Главная / Биология / Презентация по казакскому языку на тему "Өзгергіштік түрлері" (9 класс)

Презентация по казакскому языку на тему "Өзгергіштік түрлері" (9 класс)

Өткенді қайталау Ассоциация құру (терминдер, символдар) Жұбыңды тексер (генет...
Терминдер Символдар
Адамда тік шаш басылыңқы белгі, ал шашы бұйра басым белгі. Басымдылығы бойынш...
І-топ 1.Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын зерттейтін ғылым? Генетика 2....
ІІ-топ 1. Көрінбей қалатын белгі Басылыңқы 2. Бірдей екі аллель алған зигота ...
ІІІ-топ 1. Будандастыру кезінде бас әріппен белгіленген ген 3.Еркек және әйел...
Модификациялық өзгергіштік– генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты...
Гендік мутация- гендердің молекулалық құрылымдық өзгеруі Негізгі себептері Д...
Геномдық мутация- ағза жасушаларындағы хромосомалар санының өзгеруі
Клайнфельтер ауруы- жыныстық хромосомаға бір Х-тың артық қосылуы,ауру адамның...
Хромосомалық мутация- хромосомалар құрылымының өзгеруі. Хромосоманың бір бөлі...
Модификациялық өзгергіштік – генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланыст...
І-топ Модификациялық өзгергіштік ІІ-топ Мутациялық өзгергіштік ІІІ-топ Мутаци...
Модификациялық өзгергіштік – генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланыст...
Мутация дегеніміз- организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамд...
Гендік мутация- гендердің молекулалық құрылымдық өзгеруі Геномдық мутация- ағ...
_________________дегеніміз ағзаларда жаңа белгілердің пайда болуы. __________...
Сәйкестігін табыңдар 1. Хромосомалар саны өзгергенде білінетін мутация типі 2...
Рефлексия
&28 Өзгергіштік түрлері. Модификация, мутация түрлеріне толық мәлімет жинау, ...
1 из 24

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Өткенді қайталау Ассоциация құру (терминдер, символдар) Жұбыңды тексер (генетика
Описание слайда:

Өткенді қайталау Ассоциация құру (терминдер, символдар) Жұбыңды тексер (генетикалық есептерді тексеру) «Миға шабуыл»

№ слайда 2 Терминдер Символдар
Описание слайда:

Терминдер Символдар

№ слайда 3 Адамда тік шаш басылыңқы белгі, ал шашы бұйра басым белгі. Басымдылығы бойынша ж
Описание слайда:

Адамда тік шаш басылыңқы белгі, ал шашы бұйра басым белгі. Басымдылығы бойынша және басылыңқылығы бойынша гомозиготалардан қандай ұрпақ күтуге болады? Барлық дарақтардың генотиптерін фенотиптерін сипаттап жазыңдар. Бер: А-бұйра шаш а- тік шаш Р- бұйра шаш гомозигота, тік шаш гомозигота Ғ-? Генотипі бойынша: 4Аа /4 Фенотипі бойынша:4 бұйра шаш «Жұбыңды тексер» а а А Аа Аа А Аа Аа

№ слайда 4
Описание слайда:

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6 І-топ 1.Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын зерттейтін ғылым? Генетика 2.Ген
Описание слайда:

І-топ 1.Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын зерттейтін ғылым? Генетика 2.Генетикалық заңдылықтарды тұңғыш қалыптастырған ғалым Г.И.Мендель 3.Дәл сол нәруыздар синтезіне жауап беретін, бірақ нуклеотидтік жүйелігі әр түрлі сәйкес хромосомалардың дәл сол үлескілерінде болатын гендер Аллельдер 4. Асбұршақта генінің түсі бойынша аллельдер Сары және жасыл 5. Әр түрлі екі аллель алған зигота гетерезигота

№ слайда 7 ІІ-топ 1. Көрінбей қалатын белгі Басылыңқы 2. Бірдей екі аллель алған зигота Гом
Описание слайда:

ІІ-топ 1. Көрінбей қалатын белгі Басылыңқы 2. Бірдей екі аллель алған зигота Гомозигота 3.Будандастыру кезінде кіші әріппен белгіленген ген Сары 4.Моногибритті будандастыру кезінде Мендель тәжірибелерінде бірінші ұрпақ будандарының барлығындағы түстің пайда болуы 5. Будандардың бірінші буынындағы барлық ұрпақтарына сәйкес Мендель ережесі Басымдық заңы Рецессивті

№ слайда 8 ІІІ-топ 1. Будандастыру кезінде бас әріппен белгіленген ген 3.Еркек және әйелдің
Описание слайда:

