Главная / Русский язык и литература / поурочный план по казахской литературе (6 класс)

поурочный план по казахской литературе (6 класс)

Мерзімі: ____________
Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 «ә» сынып

Сабақтың тақырыбы: Ауыз әдебиеті. Батырлар жыры

Сабақтың мақсаты: 
Білімдік: о
қушыларға «Ауыз әдебиеті» туралы мәлімет беру; тақырып бойынша білімдерін жүйеге келтіріп пысықтау, тиянақтау, грамматикалық ұғымдарды сауатты әрі дұрыс қолдану дағдыларын қалыптастыру. Пәнге қызығушылығын арттыру. 
Дамытушылы
қ: электрондық оқулық арқылы ойлау, есте сақтау, көру қабілеттерін дамыту; ой түйіндеуге, шығармашылықпен жұмыс істеуге жұмылдыру; мәтінді қазақ тілінде әңгімелеуге , ауызекі сөйлеуге дағдыландыру, ой-өрісін кеңейту. 
Т
әрбиелік: Қазақтың тарихи тұлғаларын біліп, құрметтеуге тәрбиелеу
Саба
қтың түрі: аралас
Саба
қтың әдісі: әңгімелеу , сұрақ –жауап, талдау, сөйлесу іздендіру, дәлелдеу, 
К
өрнекілік материал: суреттер, карточкалар, тірек- сызба, слайдтар. 
Сабақтың барысы: 
І . Ұйымдастыру. 
ІІ.
Үй тапсырмасын тексеру. 
ІІІ. Жа
ңа сабақ
М
ұғалім сөзі.

«Елінің даңқын батыры шығарар, 
Батыры шығармаса, ақыны шығарар.»
- Балалар, бүгінгі сабақ «Батырлар жыры». 
- Қазақ халқының даңқын қандай батырлар шығарды?
- Қандай ерлік, Отан туралы мақал –мәтелдер білесіңдер?
Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру
2. Ой шақыру. «Қазақ батырлары» тірек - сызба арқылы жұмыс
Қазақ батырлары
Қабанбай батыр
Бөгенбай батыр
ІҮ. Сөздік жұмыс
қалың – много----------------------арлы-берлі – туда-сюда
жүйрік ат – скаковая лошадь----шауып өту – быстро проскакать
шоқпар – дубина-------------------тым-тырақай – в разные стороны
жабайы – дикие---------------------осыдан бастап – с этих пор
1. Тақырып бойынша өтетін сөздер мен сөз тіркестерінің мағыналарын түсіндіріп, аудару. 
2. Дұрыс айтуға дағдыландыру. 
- Мұғалім мәнерлеп оқиды . 
- Оқушылар мұғалімнен кейін дауыстап қайталайды. 
- Оқушылар тізбекпен оқиды . 
3. Сөз тіркестерін құрастыру
4. Сөзйлемдер құрастыру
1. Лексикалық тақырып. «Батырлар жыры»
- мәтінді мен оқимын
- 1-2 оқушы оқиды, 
- аудару, түсінгендерін сұрау
2. «Ой қозғау».

« Қабанбай батыр мен Бөгенбай батырлар туралы не білесің?»
Қазақ батырлары
Қабанбай батыр
( 1691 – 1769 )
Шын аты Ерасыл
Абылай хан Дарабоз Қабанбай
Бөгенбай батыр
(1680-1775)
сарбаз мектебінде оқыған
1708ж 30мың жасаққа қолбасшы болған
деген атақ береді
3. «Білгіштер» ойыны. Сұрақтарға жауап беру. Сұрақтарды оқушыларға таратып беру. Жауаптарын күту. 
1. Қазақ батырлары немен шұғылданған?
2. Қазақ батырларының қандай міндеттері болған?
3. Қабанбайды ел қалай атаған?
4. Қабанбай қайда жерленген?
5. «Қанжығалы қарт » деп кімді атаған?
6. Бөгенбай батыр қайда туған, қай жерде қайтыс болған?
7. Бөгенбай батыр қандай адам болған?
8. Оның неше баласы болған?
9. 1761 жылы Қытайға кіммен, не үшін барған?
10. Қазақ батырларының бар өмірі қайда өткен?
11. Үлкен соғыс алдында батырлар неге шықкан?
12. Абылай ханның батырларының ішіндегі ең үлкен ағасы кім?
13. Бөгенбай батыр 1728 жылы 38 жасында неше мың қолға қолбасшы болды?
4. «Ойлану сатысы» тапсырма жұмысын орындау. 
Өздік жұмысы
1-жаттығу. Жақша ішіндегі сөздер мен сөз тіркестерін қазақ тіліне аударыңыз. 
1. Ертеде қазақ батырлары тек әскери кәсіппен ғана (занималисъ). 
2. Наурызбай Құтпанбетұлы - (один из трех батыров Аблай хана), қолбасшы. 
3. (В войне с джунгарами) оның Құдайберген, Шолпан, Дүйсен деген үш бірдей бауыры да (погибли). 
2-жаттығу. Жақша ішіндегі сөздер мен сөз тіркестерін қазақ тіліне аударыңыз
1. Наурызбай батырдың 1729 жылы Шамалған мен Қаскелеңді жекпе-жекте өлтіргені (широко распространилось по казахской степи). 
2. 1750-1752 жылдары көп қазақты (освободил из плена). 
3. (В областях, районах Казахстана) Наурызбай батырдың аты (присвоено улицам), Наурызбай батырға арнап (установлены памятники). 
3-жаттығу. Мына сөйлемдерге сұрақ қойыңыз. 
1. Қазақ батырлары әскери кәсіппен шұғылданған. 
2. 1745 жылы Қабанбай батыр Ресей қоластына өтуге тілек білдірді. 
3. XVIII ғасыр-дың бірінші жартысында қазак, халқын торлаған көп жауды қорғауда Бөгенбай батыр көп ерлік көрсетті. 
4-жаттығу. Мына сөйлемдерге сұрақ қойыңыз, синтаксистік талдау жаса. 
1. Наурызбай батырдың 1729 жылы Шамалған мен Қаскелеңді жекпе-жекте өлтіргені қазақ даласына кеңінен тараған. 
2. Қазақстан облыстарында, аудандарында үш батырдың аттары көшелерге берілген. 
5-жаттығу. Мына сөйлемдерге сұрақ қойыңыз. 
1. Қазақ батырлары әскери кәсіппен шұғылданған. 
2. 1745 жылы Қабанбай батыр Ресей қоластына өтуге тілек білдірді. 
3. XVIII ғасырдың бірінші жартысында қазак, халқын торлаған көп жаудаы қорғауда Бөгенбай батыр көп ерлік көрсетті. 
4. Наурызбай батырдың 1729 жылы Шамалған мен Қаскелеңді жекпе-жекте өлтіргені қазақ даласына кеңінен тараған. 
5. Қазақстан облыстарында, аудандарында үш батырдың аттары көшелерге берілген. 

