ,найза мылтық жебе туралы айтылады.
Темір жөнінде мақал-мәтелдер: «Темірші – көміршіге үйір» «Темірді қызған кезд...
Темір қосылыстарын өндіру
Темірдің химиялық қасиеттері Жай заттармен: Ғе + O2 = Ғе + S = Ғе + Cl2 = Күр...
Fe 3+ ионын анықтау
“Кім білімпаз?” Қанға қызыл түс беретін ион? Темірдің периодтық Жүйедегі орн...
Сіз білесіз бе ? Адам ағзасы құрамында 3-7 г темір бар. -Хемосинтездеуші бакт...
Толғаныс. 1.Сәйкестендіру кестесі. N формулалар аттары CuSO4 а)темір (III)гид...
2. Толықтыру тестісі. Темір ------- түстес ------- металл. Темір иілімді,----...
Өнеркәсіпте темірді оның оксидтерінен қай заттармен тотықсыздандырып алады ?...
VI. Оқушыларды бағалау Үйге тапсырма:
1 из 58

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1
Описание слайда:

№ слайда 2 Хром атом құрылысына сипаттама бер Хромның физикалық және химиялық қасиеттеріне
Описание слайда:

Хром атом құрылысына сипаттама бер Хромның физикалық және химиялық қасиеттеріне сипаттама беріп, рекция теңдеулерін жаз. Хромның маңызды қосылыстарын атап формулаларын жаз Тотығу-тотықсыздандыру процесіндегі хромның ролін анықта

№ слайда 3 Оларды білмей іздегенмен табылмас... Білім – ғылым үйренбекке талап қылушыларға
Описание слайда:

Оларды білмей іздегенмен табылмас... Білім – ғылым үйренбекке талап қылушыларға әуелі білмек керек. Талаптың өзінің біраз шарттары бар. Оларды білмек керек. Білім-ғылымды көбейтуге екі қару бар адамның ішінде: бірі-мулахаза (ойласу, пікір алысу). Екіншісі – мухафаза (сақтау, қорғау). Бұл екі қуатты зорайту жаһатінде болмақ керек. Бұл зораймай ғылым зораймайды. Абайдың 32 қарасөзі

№ слайда 4
Описание слайда:

№ слайда 5 Сабақтың мақсаты: Сабақтың мақсаты: Темір металы жөнінде білімдерін кеңейту. Оқу
Описание слайда:

Сабақтың мақсаты: Сабақтың мақсаты: Темір металы жөнінде білімдерін кеңейту. Оқушылардың білімдерін жүйелендіру, пәнге деген біртұтас көзқарас қалыптастыру. Сабаққа дайындалуда оқушы мен оқытушы іс-әрекеті: Оқытушы мен оқушы алдын ала дайындалуы, оқушының өздік жұмыс орындауы. Ізденгіштік қабылетін ескере отырып, оқушыға тапсырма беру. Сабақтың міндеті: Білімділік:Темір элементін жан – жақты зерттеу арқылы темір, оның қосылыстары,қолданылуы, маңызы жөнінде білімдерін кеңейту. Дамытушылық:Оқушылардың ойлау, қорытындылау, жүйелеу қабілеттерін дамыту. Тәрбиелік:Оқушылардың шығармашылық мүмкіндігін дамыту, қабілетін арттыру, қосымша материалдар арқылы эстетикалық тәрбие беру. Көрнекілік: Слайдтар (интернеттен алынған материалдар), электронды оқулық (9 сынып химия ), металдар коллекциясы, табиғи минералдар коллекциясы, периодтық кесте, суреттер, реактивтер, қосымша әдебиеттер, химия энциклопедиясы, интерактивті тақта..