ІІІ-топ 1. Будандастыру кезінде бас әріппен белгіленген ген 3.Еркек және әйелдің мөлшері және пішіні бойынша біркелкі хромосомалар 4. Еркек және әйелдің мөлшері және пішіні бойынша әр түрлі хромосомалар 5. Будандардың екінші буынындағы барлық ұрпақтарына сәйкес Мендель ережесі 2. АА арқылы белгіленген зигота генотипінің аталуы Доминантты Гомозигота Аутосомалар Гоносомалар Ажырау заңы

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10
Описание слайда:

№ слайда 11 Модификациялық өзгергіштік– генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты фе
Описание слайда:

Модификациялық өзгергіштік– генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты фенотиптері әр түрлі болып өзгеруі Мутациялық өзгергіштік- организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері –гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын тұқым қуалайтын өзгергіштік. Мутагендер- мутация тудыратын факторлар

№ слайда 12 Гендік мутация- гендердің молекулалық құрылымдық өзгеруі Негізгі себептері ДНҚ
Описание слайда:

Гендік мутация- гендердің молекулалық құрылымдық өзгеруі Негізгі себептері ДНҚ молекуласындағы белгілі бір нуклеотидтің түсіп қалуы; Нуклеотидтертің немесе триплеттің орын алмасуы; Бір нуклеотидтің дупликациялануы; Бір нуклеотидтің орнына басқа нуклеотидтің орналасуы. (А-Г ауыстырылса, бір коденің құрамы өзгереді.нәтижесінде аминқышқылдардың орналасу жүйесі бұзылады,, алмасу әрекеттері, ағзаның биологиялық қасиеті, тіршілік қабілеті нашарлайды.) Гендік мутациялар табиғи сұрыпталу кезінде ағзада жиналып,эволюцияда маңызды қызмет атқарады

№ слайда 13 Геномдық мутация- ағза жасушаларындағы хромосомалар санының өзгеруі
Описание слайда:

Геномдық мутация- ағза жасушаларындағы хромосомалар санының өзгеруі

№ слайда 14 Клайнфельтер ауруы- жыныстық хромосомаға бір Х-тың артық қосылуы,ауру адамның хр
Описание слайда:

Клайнфельтер ауруы- жыныстық хромосомаға бір Х-тың артық қосылуы,ауру адамның хромосомаларының жалпы диплоидті жиынтығы 47,жыныс хромосомалары -ХХУ Даун ауруы-21 хромосоманың екеу емес,үшеу болатындығына байланысты.Баланың барлық жасушаларында 46 хромосоманың орнына 47 хромосома болады. Геномдық мутация

№ слайда 15 Хромосомалық мутация- хромосомалар құрылымының өзгеруі. Хромосоманың бір бөлігін
Описание слайда:

Хромосомалық мутация- хромосомалар құрылымының өзгеруі. Хромосоманың бір бөлігінің үзіліп,түсіп қалуы;хромосоманың үлкен бөлігінің жетіспеушілігі ағза үшін өте қауіпті.(адамның 21 хромосомасындағы жетіспеушілік ағзада миелоидты лейкемияның ()ақ қандылықты) дамуын тудырады.) Хромосома бөлігінің 180 градусқа бұрылуына байланысты гендердің орналасу ретінің өзгеруі.(табиғатта дрозофиланың бір түріне жататын екі тегі бар,себебі хромосомаларының инверсия болатындықтан бір-бірімен будандаспауы түр дивергенциясынының бастамасы болып табылады Делеция (жетіспеушілік) Инверсия

№ слайда 16 Модификациялық өзгергіштік – генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты ф
Описание слайда:

Модификациялық өзгергіштік – генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты фенотиптері әр түрлі болып өзгеруі Мутация дегеніміз- организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері –гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын тұқым қуалайтын өзгергіштік. Мутагендер- мутация тудыратын факторлар Биологиялық терминдер

№ слайда 17 І-топ Модификациялық өзгергіштік ІІ-топ Мутациялық өзгергіштік ІІІ-топ Мутациялы
Описание слайда:

І-топ Модификациялық өзгергіштік ІІ-топ Мутациялық өзгергіштік ІІІ-топ Мутациялық өзгергіштік түрлері «Қатені тап» ойыны

№ слайда 18 Модификациялық өзгергіштік – генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты ф
Описание слайда:

Модификациялық өзгергіштік – генотиптері ұқсас,сыртқы орта жағдайға байланысты фенотиптері әр түрлі болып өзгеруі Қате сөз: Тұқым қуалайтын І-топ