6. Диалог бойынша өзара сөйлесу. 
7. Қорытынды
- Бүгін сабақта біз не білдік?
- Не үйрендік?
- Не білгім келеді?
Х. . Үй тапсырмасы
ХІ. Бағалау.


















































Мерзімі: ____________
Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 «ә» сынып

Сабақтың тақырыбы: «Қобыланды батыр» жыры

Сабақтың мақсаты: 





















































Мерзімі:_______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: « Алпамыс батыр» жыры

Мақсаты: Жырдыңмазмұны мен идеясынигертеотырып, «Алпамыс батыр» жырындағы

Алпамысбейнесінсынитұрғыдаталдауарқылыжан-жақтыашу,меңгерту. Олбейненіңхалықтыңалыпқуатының,қажымасқайратының,сарқылмаскүшініңкөркіекендігіндәлелдеу.

Алпамысбейнесінетәнқасиеттердісаралайталдатаотырып,оқушылардыңсын тұрғысынанойлауындамыту,олардыңкөркемсөйлеу мен көркемжазушығармашылығынарттыру.

Оқушылардыадамгершілікке,батырлыққатәнқасиеттергебаулу.ӨзОтанын,туғанелінсүйіп,құрметтеугетәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Талдау

Әдісі:Сын тұрғысынан ойлау, топтастыру,қарама-қарсы элементтер.

Көрнекілік: Нақыл сөздер жазылған плакаттар, «Алпамыс батыр» бейнесі салынғанплакат, ақ қағаздар.


Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

- оқушылармен амандасу

- сыныпты түгендеу

- сабаққа даярлығын тексеру

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау


Жаңа сабақ

Қызығушылығын ояту

1. « Ой қозғау» стратегиясы

Ердің бағын ашпаса,

Ер мұратқа жетер ме?!

Ерінің сағын сындырса,

Ел мұратқа жетер ме?! - деп Әйтеке би айтқандай,елін,жерін жаудан қорғап,еліне бостандық,бірлік сыйлаған батырлардың бірі- Алпамыс.

2.«Топтастыру» стратегиясы

Алпамыс-батыр,арлы,аңғал,өнерлі,айлалы,нәзікжүректіжан.

3.Сөздікпен жұмыс

Тірсек. Жан-жануардыңартқыаяғы мен адамаяғыныңбүгіліп-жазылуынақажеттісіңір; қылтаныңжоғарғытұсы.

Телі-Тентек. Есер, содыр-сотқар.

Әулиегетүнеді -қадірлі, қасиетті, жақсытілеутілеп, әулиегетабынды.

Әзірет - дінбасы молда, ғұлама.

Аса-дәрежелі адамдар /хан,би,қожа т.б./ қолына ұстайтын ерекше таяқ.

Машайық-ақылды адам, абыз.

Саруар - қожа, ие, пір.

Берен-өжет, өткір.

Қабынды-желігу, желпіну.

4.Жырдың көркемдікерекшелігінеталдаужасау.

Теңеу

Эпитет

Гипербола

Аллитерация

Ассонанс

Кепедей,төбедей, ошақтай, пышақтай, зындандай, жыландай, т.б.

Қандыжас. Жасберен. Көкдаңғыл

Ауыздықпеналысып,Ұшқанқұспенжарысып... БіркүншапсаШұбаратАйлықжералыпберед

Тозыпкеткенел-жұртын

Тегісжиыпалады.


Тентегі мен телісін

Түзетіпжөнгесалады.

Алпамысаттыжасберен

Атқамінген бола ма?!

Алдынан шығып сол ердің

Жылықысын берсем ала ма

5. Венн диаграмма

Қ О Б Ы Л А Н Д Ы ОРТАҚ А Л П А М Ы С




6. «Қарама-қарсы элементтер» стратегиясы.

«Алпамыс-досқа берік, жауға мейірімсіз» жазуына назар аударайық

Дос

Гүлбаршын

Қаракөзайым

Кейқуат

Қараман

Байшұбар

Жақсылық

Қайрымды

Шыншыл

Жау

Мыстанкемпір

Таймас

Тайшық хан

Ұлтан

Жамандық

Қайырымсыз

Алдампаз

Жырдағы әйелдер бейнесі

7.Шығармашылық жұмыс

«Батыр-ел қорғаны»шағын ой толғау жазу.(Үнтаспадан «Алпамыс жыры») ойналады.

8. Ой-толғаныс

«Дыбыстарсөйлейді» стратегиясы.

А-айлалы

Л-лапылдаған

П-патриот

А-арлы

М-махаббатқаберік

Ы-ынталы

С-саналы.

Міне, осы сөздерден - ақ, Алпамыстыңқандай батыр екендігікөрініптұр, бейнесіашылыптұр. Елімізтәуелсіздікалғалыберіжылданжылғагүлденіпкеледі. Осы бейбітшілікөмірдібізгеәпергенеліміздіңалыпбатырларыемеспе? Кәне, солбатырлардыатапжіберейікші

9.Қорытынды кезең.

Ағайын-туған ел үшін,- демекші, елімізді, жерімізді қорғаған батырлар әрқашан өз отаны үшін қандай қиыншылық болса да жауға қарсы тұра алады. Бізде сол батырлар сияқты өз Отанымызды қорғайық, гүлдендірейік!

10. Үй тапсырмасы.

1.«Туады ерлер ел үшін» ойтолғау.

2.Ұнатқан кейіпкерініңсуретін салу.

Бағалау.



Мерзімі: __________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6сынып

Сабақтың  тақырыбы: «Күлтегін»  жыры 
Мақсаты:  Ежелгі  дәуір әдебиеті туралы  білімді  тереңірек  ұғындыру.Халық  тәуелсіздігі үшін күрескен Күлтегіннің батырлық  бейнесін  таныту.
Түрі:  жаңа  білімді  меңгерту    Әдісі:  баяндау, анықтау, салыстыру («Сто  жобасы»)
Көрнекілігі :  электронды  слаидтар, электронды  оқулық, дүниезүзінің  картасы, кітаптар  көрмесі.
Пәнаралық  байланыс: география,  тарих.

Барысы:

Үй  тапсырмасын  тексеру. «Алпамыс  батыр»  жыры,  Тайшық  ханның  түсін  жатқа  оқу.

І.Қызығушылықты  ояту

«Тірек  символдар»  стратегиясы

             Қару  жарақ,  қобыз, тастағы  жазу,  батыр  бейнесі  арқылы  әңгіме  құрау.

Құралған  әңгіме  арқылы  жаңа  тақырыпқа  кіру.

ІІ.Мағынаны  тану

Болмасын  деп  байлығы  басқаға  азық,

Кеткен  бабам  тарихын  тасқа  жазып.