№ слайда 6 Кесілген алма неліктен қызарады? Проблемалық сұрақ
Описание слайда:

Кесілген алма неліктен қызарады? Проблемалық сұрақ

№ слайда 7 Сабақтың тақырыбы:
Описание слайда:

Сабақтың тақырыбы:

№ слайда 8 Жаңа тақырыпты түсіндіру жоспары: 1. Темірдің периодтық жүйедегі орыны; (химик)
Описание слайда:

Жаңа тақырыпты түсіндіру жоспары: 1. Темірдің периодтық жүйедегі орыны; (химик) 2. Атом құрлысы(электрон, протон, нейтрон саны, салыстырмалы атомдық масса) (химик) 3. Табиғатта таралуы және маңызы; (геолог, географ, астроном) 4. Темірдің ашылу тарихы; (тарихшы) 5. Физикалық қасиеттері; (физик) 6. Темірдің геохимиялық қасиеттері; (геолог, минералог) 7. Темірдің биологиялық маңызы; (биолог) 8. Құранда темір туралы; (дін) 9. Абайдың жұмбағы; (әдебиетші) 10. Темір туралы мақал – мәтелдер; (әдебиетші) 11.Темірдің қолданылуы.(химик) 12.Бекіту (Деңгейлік тапсырмалар,бекіту сұрақтары,тәжірибе,тест)

№ слайда 9 Темір. 	Темір десек біздің көз алдымызға шойын мен болат келеді «Жер бетінде тем
Описание слайда:

Темір. Темір десек біздің көз алдымызға шойын мен болат келеді «Жер бетінде темір жойылып кетсе, не болады деп елестетсек, көшелерде сұмдық көрініс, темір жол да,поездар да, машиналар да жоқ, көпірлер үйіндіге айналған ,өсімдіктер семіп ,өле бастаған.Адам денесіндегі 3г темір жойылса , тіршілігін тоқтатып , өліп қалар еді.» ,бұл көріністі суреттеген , темірдің маңыздылығын айтқан атақты минералог , академик А.Е.Ферсман.

№ слайда 10 Химик: Темір периодтық жүйеде: 4-период, 4 - қатар, 8 - топ, қосымша топша, ретт
Описание слайда:

Химик: Темір периодтық жүйеде: 4-период, 4 - қатар, 8 - топ, қосымша топша, реттік нөмірі 26. 26 электрон, 26 протон, салыстырмалы атомдық массасы 56, 30 нейтрон. 4 электрондық қабат, 2)8)14)2), электрондық конфигурациясы 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2 Тотығу дәрежесі 0,+2,+3, кейде +6; тотықсыздандырғыш болып табылады.

№ слайда 11 Физик Ақ сұр түсті, металдық жылтыры бар, электр тогы мен жылуды жақсы өткізетін
Описание слайда:

Физик Ақ сұр түсті, металдық жылтыры бар, электр тогы мен жылуды жақсы өткізетін, магнитке тартылатын, жұмсақ, созылғыш металл. Тығыздығы 7,864 г/см3 , балқу t ═1539 С. Осыдан 2000 жыл бұрын Қытай ғалымы Сума Тзян магниттік компасты тапқан. Ол темірдің магниттік қасиетіне сүйенген.Магниттік қасиеті күшті металдар: темір, никель, кобальт. Ферромагнетиктерден магнит құралы, компас жасалады. Радиотехникада, электротехникада қолданылады. Темірдің 769 С градусқа дейін магниттік қасиеті сақталады.

№ слайда 12 Темірдің физикалық қасиеттері
Описание слайда:

Темірдің физикалық қасиеттері

№ слайда 13 Тарихшы: Темірдің ашылу тарихы: Месопотамия өркениеті метеориттік темірді білге
Описание слайда:

Тарихшы: Темірдің ашылу тарихы: Месопотамия өркениеті метеориттік темірді білген, олар б.з.д. ІІІ мыңжылдықта темірді қолданып оны «аспаннан түскен от» деп атаған. Оның құймасынан қару-жарақ, әсемдік бұйымдар жасаған. Египет фараоны ІІ Рамзес хеттер патшасына (б.з.д. 2500 жыл) жазған хатында кендерді тотықсыздандыру арқылы темір алу туралы мәліметтер бар. Жер бетінде темір алтыннан да бағалы болған уақыттар болды. “Темір ғасыры” деген терминді ғылымға ХІХ ғасырдың басында дат ғалымы Томсен енгізді. Бұл темір металлургиясы дами бастаған кез. Әйгілі Дамаск болаты Шығыста тіпті Аристотель (б.з.д. ІҮғ) кезінде жасалған. Болат қылыш жасау құпияда сақталып келді.