№ слайда 19 Мутация дегеніміз- организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды б
Описание слайда:

Мутация дегеніміз- организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері –гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын тұқым қуалайтын өзгергіштік. Қате сөз: Тұқым қуаламайтын ІІ-топ

№ слайда 20 Гендік мутация- гендердің молекулалық құрылымдық өзгеруі Геномдық мутация- ағза
Описание слайда:

Гендік мутация- гендердің молекулалық құрылымдық өзгеруі Геномдық мутация- ағза жасушаларындағы хромосомалар санының өзгеруі Хромосомалық мутация- хромосомалар құрылымының өзгеруі. Қате сөз: мутагендер, мутанттар ІІІ-топ

№ слайда 21 _________________дегеніміз ағзаларда жаңа белгілердің пайда болуы. _____________
Описание слайда:

_________________дегеніміз ағзаларда жаңа белгілердің пайда болуы. _________________өзгергіштік тұқым қуаламайды, өзгерістер тек фенотипте болады. _________________өзгергіштік тұқым қуалайды, өзгерістер генотипте болады. Биологиялық диктант

№ слайда 22 Сәйкестігін табыңдар 1. Хромосомалар саны өзгергенде білінетін мутация типі 2. Х
Описание слайда:

Сәйкестігін табыңдар 1. Хромосомалар саны өзгергенде білінетін мутация типі 2. Хромосома құрылымының өзгеруі 3. Нәруыздардың аминқышқылдық жүйелігінің өзгеруі 4. Тұқымқуалау өзгергіштігінің гомологиялық қатарлар заңының авторы 5. Мутация туындататын заттар 6.Тұқым қуалайтын өзгергіштік 7. Тұқым қуаламайтын өзгергіштік Модификация лық Геномдық Хромосомалық Гендік Мутагендер Н.И.Вавилов Мутациялық

№ слайда 23 Рефлексия
Описание слайда:

Рефлексия

№ слайда 24 &28 Өзгергіштік түрлері. Модификация, мутация түрлеріне толық мәлімет жинау, ғал
Описание слайда:

&28 Өзгергіштік түрлері. Модификация, мутация түрлеріне толық мәлімет жинау, ғаламтор бойынша тақырыптарға тереңірек мәлімет жинау. Үй тапсырмасы:

Презентация по казакскому языку на тему "Өзгергіштік түрлері" (9 класс)
  • Биология
Описание:

Күні:15.ХІІ.2015ж

Пәні: Биология
Сыныбы: 9 «А»
Сабақтың тақырыбы: §28. Өзгергіштік түрлері
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Оқушыларға мутациялық өзгергіштік түрлері, олардың себептері, организмге әсері туралы білім беру. Өзгергіштіктің түрлерін жіктеу, оларды салыстыру, мутациялық өзгергіштіктің органикалық дүниенің дамуы мен жұмыстары үшін маңызды екендігін түсіндіру.
Дамытушылық: Оқушылардың биология ғылымына қызығушылығын тудырып, дүниетанымын, жеке тұлғасын, коммуникативтік біліктілігін дамыту.
Тәрбиелік: Ұжымшылдыққа, өз ойларын айта білуге, адамгершілікке тәрбиелеу

Күтілетін нәтиже • Өзгергіштік заңдылықтарын біледі,түрлерін ажырата алады, өмірден мысал келтіре алады.
• Модификациялық.,мутациялық өзгергіш түрлерімен танысады, түсінеді.
• Өзгергіштік салдарынан туындайтын ауруларды, олардың түрлерін ажыратады.(қайталау арқылы)
• Өзгергіштік түрлері туралы мәлімет алады., қалыптастырған білімін қай жерде қолданатынын біле алады.
Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: топтау.
Сабақтың көрнекілігі: проектор, үлестірмелер, сурет – плакаттар,электронды оқулық
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру: Сынып оқушыларын түгендеу.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
Топқа бөліну

1.Ассоциация құру

2.«Жұбыңды тексер» генетикалык есептер шығару

3.«Миға шабуыл»

І топ

1 Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын зерттейтін ғылым
2. Құрамында біркелкі гендер жиынтығы бар хромосомалар
3. Моногибритті будандастыру кезіндегі белгілер
4. АА арқылы белгіленген зигота генотипінің аталуы
5. Мендель тәжірибелерінде түс және пішіндерінің хромосомаларындағы гендер