(Б.Бәйітұлы)

-деген  өлең  жолдарын  бүгінгі  сабағымыздың  эпигрофы  етіп  алуымыздың  өзі  тегін  емес еді. Жұмыр  жер  бетін  мекендеген  әрбір  халықтың  тарихы  қадым  замандардан, тіпті  есте  жоқ  ежелгі  дәуірлерден  басталады.  Әйтсе  де әрбір  халық  өз  тарихын  белгілі  бір  оқиға  болған  кезден  бастауды  жөн  көреді. Мәселен, Римдіктер  өз  шежіресін  Римнің  негізі  қаланған   күннен  бастайды.Арабтар  болса Мұхаммед  пайғамбардың  Меккеден  Мәдинаға көшкен жылынан  бастап есептейді. Ал, француздар өз  тарихын  ұлы  Карлдың империяны  бөлген  жылынан, яғни 843 жылдан  бастайды.

Ал, ежелгі  түркілер  үшін  мұндай  кезең 545 жыл болды.Иә, дәл осы  жылы  Ұлы  түркі  қағанаты  өмірге  келген  еді.Сөйтіп  түркілер   өздерінің  тұңғыш  мемлекетін  құрады.Бумын  қаған  түркі  тайпаларының  басын  қосып,  әлемге  әйгілі  түркі  қағанатының  негізін  құрады. Бумын   552 жылы  қайтыс  болды.

Бумынның   мұрагері  Мұқан  қаған  Сары  теңізден (Хуанхэ) Каспийге, Гобиден- Байкал  көліне  дейінгі аралыққа  созылған  түркі  қағанатының  батыс  өлкесінің  билігін  әкесінің  інісі  Естемиге  береді  де  өзі  Орхон  өзенінің  жоғарғы  ағысындағы  хан  ордасында   болды.

Мұқан мен  Естемиден  соң  олардың  ұлдары  билікті  екіге  бөлді.Түркі  қағанаты  батыс  және   шығыс  қағанаты  болып  екіге  айрылды.Әлсіреген  қағанат   осыдан  былай  көрші  қытайдың  таң   империясының  уысына  түсе   бастады. Ішінара  күрестен  ештеңе  шықпай, 630 жылы  шығыс  және  батыс  түрік  қағанаты  құлады.жарты  ғасырдай  уақыт  түркі  елі  табғаштарға   құлдыққа  өтті.Олардың  есін  жиған  кезі  Елтеріс  пен  Тонықұқтың тұсында  болды.елтеріс 682 жылы көтеріліс  бастап  жеңіп  шықты.

Елтеріс  қаған  қайтыс  болғанда  артындағы  ұлдары  Білге 7  мен  Күлтегін  5  жастағы  балалар  еді.Хан  тағына  Елтерістің  інісі  Қапаған  отырды. 716 жылы  Қапаған  қаза  тапқаннан  кейін,  жаужүрек   күлтегіннің  көмегімен  ағасы  білге  қаған  болды.Қасына  Тоңұқұқ  жырауды  ақылшы   қылып  алды.Күлтегінге   әскердің  билігін берді.Сөйтіп  осы  үш  ердің тұсында  15 жылда  түркілер  айбынды  жұрт  болып, бір  тілек,  бір  мақсатта   өмір  сүрген, Күлтегін 713, Білге 734 жылы, одан  соң Тонықұқ  өмірден  озғаннан  кейін, түркі  салтымен  олардың  моласының  басына  биіктігі  3м, ені 2- 2,5 м  алып   тастар  қойылып, тірісінде  жасалған  жақсы  істерін  жыр  қылып  жазған. Жырды  батырдың  ағасы  Білге  Иоллығ  тегін  жырауға  шығартқан. Тасқа  қашалған   көне  жәдігерлерден бізге  жеткендерінің  ең  ірілері- Білге  қаһанға,  Күлтегінге,  Тоныкөкке  қойылған  құлпытастардағы  жазулар.

Орхон- Енесей  өзендерінің   бойынан  табылған  бұл  жазу  ескерткіштері  руналық  жазбалар   деп  аталады. «Рун»  деген  сөз  скандинавия халықтарының  тілінде «құпия»,  «сыры  ашылмаған» деген  ұғым  береді. Осы  жазудың  ішіндегі  ең  көрнектісі «Күлтегін» ескерткішін   алғаш  рет  орыс  ғалымы Н.М.Ядренцев  1899ж  Орхон  өзенінің  бойынан  тапқан. Содан  бұл  жазулардың  сыры  ұзақ  жылдар  бойы  құпия  болып  келген.Бұл  жазба  ескерткіштерін оқудың  «кілтін» тауып,  сырын  ашкан  Дания  ғалымы В.Томсен  болды.Кейін  орыс  ғалымы  В.В.Радлов оның  аудармасын  жасады.Ал,  түпнұсқадан  тура  қазақшаға   аударған  Ғ.Айдаров, М.Жолдасбеков, Қ.Өміралиев, Ғ.Құрышжанов, Ә.Томанов сынды  белгілі  ғалымдарымыз  еңбек  етті.

Орыс ғалымы         Дания  ғалымы               Орыс ғалымы               Қазақ ғалымы

Н.М.Ядренцев  В.В.Томсен                 В.В.Радлов                М.Жолдасбеков                                    Біз  бүгінгі  сабақта  Монғолия  жеріндегі  Орхон  өзенінің  бойында тұрған  Күлтегін  құлпытасындағы  жыр-дастаннан  үзінді    оқимыз.Бұл  ескерткіштің  айна-қатесіз  көшірмесі  Астанадағы Л.Н.Гумилев  атындағы  Еуразия  университетіне  2001 ж  әкелініп  қойылған.

Әрине, арамызда  мыңдаған  жылдар  бөліп  тұрған  б ұл  көне  мұраны  бүгінгі  жыр-дастан  ұғымында  қабылдау  қиын,  бірақ  түркітанушылар  оларды  көне  түркі  жырының  үлгісі  деп  таниды. Түпнұсқаны  қазақша  жырлаған  Қадыр  Мырза  Әли.

  • «Күлтегін»  жырын  электронды  оқулықтан  тыңдату.

  • Сөздікпен  жұмыс.

Қадырхан,Кері -Кену- көне жер атаулары.

Қаһан-  ел билеуші, патша, хан  мағынасындағы  көне  түркі  сөзі.

Қатын-  көне  түркі  тілінде әйел,ана, ханша  мағынасында  қолданылған.

Паң-  керім, кербез, тәкаппар.

Қоңы-  ауыспалы  мағынада, күйі, семізділігі.

Қоқаңдау – едіреңдеу, қарсы  болу,қопаңдау.

Шад-  билеушілерге  берілетін  көне  атақ.

Түстік -  Солтүстік  бағытқа  қарама-қарсы  жатқан  төрт  құбыланың  бірі күнгей  жақ, оңтүстік.

Терістік – Солтүстік  жақ.

Оғыз, Құқай,Татабы,Табғаш,Соғды,Аз,Оңтұтық,Ізгіл,Едіз – сол кезеңде  болған халық,ел атаулары.