№ слайда 14  Темірден жасалған бұйымдар
Описание слайда:

Темірден жасалған бұйымдар

№ слайда 15
Описание слайда:

№ слайда 16 Темірден жасалған бұйымдар Next
Описание слайда:

Темірден жасалған бұйымдар Next

№ слайда 17 Балта. Ұзындығы – 16 см. ХІ ғасыр. Next
Описание слайда:

Балта. Ұзындығы – 16 см. ХІ ғасыр. Next

№ слайда 18 Темірден жасалған құлып. Ұзындығы – 8,5 см. ХІІ ғасыр. Next
Описание слайда:

Темірден жасалған құлып. Ұзындығы – 8,5 см. ХІІ ғасыр. Next

№ слайда 19 Темірден жасалған бұйымдар Next
Описание слайда:

Темірден жасалған бұйымдар Next

№ слайда 20 Темірден жасалған әр түрлі қару-жарақтар. Х – ХІІ ғасырлар. Next
Описание слайда:

Темірден жасалған әр түрлі қару-жарақтар. Х – ХІІ ғасырлар. Next

№ слайда 21 Темірден жасалған кілттер Back
Описание слайда:

Темірден жасалған кілттер Back

№ слайда 22 Next
Описание слайда:

Next

№ слайда 23 Ерте кездегі темірден жасалған қайшы. Ұзындығы – 15,5 см. XIV ғасырдың екінші
Описание слайда:

Ерте кездегі темірден жасалған қайшы. Ұзындығы – 15,5 см. XIV ғасырдың екінші жартысы. Next

№ слайда 24 ХҮІ-ХҮІІ ғ темірден жасалған бұйымдар(шкатулка,есік өрнегі)музей,Санкт-Петербург
Описание слайда:

ХҮІ-ХҮІІ ғ темірден жасалған бұйымдар(шкатулка,есік өрнегі)музей,Санкт-Петербург.

№ слайда 25 Делидегі темір бағана (б.э.д. ІҮ-Ү ғасыр) (Дели) Индияда б.э.д. ІҮ-Ү ғасырда 415
Описание слайда:

Делидегі темір бағана (б.э.д. ІҮ-Ү ғасыр) (Дели) Индияда б.э.д. ІҮ-Ү ғасырда 415 жылы тұрғызылған темір бағана биіктігі 7 метр, салмағы 6,5 тонна 99,72% таза темірден тұрады, осынша уақыт таттанбауының себебін ғалымдар анықтай алмай отыр.

№ слайда 26 Эйфель мұнарасы 1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып мұнара құ
Описание слайда:

Эйфель мұнарасы 1889 жылы Парижде француз инженері Гюстов Эйфель алып мұнара құрылысын аяқтады. Париж эмблемасына айналған мұнара биіктігі 300 метр, таза темір металынан тұрады.

№ слайда 27 Астроном 		Темірді ертеде «Аспан тасы» деп атаған. Жер бетіне жылына мыңдаған ме
Описание слайда:

Астроном Темірді ертеде «Аспан тасы» деп атаған. Жер бетіне жылына мыңдаған метеорит бөлшектері түседі, олардың құрамында 90% темір бар. Ең үлкен метеорит 1920 ж Америкадан табылған,салмағы 60т .1895 жылыГренландия мұздағынан салмағы 34т темір метеорит табылған ,қазір Нью-Иоркте сақталуда.Темір күн жүйесінде ең көп тараған элемент.Жер ядросының 90%темір құрайды.Жер мантиясында 12%,жер қыртысында 5%темір бар.Жер қыртысында таралуы бойынша -6 орында

№ слайда 28
Описание слайда:

№ слайда 29
Описание слайда:

№ слайда 30
Описание слайда:

№ слайда 31
Описание слайда:

№ слайда 32 Геолог Темірдің табиғи минералдары: Fe 3O4магнитті темір немесе магнетит (72% Fe
Описание слайда:

Геолог Темірдің табиғи минералдары: Fe 3O4магнитті темір немесе магнетит (72% Fe) Fe 2O 3 қызыл теміртас немесе гематит (70% Fe) Fe 2O3 · 3H2O лимонит (50% Fe) FeS2 пирит немесе күкірт колчеданы (52% Fe) FeSO4· 7H2O темір купоросы Темір кендерінің ең үлкен қоры Уралда .Онда таулар толық темірден құралған.Курск,Кольск жартылай аралында Шығыс және Батыс Сібірде темір кенінің Үлкен қорлары бар.Қазақстанда темір кендері Оралдың шығыс беткейінде, Қостанай өңірінде көптеп кездеседі(Соколов-Cарыбай). Темір табиғи суларда ең кең тараған элементтердің бірі болып табылады, оның орташа құрамы 0,01 -20 мг/л интервалында тербеліп тұрады.