ІІ топ
1.Генетикалық заңдылықтарды тұңғыш қалыптастырған ғалым
2.Қосбуданды будандастыру кезіндегі белгілер
3.Әр түрлі екі аллель алған зигота
4. Мендель тәжірибелерінде түс және пішіндердің хромосомаларындағы гендер
5. Будандастыру кезінде кіші әріппен белгіленген ген
6. Қолға үйретілген жануарлардың орталығы
ІІІ топ
1. Ата-енелерінің біреуінен ағзаға жеткізілетін жұп хромосомалардың әрқайсының атауы
2.Асбұршақта генінің түсі бойынша аллельдер
3. Будандастыру кезінде бас әріппен белгіленген ген
4. Еркек пен әйелдің мөлшері және пішіні бойынша біркелкі хромосомалар.
5.Моногибриттік будандасу кезіндегі екінші буын ұрпақтарының генотипі бойынша Мендельдің ыдырауды байқауы

ІІІ. Өткен материалды қайталау арқылы жаңа материалды қабылдауға дайындық.
ІV. Жаңа материалды хабарлау

Өзгергіштік дегеніміз организмдердің даму онтогенезінде жаңа белгілер мен қасиеттерге ие болу қабілеттігі.

Өзгергіштік

Тұқым қуалайтын Тұқым қуаламайтын

(модификациялық)

Үйлесімдік Мутациялық Онтогенетикалық

Мутациялық өзгергіштік. Мутация дегеніміз — организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері — гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын, тұқым қуалайтын өзгергіштік. Бұл ұғымды ең алғаш голландиялық ботаник Х. Де Фриз қалыптастырды. Ол есекшөп (энотера) өсімдігінің кейбір белгілерінің қалыпты жағдайдан ауытқитынын және олардың тұқым қуалайтындығын байқады. Осы зерттеулерінің негізінде 1901 жылы өзінің “Мутациялық теория” деп аталатын еңбегін жариялады. Мутациялық теорияның негізгі ережелері мынадай:

Мутация барлық тірі организмдерге тән қасиет. Ол пайдалы да зиянды да болуы мүмкін. Бірақ көбінесе, жануарлар мен адам үшін зиянды болып келеді.

гендік

хромосомалық

Мутациялар геномдық

цитоплазмалық

Гендік мутация. Мутацияның мұндай түрі жекелеген гендерде болады және жиі кездеседі. Гендік мутация ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің орналасу ретінің өзгеруіне байланысты болады.

Хромосомалық мутация. Хромосомалық мутация түрлі хромосомалық өзгерістерге байланысты болады. Бұл жағдайда хромосомалардың құрылымы өзгереді.

Геномдық мутация. Геномдық мутация дегеніміз — клеткадағы хромосомалар санының өзгеруіне байланысты болатын өзгергіштік.

Анеуплоидия. Анеуплоидия немесе гетероплоидия хромосома санының гаплоидты жиынтыққа еселенбей өзгеруінің нәтижесінде пайда болады

Цитоплазмалық мутация. Бұл клетка цитоплазмасында кездесетін плазмогендердің өзгеруіне байланысты болады. Плазмогендер негізінен пластидтер мен митохондрияларда болады.

Модификациялық өзгергіштікте келесі үрім-бұтаққа берілмейді, себебі гендері мен хромосомдары өзгермейді. Алайда бұл өзгерістердің маңызы ерекше. Олар шүғыл өзгерген жағдайларда дарақтардың тірі қалуына жәрдемдеседі. Мысалы, құрғақшылық немесе қышқылды жаңбыр нәтижесінде өсімдік жапырақтарын түсірмесе, не боларын елестетудің өзі мүмкін емес. Егер мұндай құбылыс болмаса, онда өсімдіктер тіршілігін жоюы сөзсіз. Тұқымқуалайтын өзгергіштік популяцияның барлық дарақтарында бірдей болады. Оларға тікелей орта әсер етеді. Мысалы, жануарларды тамақтандырмаса, олардың массасы кемиді.

Жаңа сабақты бекіту:

1.Биологиялық диктант

2.«Қатені тап» ойыны

І-топ Модификациялық өзгергіштік

ІІ-топ Мутациялық өзгергіштік

ІІІ-топ Мутацияның түрлері
3. Рефлекция.
Үйге тапсырма беру
§28 Өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары
модификация түрлеріне толық мәлімет жинау ғаламтор бойынша
мутациялық өзгергіштік түріне қысқаша тоқталу
гендік,хромосомалық және геномдық мутация Оқушылар модификация түрлері бойынша тақырыптарды тереңірек мәлімет жинауға бөлісіп алады.

Автор Молшаева Сандугаш Багдатбековна
Дата добавления 16.12.2015
Раздел Биология
Подраздел Презентации
Просмотров 2578
Номер материала MA-063239
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