Тадық чур,Ышбар Ямтар,Иегін Сілікбек – бұрын ерлік  көрсеткен алып батырлар.

Алдаспан-  көне  сөз, имек  қылыш

Пышыра- басы бірікпей бөлек-бөлек  болу.

«Кубизм»  стратегиясы

Оқушыларды  жұпқа  бөліп,  тақырыпты  жан-жақты  талдау

І. Жоспарлау. (Мазмұндық  жоспар  құру)

  1. Түркілердің  мекені

  2. Білікті  басшы- Білге

  3. «Дауыл  өшті, жел  қайтты, өрісімді  ұлғайттым».

  4. Ел  қорғаудағы  ерлік  істер.

  5. Ат-ер  қанаты.

  6. «Көрмек  бар  да-көнбек  бар, Тумақ  бар  да-өлмек  бар».

ІІ. Мінездеу. (Кейіпкерлерге  мінездеме  беру.Күлтегін,  Білге)

ІІІ. Анықтау. (Күлтегін  жауласқан  елдер  мен  жер  атауларын  анықтау)

ІҮ. Салыстыру (Жоқтау-жырды  батырлық  жырмен  салыстыру)

«Қобыланды  батыр» жыры

Ортақ  қасиеттері

«Күлтегін» жыры

Жаулары: Қызыл  ермен, Ер  Қазанмен, Алшағырмен  шайқасады.



Тұлпары: Тайбурыл.Екеуі  де  «елім»  деп  еңіреген  ерлер.Екеуінің  де  жүйрік  тұлпарлары  бар.еліне  бейбіт  күн  әкеледі.Жаулары: оғыз, құқай,  қытай т.б.

Тұлпарлары: боз  ат,   торы  ат,  кері  ат,  Қарагер.

Ү. Зерделеу. (Жоқтаудың  өзіндік  ерекшелігіне  тоқталу)

ІІІ.Толғаныс

«Соңғы  сөзді  мен  айтайын»  стратегиясы.

Жырдың  идеясын  ашатын  тұсын  оқушылардан  сұрау.

Қорытынды:

Әлемдік  өркениет  тарихынан ойып  орын  алатын, адамзат  мәдениетінің  аса  құнды  мұралары- көне  түркі  жазба  ескерткіштері.Бүгінде   әрқайсысы  өз  алдына  іргелі  ел  болып,  дүние  жүзіндегі  өркен  жайып  отырған  түркі  тектес  халықтардың  яғни,  түрік, әзірбайжан, түркімен,  өзбек, қырғыз,  татар т.б.  халықтардың  ортақ  мұрасы  болып  табылатын  бұл  жәдігерліктер  біздің  тарихымыздың  терең  тамыры  болып  қалмақ..

Үй  тапсырмасы:

  • Жырды  оқу.Үзінді  жаттау.

  • «Туады  ерлер  ел  үшін»  ойтолғам  жазу.

Бағалау.






































Мерзімі: _______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың  тақырыбы: Дулат Бабатайұлы. «О,Ақтан жас,Ақтан  жас»

Сабақтың   мақсаты:

Білімділік:Д.Бабатайұлының  өмірі мен  шығармашылығына шолу жасау, өлеңнің құрылысы мен көркемдік ерекшеліктеріне тоқталу;

Дамытушылық:Оқушылардың  тіл байлығын арттыру, сөздік қорларын молайту,шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдыландыру.

Тәрбиелік: Оқушыларды  қарапайымдылыққа, адамгершілікке баулу.

Оқытудың  әдісі: Блум  жүйесі.

Сабақтың  түрі: Жаңа  ұғымды меңгерту.

Сабақтың  көрнекілігі: Интерактивті тақта, кестелер,т.б

Сабақтың  барысы:

                          1/ Ұйымдастыру кезеңі

                          2/ Үй тапсырмасын сұрау

                          3/ Жаңа тақырыпты меңгерту.

Үй тапсырмасы:

1/Күлтегін  жырында  еркіндік, бостандық, тәуелсіздік  идеясы  қалай  көрінген2/ 2/Күлтегін  жырының  басты тақырыбы қандай, нені ұқтыңдар?

3/ Күлтегін жырының  тәрбиелік мәні  неде?

Жаңа сабақ:

Танып білу кезеңі: Д.Бабатайұлы  1802жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысының  Аягөз ауданында  дүниеге келген.Қарапайым  ортадан  шыққан.Жастайынан ауыз  әдебиетінен, жыраулар мұрасынан  нәр алып өскен. «Өсиетнама» атты өлеңдер жинағы бар. Ақынның шығармалар жеке кітап болып басылып шыққан.

Түсіну кезеңі:1/ Өлең неліктен  «О, Ақтан жас,Ақтан жас» деп аталды, өлең  бойынша жай жоспар құру:

1/Жетімдік

2/Тоқшылық

3/Бозбала шақ,ғашықтық

4/Жастық шақ,батырлық

5/Ел қорғаны

6/Орындалған арман

7/Үміт

Өлеңді мәнерлеп  оқыту.

Бежін-Қытай елінің астанасы  Пекин.

Қолдану кезеңі: Өлең   кейіпкері-Ақтан жасқа  тән сипаттар:

Қамқор көңіл, күмәнді күдік, асқақ арман,

болашаққа  деген сенім.

Талдау  кезеңі: Өлең құрылысына  талдау жасау. Қысқаша түсінік  беру,еске       түсіру . /Шұбыртпалы ұйқас/

Жа- рық    сәу- ле  //  кө- ре   ал-  май, а  8буынды,2бунақты

А.б     б.б        б.б    а.б.    а.б   а.б   т.б     б.б

Ел    ша  -ңы    на  // е-  ре   ал- май, а  8буынды,2бунақты

Т.б    а.б   а.б   а.б  а.б а.б   т.б   б.б

Сол   бо-  йы   //ке-  тер   ме   е- кен- сің? ә 9 буынды,2бунақты

Б.б   а.б    а.б  а.б   б.б  а.б а.б  б.б   б.б

Жа  -пан-  ға    біт-  кен   жа- пы- рақ  б

А.б   б.б   а.б   б.б   б.б   а.б   а.б   б.б

Өлеңнен тұрақты сөз тіркестері  мен  шешендік  оралымдардың  айырмашылығын  тауып,жазу.

Шешендік оралымдардың  еркін тіркестерге  қарағанда   ой жүйріктігіне құрылады.

Тұрақты  тіркестердің  орны ауыстырылмайды, шешендік оралымдарды, еркін тіркестерді  ауыстыруға болады.

Мысалы: /Жетімдік белі, кедейлік белі,жоқшылық белі;жарық сәуле,от сәуле,т.б./ ел шаңы-көш шаңы;шаң бермейтін-түр бермейтін.

Синтездеу  кезеңі: Риторикалық  сұраулы  сөйлемдерді тауып оқу.