№ слайда 33
Описание слайда:

№ слайда 34 Биолог: Темірдің биологиялық маңызы 	Адам денесінде темір құрамы 3-7 гр дейін (т
Описание слайда:

Биолог: Темірдің биологиялық маңызы Адам денесінде темір құрамы 3-7 гр дейін (ткань, қан, ішкі органдарда) болады. Темір біздің организмге тамақ арқылы келеді. Ересек адамның тәулік қажеттілігі 11-30 мг құрайды. Бұлшықет белогы – миоглобин, құрамында Fe+3 катионы етке қызғылт түс береді. Қан белогы – гемоглобин, құрамында Fe+2 катионы, қанға қызыл түс береді, сүйек кемігінде түзіледі. Темір барлық жасыл өсімдіктер құрамына кіреді, хлорофилл түзуге, тыныс алуға қатысады.

№ слайда 35 Адамда ,өсімдіктерде, сүтте нанда темір кездеседі.
Описание слайда:

Адамда ,өсімдіктерде, сүтте нанда темір кездеседі.

№ слайда 36 Темірдің ең көп мөлшері мына өсімдіктер, тағамдар құрамында:
Описание слайда:

Темірдің ең көп мөлшері мына өсімдіктер, тағамдар құрамында:

№ слайда 37 МЕДИЦИНА Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен –қан аздық(анемия ауруы пайда
Описание слайда:

МЕДИЦИНА Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен –қан аздық(анемия ауруы пайда болады. Ол дұрыс тамақтанбаудан,экологиялық себептерден,әлсіреу ,көп қан кету т.б. пайда болады.

№ слайда 38 Медицинада қаназдық ауруын емдеуде ферумлек,ранферон дәрілері пайдаланылады. Мед
Описание слайда:

Медицинада қаназдық ауруын емдеуде ферумлек,ранферон дәрілері пайдаланылады. Медицина

№ слайда 39 «Біз темірді жараттық. Темірде күш-қуат және адамзат үшін көп пайда бар..” 		(Х
Описание слайда:

«Біз темірді жараттық. Темірде күш-қуат және адамзат үшін көп пайда бар..” (Хадид сүресі, -аят)

№ слайда 40 Меккедегі қара тас - таза темірден тұрады.Оның ауада тіреусіз қалқып тұруы темір
Описание слайда:

Меккедегі қара тас - таза темірден тұрады.Оның ауада тіреусіз қалқып тұруы темірдің магниттік қасиетіне негізделген.

№ слайда 41 Әдебиетші: Бұл жерде біз данышпан Абайдан бір үзік жұмбақ келтірелік: Қара жер
Описание слайда:

Әдебиетші: Бұл жерде біз данышпан Абайдан бір үзік жұмбақ келтірелік: Қара жер адамзатқа болған мекен, Қазына іші толған әр түрлі кен. Ішінде жүз мың түрлі асылы бар, Солардың ең артығы немене екен? Шешуі: темір.

№ слайда 42 Батырлар жырында темір қосылыстары қылыш ,найза мылтық жебе туралы айтылады.
Описание слайда:

Батырлар жырында темір қосылыстары қылыш ,найза мылтық жебе туралы айтылады.

№ слайда 43 Темір жөнінде мақал-мәтелдер: «Темірші – көміршіге үйір» «Темірді қызған кезде с
Описание слайда:

Темір жөнінде мақал-мәтелдер: «Темірші – көміршіге үйір» «Темірді қызған кезде соқ» «Болат қайнауда шынығады Батыр майданда шынығады» «Алмас пышақ қап түбінде жатпас» «Темірдің бір басы-ыстық, бір басы-суық» «Көптің аузы-темір талқы» «Темір кессең қысқа кес, Ұзартуың оңай. Ағаш кессең ұзын кес, Қысқартуың оңай». «Болат бүгілмес-морт сынар». «Оқ жетпес жерге қылыш сілтеме». «Болған іске болаттай берік бол»Төзімі темірдей- қайратты деген мағынада.