«Ақтан  жас»  дегенде сөйлеуші  өз сөзі арқылы сөз арнаушы  адамның өзінен кіші  екендігін меңзеп тұр.

Көріктеу-көрнекті тіл.

Жаңа  сабақты сұрақтар  арқылы  бекіту.

1/ Өлең  неліктен «О,Ақтан жас,Ақтан жас»  деп аталды?

2/Шешендік оралымдарға  тоқтал.

3/ Неліктен, Д.Бабатайұлының  өлеңін  сұрай  арнау  үлгісінде  жазылған  дейміз?

Оқушыларды  бағалау. Үйге  тапсырма беру. Дулат Бабатайұлы. «О,Ақтан жас, Ақтан  жас» өлеңін мәнерлеп оқу.( 874 рет оқылды.)

















































Мерзімі: ____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақты тақырыбы: Сүйінбай Аронұлы «Жақсы мен жаман адамның қасиеттері»

Мақсаты: 1) Ақынның өмірі туралы мағлұмат беру 2) Өлеңді мәнерлеп оқу, логикалық ойлау қабілетін дамыту  3) Өлеңді негізге ала отырып, оқушының бойына жақсы қасиеттерді қалыптастыру, жаман әдеттерден жирендіру, жақсы мен жаманды ажырата алуға, өмірге қажетін таңдай білуге бағыттау.

Сабақтың тақырыбы: Сүйінбай Аронұлы «Жақсы мен жаман адамның қасиеттері»

Мақсаты:

1) Ақынның өмірі туралы мағлұмат беру

2) Өлеңді мәнерлеп оқу, логикалық ойлау қабілетін дамыту

3) Өлеңді негізге ала отырып, оқушының бойына жақсы қасиеттерді қалыптастыру, жаман әдеттерден жирендіру, жақсы мен жаманды ажырата алуға, өмірге қажетін таңдай білуге бағыттау.

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ

Әдіс-тәсілі: Сұрақ-жауап, талдау,баяндау.

Көрнекілік: Ақын портреті, теңге суреті, венн диаграмма.

Бөлімі

Мұғалімнің әректі

Оқушының әрекеті

Білім

І. Ұйымдастыру

Бағалау жүйесі.

- Балалар, бүгінгі сабағымызда біз жақсы бір талдау жасаймыз, алдымен үйге не берілді?

- Ақынның өмірбаяны мен шығармашылығы туралы дайындап келген жұмыстарыңды тыңдайық.

Үй тапсырмасын дұрыс орындап келіпсіңдер.

(оқушының назарын тақтаға аудару)

- Сүйінбай Аронұлының өмірбаяны мен шығармашылығы туралы ізденіп, оқып келу тапсырылды.

1. Ақынның өмірбаяны.

2. Шығармашылығы туралы.

3. Айтыстары туралы. /оқушылар дайындап келген жұмыстарын баяндайды/.

Түсіну

Алдарыңда тұрған ақынның портреті Қазақ халқының тұңғыш кәсіби суретшісі Ә.Қастеевтің көркем туындысы. Ақынға арналып тұрғызылған мазар туған жерінде орналасқан. Сүйінбайды біз ұлттық валютамыз теңгеден де көреміз.

- Балалар, мен сендерге мынандай сұрақ қояйын. Жақсы дегеніміз не? Жаман дегеніміз не?

Ақынның тоқтаусыз шығарған жыр-мұрасы ұшан-теңіз болған . Солардың ішіндегі бүгін біз сендермен ақынның «Жақсы мен жаман адамның қасиеттері » атты толғауын өтеміз.

Оhello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gifқушылар өз ойларын айтады.

- Алдымен не істейміз ?

- Қандай мақсат қояр едіңдер ?

- Осы мақсаттарға жету үшін тапсырмаларды орындайық.

-        Мақсат қоямыз.

-        Ақынның өлеңінің мазмұнын түсіну,талдау.

-        Сөздік жұмысын жасау.

Сөздік жұмысы.

Қызықты тұсы-

Арғы атасы     -

Сақ тұрады     -

Парқы             -

Миуалы          -

Іріткі салар     -

Оқушы жауап берген соң шығады

Интересный промежуток

Предок, прадедушка

Быть осторжным

Сушество, достоинство

Плодоносный

Разлагать, растрайвать.

-Балалар, енді өлеңді тыңдаңдар.

1.Өлеңді мәнерлеп оқып беру

2. Оқушыларға оқыту.

3. Мазмұнын сұрау.

4. Әр топқа берілген тапсырмаларды орындату.

1. Баяндаушы «Жақсы жігіт елінің ағасындай»деген өлең жолдарын қалай түсінесіңдер?

2. Дәнекер: Ақын жақсы адамды неге «миуалы алмаға» теңейді?

3.     Із қуушы: Жаман адам неге тал түсте адасып жүреді ?

Қолдану

Оқулықпен жұмыс. /өлең сөздерін тірек ете отырып,жақсы мен жаман қасиеттерді теріп жазу/ Венн диаграмма.

Жақсы

Сөзіне сақ тұрады,елінің ағасындай, жүзі жақсы, сөзін әркім пайдаланады, миуалы алмадай.

Ортақ қасиеті

Адамның бойындағы қасиеттер

Жаман

өтірікші, өсегі көп, іріткі салар, жалған сөзбен бықсытар ел арасын, әркімге бір ұрынады


Анализ

Тақтамен жұмыс. Өлеңнің бір шумағын құрылысына қарай талдау.

Жақсы жігіт ел-жұртының қаласындай,

Жақсы әйел әмме жұрттың анасындай.

Жақсыға ешкімнің де жаттығы жоқ,

Көреді бәрін де өз баласындай.

Синтез

Толғау қандай мақсатта жазылған? «Ой толғау»

Әрқайсысы өз ойларын жазады.

Бағалау

Балалар, бүгінгі тақырыпқа байланысты қандай мақал-мәтелдер білесіңдер?

Қорытынды:

-Балалар, бүгінгі сабақта жұмыстарыңмен білімдеріңді көрсеттіңдер.Сонымен, бүгінгі сабақтан не түйдіңдер?

Үйге тапсырма: Өлеңнің ұнаған шумақтарын жаттап келу.

Білімдерін бағалау.

Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен!

Білетін мақал-мәтелдерді айтып шығады.

-Бүгінгі сабақтан түйгеніміз: жақсы сөйлеу, жақсы қылықты болу, өтірі-өсек айтпау, т.б

Бағалау






























Мерзімі: ______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы
Сабақтың мақсаты: Ұлы ақын Абай өмірі мен шығармашылығы туралы білетіндерін еске түсіре отырып, шығармаларына талдау жасайды, ойшыл көтерген проблемалар тағылымынан үлгі алады.
Міндеттер:
1.Мазмұнға байланысты міндет: Ақын шығармаларының тәрбиелік мәнін түсінеді, адамгершілік тәрбие берудегі ақынның философиялық шолуларының маңызын түсінеді.
2.Сыни ойлауды дамытуға байланысты міндет: Оқушының дүниетанымы қалыптасады, шығармашылық қабілеттері шыңдалады, оқушының азаматтық бейнесі қалыптасады.
3. Топтық міндет: Оқушылар өз беттерімен ой түйеді, ізденеді, ойын ашық айтады.
Сабақтың түрі: танымдық ізденіс сабағы
Сабақтың әдісі: «Түртіп алу», «Топтастыру», «Еркін жазу», «Бір айналым сөйлесу» стратегиялары.
Көрнекілігі: Абайдың өмірі мен шығармашылығына арналған слайдтар жиынтығы
Сабақ құрылымы
I. Қызығушылығын ояту
Жүрегіңнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.
Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өстім,
Мыңмен жалғыз алыстым кінә қойма,
- деп ақынның өзі айтқандай «соқтықпалы, соқпақсыз жерде өсіп», тар жол, тайғақ кешу өмірін кешкен, өкініш пен өксігі көп, қайғысы мен қасіреті мол қараңғы қапас өлкеде де ел мұңын «асау жүрегінен» ағыта, шабытты жыр ғып төккен алып Абай туралы сабағымызды жыр алыбы Жамбылдың өлеңімен бастағанды жөн көріп тұрмын.
Абайдың суретін көрген ол:
Мына тұрған Абайдың суреті ме?
Өлең сөздің ұқсаған құдіретіне.
Ақыл, қайрат, білімді тең ұстаған
Өр Абайдың төтеген кім бетіне? – деп айтқан екен.
II. Мағынаны тану
Қазақтың бас ақыны – Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы білмейтін қазақ жоқ шығар. Қазақтың заңғар жазушысы М.Әуезов «Абай – қазақтың классик әдебиетінің атасы, қазақ поэзиясының күн шуақты асқар биігі» деп баға берген еді. Бүгінгі тақырып бойынша сынып оқушыларына алдын-ала Абай Құнанбайұлы туралы деректер жинау тапсырылған еді.
1. «Білімге бастап ел-жұртын»
Оқушылар слайд арқылы Абай Құнанбайұлының өмірімен, шығармашылығымен таныстырады)
2. Абай – ақын
*Абайдың өлеңдерін тақырыптарға бөле отырып, талдау жұмысын жүргізеді.
*Абайдың өлеңдері сұралады.
*Өлеңдерінің шығу тарихы сұралады.
3. Абай – аудармашы
Оқушылар слайд арқылы Абайдың аудармалары туралы айтады.
4. Абай – қарасөз шебері
*Қарасөздерінің жазылу ерекшеліктері туралы айтады;
*Бейнетаспадан Абайдың қарасөзі тыңдатылады.
5. Абай – сазгер.
*Абайдың әндер мен күйлері туралы айтылады.
* «Желсіз түнде жарық ай «әні тыңдатылады.
III. Ой-толғаныс (Абайдың мұражайы бейнефильм арқылы көрсетіледі)
Оқушылардың бүгінгі сабақтан алған білімдерін тексеру мақсатында «Толықтыру» сынамасы беріледі.
1. Абай Құнанбайұлы 1845жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданында дүниеге келген.
2. Абай бос уақытында Шығыстың ұлы ақындары – Низами, Сағди, Қожа Хафиз, Навой, Физули, Фирдоуси шығармаларын өз бетімен оқиды.
3. Абай 1885жылы алғаш білім туралы «Жасымда ғылым бар деп ескермедім» өлеңін жазды.
4. Тіршіліктің тұтқасы еңбек пен білімде ғана деп түсінген ақын «Түбінде баянды еңбек егін салған» өлеңін жазды.
5. Абайдың қырық бес қара сөзі бар, қырық алтыншы сөзі - өз алдына жеке тарихи шығарма.
6. Абайдың «Көзімнің қарасы», «Желсіз түнде жарық ай», «Айттым сәлем, Қаламқас», «Бой бұлғаң» т.б. әндері бар.
7. Әлихан Бөкейханов Абайдың өмірі мен шығармашылығы жөнінде алғаш зерттеу мақаласын жазды.
Оқушылар өз жұмыстарын тексереді, бағалайды.
Сабақты Сағынғали Сейітовтың « Кім?» өлеңімен аяқтау.
Жүрегін шырақ етіп жандырған кім?
Жырымен жан сусынын қандырған кім?
Өзіне өзі орнатып ескерткішті
Мұра ғып кейінгіге қалдырған кім?
Ерте оянып, ойланып ержеткен кім?
Талабын тас қияға өрлеткен кім?
Құба жон, құбақан құм құла қырды
Өлеңнің бесігінде тербеткен кім?
Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өскен кім?
Үнінен әділдіктің лебі ескен кім?
Арманын аттандырған келешекке
Біздермен осы күнді тербеткен кім?
Тайсалмай мыңмен жалғыз алысқан кім?
Өзендей құйған барып көк теңізге
Лермонтов, Пушкиндермен табысқан кім?
Көрікті көңілде жыр, қолда қалам
Өмірдің өріне өрлей басқан қадам
Қазақтың өлеңінің ұлы атасы,
Ол – Абай, Ұлты – қазақ, Аты –Адам.
Абай Әлемін бүкіл дүниеге таратушы кемеңгер Ұлы Мұхтар Әуезов «Мен Абай тереңінен шөміштеп қана іштім» деген екен. Ал біз Ұлы ғұлама тереңіне бас қойғанымызбен тек қана сол тереңнен дәм таттық қой деп ойлаймын. Сол себептен оқудан, білуге ұмытушылықтан, ізденуден жалықпайық.
IV Үйге тапсырма беру :
« Абай – қазақ поэзиясының асқар биігі» ой толғау жазу.
V Бағалау
Оқушыларды еңбектеріне қарай бағалау.








Мерзімі: _____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Абай шығармашылығы. Құлақтан кіріп бойды алар

Ұлы гуманист, ойшыл ақын Абай Құнанбайұлының кемеңгерлігі мен даналығы ұштасқан алғыр ойлы, парасатты шығармалары оны ұлылық тұғырына қондырды.
Ұлы ақынның әдеби мұраларын мектеп оқушыларына оқыту барысында «…ақынды анық өз заманындағы қазақтың рухани тіршілігінің энциклопедиясын берген дана классик деп толық бағалай аламыз»,- деген М.Әуезов пікіріне сүйене отырып, Абайдың данышпандығымен қатар, сөз өнеріне, басқа да өнер түрлеріне көзқарасын, ақылын, тәлім-тәрбиесін айтуды мақсат еттім.
6-сыныптағы әдебиет пәнінен өтілетін ұлы ақынның «Құлақтан кіріп, бойды алар» өлеңін оқытуда осы мақсатқа баса назар аударылды.
Сабақтың мақсаты:
а) білімділік: Абай Құнанбайұлының шығармашылығына тоқтала отырып, «Құлақтан кіріп бойды алар» өлеңінің мазмұнын түсіндіру, өлеңге талдау жұмысын жүргізу, білім дағдыларын қалыптастыру.
ә) дамытушылық: Оқушының ойлау, ізденімпаздық, шығармашылық қабілеттерін дамыту, сөздік қорларын молайту, қызығушылығын дамыту.
б) тәрбиелік: Өлең идеясы арқылы мәселені бірлесе әрі дұрыс шешуге, ойын батыл айта білуге, адамгершілікке, өнерді сүюге тәрбиелеу.
Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту.