№ слайда 44 Темір қосылыстарын өндіру
Описание слайда:

Темір қосылыстарын өндіру

№ слайда 45
Описание слайда:

№ слайда 46 Темірдің химиялық қасиеттері Жай заттармен: Ғе + O2 = Ғе + S = Ғе + Cl2 = Күрдел
Описание слайда:

Темірдің химиялық қасиеттері Жай заттармен: Ғе + O2 = Ғе + S = Ғе + Cl2 = Күрделі заттармен: Ғе + H2O = Ғе + HCl = Ғе + CuSO4 = Концентрлі азот қышқылымен әрекеттескенде темір енжарланады.

№ слайда 47 Fe 3+ ионын анықтау
Описание слайда:

Fe 3+ ионын анықтау

№ слайда 48 “Кім білімпаз?” Қанға қызыл түс беретін ион? Темірдің периодтық Жүйедегі орны Т
Описание слайда:

“Кім білімпаз?” Қанға қызыл түс беретін ион? Темірдің периодтық Жүйедегі орны Темірдің Тотығу Дәрежесі Темір жетіспеуінен болатын ауру Шойын қандай пеште алынады? темірдің қанша электрондық қабаты бар?

№ слайда 49
Описание слайда:

№ слайда 50
Описание слайда:

№ слайда 51 Сіз білесіз бе ? Адам ағзасы құрамында 3-7 г темір бар. -Хемосинтездеуші бактери
Описание слайда:

Сіз білесіз бе ? Адам ағзасы құрамында 3-7 г темір бар. -Хемосинтездеуші бактериялар темір,марганец қосылыстарын тотықтырып,осы металдар рудаларын түзеді. -Темір латын тіліне аударғанда ферро-қылыш деген сөз. -100 мл адам қанында 13-16г гемоглобин болады. -Гемоглобин молекуласын жинақтау үшін адам ағзасына 90с уақыт керек. -Көптеген тірі ағзаларға биомагнит тән. -Адам ағзасында темір көбейіп кететін болса ,онда ерте жастан атеросклероз ауруы,ишемиялық ауру білінеді. -Темір ионы ғана қанға қызыл түс береді.

№ слайда 52 Толғаныс. 1.Сәйкестендіру кестесі. N формулалар аттары CuSO4 а)темір (III)гидрок
Описание слайда:

Толғаныс. 1.Сәйкестендіру кестесі. N формулалар аттары CuSO4 а)темір (III)гидроксиді FeO ә) темір сульфаты FeSO4 б) темір оксиді 4. Fe(OH) 3 в) мыс сульфаты

№ слайда 53 2. Толықтыру тестісі. Темір ------- түстес ------- металл. Темір иілімді,-------
Описание слайда:

2. Толықтыру тестісі. Темір ------- түстес ------- металл. Темір иілімді,------- қасиеті бар,тығыздығы-------,балқу температурасы--------. Темір қосылыстарында -------тотығу дәрежелерін көрсетеді. Темір құймалары -------және-----түрінде қолданылады.

№ слайда 54 Өнеркәсіпте темірді оның оксидтерінен қай заттармен тотықсыздандырып алады ? А)
Описание слайда:

Өнеркәсіпте темірді оның оксидтерінен қай заттармен тотықсыздандырып алады ? А)H2 , AL Ә)H2, О2 Б)H2 ,S В)C ,O3 Г) H2 Si Сұйытылған күкірт қышқылымен әрекеттесіп сутегін ығыстыратын металдар. А)Cu, Fe Ә)Fe, Са Б)Fe, Hg B)Au, Cu Г)Sn, Cu Қай қышқылдармен әрекеттескенде темір енжарланады?А)Н2SO4 (конц) Ә)HCL Б)H NO3(сұйық) В)H3PO4 Г)H2 SO4(сұйық) 4. Дұрыс жауабын тап.