Сабақтың түрі: Проблемалық оқытуға негізделген практикалық сабақ

Сабақтың әдісі: баяндау, түсіндірмелі, зерттеу, мәтінмен жұмыс, ассоциация, еркін жазу.

Сабақтың жабдығы: 1. А. Құнанбаевтың суреті
2. Күйлер, әндер
3. Слайдтар
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі:
1. оқушыларды түгендеу
2. сыныпты сабаққа әзірлеу
II. Үйге берілген тапсырманы сұрау:
1. Абай «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңін
мәнерлеп оқу.
2. «Ат – ер қанаты» /эссе жазу/
3. Жылқы суретін салу
III. Өткен сабақты пысықтау:
Сұрақ тапсырмасы:
1. Абай суреттеуіндегі аттың сыны сөз өнері болғанда, суреттегі ат бейнесі өнердің қай түріне жатады?
2. «Мал жұтайды, өнер жұтамайды» деген Абай сөздерін қалай түсінесіңдер?
3. Сөз өнерінен басқа қандай өнер түрлерін білесіңдер?
4. Өнер түрлеріне тоқталу/ассоциация/

Сәулет /архитектура/ Сымбат /скульптура/

Кескін /живопись/ Әуез /музыка/

Саз өнері
Жаңа сабақ.
1. Қызығушылықты ояту. (Абай әні тыңдалады). Оқушылардан әннен алған әсерлері жайлы пікір сұралады. Күй тыңдалады. Күйден алған әсерлері жайлы пікір тыңдалады.
2. Мағынаны тану. «Құлақтан кіріп бойды алар» өлеңін мәнерлеп оқыту.
3. Өлеңге талдау жүргізу. /1-кесте/

Өлең мазмұны жайлы пікір
Мазмұнға сәйкес ой тұжырым
Әдебиет теориясы
Өлең құрылысы
Өлеңде ақын құр ән туындаушы емес, өнерден өзіне қуат алушы. Ән арқылы ол өткен өмірін еске түсіреді, тартысқа толы, қайшылықты күндерін елестеді, терең ойға шомады.
Өнерді бағалау, әнді сүю.
Өнерді үйрен де жирен.
Ән – көңілдің ажары.

Эпитет: жақсы ән тәтті күй
Аңсаған шөл
Ескі өмір
Риторикалық сұрау:
Аңсаған шөлде су тапса.
Бас қоймай ма бастауға?
Есім шығып қашпаймын
Мен ішпеген у
бар ма?
Құлақтан кіріп, бойды алар 9
Жақсы ән мен тәтті күй
Көңілге түрлі ой салар
әнді сүйсең менше сүй
абаб шалыс ұйқас
7-8 буын

Әнді сүй

Өзін – өзі ұмыту Жүрегі бойды жібітеді

Жоқты бар ету Жоқты ьарғып жүргізер

Ескі өмір Болашақ

Өкпе, наз
4. Түсініксіз сөзбен жұмыс.
Бастау – судың көзі, қайнар немесе бұлақ
5. Абайдың өзі шығарған әндері.
Абай сөзіне ән шығарған сазгерлер. Аударма әндері.
6. Абай мектебі: 1) Ақын шәкірттері
2) Абайдың өнер ордасы

7. Қазақтың әншілері мен күйшілері туралы айтып өту.
Кестені толтыру

Күйшілері:
Дина
Қазанғап
Дәулеткерей
Тәттімбет
Нұрғиса
Сүгір

Әншілері:
Ақан сері
Жаяу Мұса
Ермек Серкебаев
Әлібек Дінішев
Роза Бағланова
Бибігүл Төлегенова

Ой толғаныс

Абай кім?
Абай лирикасы
Суретті сөйлету

Ақыл білімі
Сезімі

Таза

Талабы

Айдыны

Қайрат

Мақсаты

1. Оқушылар Абай шығармашылығы туралы білетін мәліметтерді айтып өтеді.
(Сурет ішіндегі тақырыптар бойынша)
2. Оқушылар суретке қарап Абай бейнесін жасайды. Мысалы:
Теңіз – Абайдың ақылы, білімі теңіздей терең.
Гүл – ақын сезімі гүлдей нәзік.
Тау – халық адамы, қайратты.
Жүрек – жүрек жылуын адамзатқа арнаған
Жұлдыз – қазақ халқының жарық жұлдызды ақыны
Күн – күн сәулесі іспетті әлем таныған ақын.
Ай – қараңғыда жоқ көрсететін көшбасшы, данышпан

Оқушыларды бағалау.

Үйге тапсырма беру.
1. «Құлақтан кіріп, бойды алар» өлеңі (мәнерлеп оқу)
2. Абай күйлері туралы мәлімет жазып келу.( 36 рет оқылды.)













































Мерзімі: _____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Абайдың «отыз бірінші қарасөзі»

  1. Білімділік мақсаты: Абайдың қарасөзін оқыту арқылы оқушыларға ақыл, қайрат, жүрек, достықтың адам өмірінде алатын орнын түсінуге, адамның ішкі жан дүниесін түсінуге, өз бойларында осы асыл қасиеттер болуы үшін күресе білуге, ақынның қарасөзінің мәнін, философиялық ойды түсінулерін тексеру.

  2. Дамытушылық міндеті: мәтіннің танымдық сипатын, құрылымдылық бөліктерін өздері байқап алатын, түсіне алатын нәтижеге жеткізу, көркем мәтінмен жұмыс істеу білу дағдысын жетілдіру, оқып-түйгендері жайлы ой қорытындысын айтқызып жаттықтыру.

  3. Тәрбиелік мәні: ұлы ақынның еңбектерін оқи отырып, елін сүюге, адамгершілік, адалдық, ізгілікке баулу.

Сабақтың түрі: жаңа білім беру сабағы.

Сабақтың әдіс-тәсілі: топпен жұмыс, түсіндіру, талдау.

Сабақтың көрнекілігі: Абайдың портреті, «Абай» энциклопедиясы, Абайдың кітаптары, топтарға арналған тапсырмалар, карточкалар, оқулық.

САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ

І. Ұйымдастыру кезеңі: оқушылардың назарын сабақққа аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру: әдебиет теорияның ұғымдарын қайталау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

а) Мұғалімнің сөзі: - Балалар, өткен сабақта біз ақынның қай шығармасымен танысып талдадық? Сол үшін композиция, идея, монолог деген ұгымдарды қолдандық. Соны қайталайық.