№ слайда 55
Описание слайда:

№ слайда 56 VI. Оқушыларды бағалау Үйге тапсырма:
Описание слайда:

VI. Оқушыларды бағалау Үйге тапсырма:

№ слайда 57
Описание слайда:

№ слайда 58
Описание слайда:

Презентация и конспект урока "Темір"
  • Биология
Описание:

Тарихшы: Темірдің ашылу тарихы:

Месопотамия өркениеті метеориттік темірді білген, олар б.з.д. ІІІ мыңжылдықта темірді қолданып оны «аспаннан түскен от» деп атаған. Оның құймасынан қару-жарақ, әсемдік бұйымдар жасаған. Египет фараоны ІІ Рамзес хеттер патшасына (б.з.д. 2500 жыл) жазған хатында кендерді тотықсыздандыру арқылы темір алу туралы мәліметтер бар. Жер бетінде темір алтыннан да бағалы болған уақыттар болды. “Темір ғасыры” деген терминді ғылымға ХІХ ғасырдың басында дат ғалымы Томсен енгізді. Бұл темір металлургиясы дами бастаған кез. Әйгілі Дамаск болаты Шығыста тіпті Аристотель (б.з.д. ІҮғ) кезінде жасалған. Болат қылыш жасау құпияда сақталып келді.

Астроном: Темірді ертеде «Аспан тасы» деп атаған.  Жер бетіне жылына мыңдаған метеорит бөлшектері түседі, олардың құрамында 90% темір бар. Ең үлкен метеорит 1920 ж Америкадан табылған,салмағы 60т .1895 жылыГренландия мұздағынан салмағы 34т темір метеорит табылған ,қазір Нью-Иоркте сақталуда.Темір күн жүйесінде ең көп тараған элемент.Жер ядросының 90%темір құрайды.Жер мантиясында 12%,жер қыртысында 5%темір бар.Жер қыртысында таралуы бойынша -6 орында

Геолог: Темірдің табиғи минералдары:

Fe 3O4магнитті темір немесе магнетит (72% Fe)

 Fe 2O 3 қызыл теміртас немесе гематит (70% Fe)

Fe 2O3 · 3H2O лимонит  (50% Fe)

FeS2 пирит немесе күкірт колчеданы  (52% Fe)

FeSO4·  7H2O темір купоросы

Темір кендерінің ең үлкен қоры Уралда .Онда таулар толық темірден

құралған.Курск,Кольск жартылай аралында Шығыс және Батыс Сібірде темір кенінің Үлкен қорлары бар.Қазақстанда темір кендері Оралдың шығыс беткейінде, Қостанай өңірінде көптеп кездеседі(Соколов-Cарыбай).

       Темір табиғи суларда ең кең тараған элементтердің бірі болып табылады, оның орташа құрамы 0,01 -20 мг/л интервалында тербеліп тұрады.

Биолог:Темірдің биологиялық маңызы

Адам денесінде темір құрамы 3-7 гр дейін (ткань, қан, ішкі органдарда) болады. Темір

біздің организмге тамақ арқылы келеді. Ересек адамның тәулік қажеттілігі 11-30 мг құрайды.

Бұлшықет белогы – миоглобин, құрамында Fe+3 катионы етке  қызғылт түс береді.

Қан белогы – гемоглобин, құрамында Fe+2 катионы, қанға қызыл түс береді, сүйек кемігінде түзіледі.

Темір барлық жасыл өсімдіктер құрамына кіреді, хлорофилл түзуге, тыныс алуға

қатысады.

Медицина: Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен –қан аздық(анемия ауруы

пайда болады. Ол дұрыс тамақтанбаудан,экологиялық себептерден,әлсіреу ,көп қан кету т.б.  пайда болады.

            Дін: «Біз темірді жараттық. Темірде күш-қуат және адамзат үшін көп пайда бар..”

                        (Хадид сүресі, -аят)

Меккедегі қара тас - таза темірден тұрады.Оның ауада тіреусіз қалқып тұруы темірдің магниттік қасиетіне негізделген.

Әдебиетші: Бұл жерде біз данышпан Абайдан бір үзік жұмбақ келтірелік:

Қара жер адамзатқа болған мекен,

Қазына іші толған әр түрлі кен.

Ішінде жүз мың түрлі асылы бар,

Солардың ең артығы немене екен?                        Шешуі: темір.

 

 

Автор Жарылкасын Назгул Айбулатовна
Дата добавления 31.03.2015
Раздел Биология
Подраздел Презентации
Просмотров 1040
Номер материала 58933
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