Бүгінгі сабағымыздың мақсаты – ұлы ақынның философиялық ойларын, қарасөздердің идеясын түсіну, топпен жұмыс жасай отыра «Отыз сегізінші қарасөзді» меңгеру. Дәптерді ашып бүгінгі күні, жаңа тақырыпты жазып қойыңдар.

Қарасөз дегеніміз – ғылым туралы, философия туралы, дін туралы қара сөзбен жазылған еңбек. Абай Құнанбайұлының 1890-1898 жылдар арасында жазылған 45 қарасөзі бар.

Қарасөз – арабтың «ғақлия» деген сөзімен мәндес. Ғақлия көркем сөз, дана сөз, асыл сөз деген мағнаны білдіреді.

Абайдың қарасөздері гуманистік, ағартушылық, әлеуметтік ойлары, дін туралы пікірімен бірігіп, тұтас қазақ халқының философиялық концепциясын құрайды, көркемдік сананы ұштастырған. Абайдың қарасөздері адамзат баласына ортақ сөз.

ә) Балалар 4 топқа бөлініп отырғызылады, топпен жұмыс жүргізіледі. Әр топқа тапсырма бөліп беріледі.

І топқа мәтіннің басы, ІІ, ІІІ мәтіннің ортасы, ІҮ топқа соңы беріледі.

- Оқушылар, сіздер қазір мәтіннің бір бөлігін ғана оқи аласыздар, түгел мәтінмен танысу үшін әр топтан басқа үш топқа бір-бір оқушыдан жібересіздер, ол оқушылар сол топта жұмыс істеп, мәтінді оқып, мазмұндап, талдап, түсінгенде өз тобына келеді. Үш топтан үш оқушы келгенде, мәтіннің 4 бөлігі құралады. Енді өз топтарында мәтінді басынан соңына дейін оқып, мазмұндап талдайды. (уақыт белгіленеді).

Нәтижесінде 4 топта мәтінмен толық танысады.

Мәтінді түсінген-түсінбегендіктерін тексеру үшін әр топтан бір оқушы мазмұндап шығады.

ІҮ. Пысықтау. Ой қозғау сәті. Сұрақ-жауап бойынша жұмыс.

- Бұл қарасөздің идеясы қандай? Идея деген не?

- Бұл шығармасының негізгі идеясы туралы Абай: «Ғұмыр өзі – хақиқат. Қай жерде ғұмыр жоқ болса, онда кәмәлат жоқ» - дейді. Нақтылы ой. Бар мәселенің кілті – ғұмыр. Тек ғұмыр болған соң ғана, өзге нәрселер туралы мазмұнды әңгіме жасауға болады. Жалпы айтқанда ғұмыр деген ұғым болмыстың тұтастығын білдіреді.

- Бұл шығарманың композициясы қалай жасалған?

Копозиция деген не?

- Бастауы: «адамның талап қылып ізденер қарызды ісінің алды - әуелі дос көбейту.

Дамуы – кімге достығың болса, достық достық шақырады.

Шиеленісуі – бұл өзін-өзі артық көрсетпек екі түрлі!

Шарықтау шегі – Һәм өзі өзгеше боламын демектің түбі – мақтан.

Шешімі – күллі адам баласына қор қылатын үш нәрсе бар: надандық, еріншектік, залымдық. Ақын оларға анықтама берген.

- Бұл шығарманың бас кейіпкері бар ма?

- Иә, бар.

- Егер болса, ол кім?

- Абай. Жеке өз аузынан айтылған пікір. Осындайда кейіпкер ойы мен автор ойының бір жерден шығып отыратынын байқау қиын емес.

- Абайдың қарасөзі кімнің ойын білдіреді?

- Абайдың әр «қарасөзі» жалпы халықтың, қалың жұртшылықтың ойын білдіріп, үлкен ғибратты түйін жасайды.

- Абай бар асыл ойын кімге арнады?

- Абай бар асыл ойын замана жастарына, келер ұрпаққа арнады.

- Оның шығармашылық қызметінің негізі мұраты не?

- Оның шығармашылық қызметінің негізі мұраты – адам тәрбиесі.

Ү. Бекіту. Әр топтан бір оқушыдан шығарылып, қолдарына торкөз сызылған карточка беріледі. (Тапсырма жазылған карточкалар сабақ басталардан бұрын бөлменің ішіне әр жерілерге ілініп қойылады.)

1-карточка. Қарасөз дегеніміз не?

а) Қарасөз дегеніміз – ғылым туралы, философия туралы, дін туралы қара сөзбен жазылған еңбек. №4-ке бар.

ә) Қарасөз – арабтың «ғақлия» деген сөзімен мәндес... №3-ке бар.

2-карточка. Ренжіме – не обижайся. Дұрыс емес. №5-ге қайта бар.

3-карточка. Сіз өте қателестіңіз. №1-ге қайта барыңыз.

4-карточка. Дұрыс. Келесі сұраққа жауап бер.

Абайдың қанша қарасөздері бар?

а) 44 сөз. №7.

ә) 45 сөз. №5.

5-карточка. Жарайсың. Келесі сұраққа жауап бер.

Монолог дегеніміз не?

а) Монолог – бір адам сөйлейді. №2.

ә) Монолог – көркем шығарма кейіпкерінің өзіне немесе басқаға қарата айтатын сөздері. №8.

6-карточка. Өте жақсы, біліміңді дәлелдедің, енді жылдам мұғалімге жауабыңды көрсет.

7-карточка. Көп оқу керек, оқығанды есте сақтау керек. №4-ға

қайтыңыз.

8-карточка. Жауап өте дұрыс. Абай 38-қарасөзінде неге тәрбиелейді?

а) Адамгершілікке, ізденіске тәрбиелейді. №2.

ә) Адамгершілікке, достыққа тәрбиелейді. №6.

9-карточка. Кітапты сүй. Жауабың дұрыс.

Бірінші карточкадан бастап сұрақтарға дұрыс жауап берген оқушылар жылдам аяқтап, тобына қайтады, білмеген балалар анықталады.

ҮІ. Қорытынды:

- Сонымен, бүгін сабақта Абайдың қандай шығармасымен таныстық?

- Біз қандай білім алдық?

ҮІІ. Бағалау.

ҮІІІ. Үй тапсырмасы: 38 қарасөздің мазмұнын білу.


Идея–жазылған шығарманың не үшін жазылғанын білдіретін мақсаты.

Композиция. Шығарманың өн бойы: бастауы, дамуы, шиеленісуі шарықтау шегі, шешімі композицияны құрайды.

Көркем бейне. Шығармада жүйелі немесе бірсырдығы ұзақ кез келген кейіпкерді бейнелеп айтуды көркем бейне дейді.

Монолог – көркем шығарма кейіпкерінің өзіне немесе басқаға қарата айтатын сөздері.

АНЫҚТАМА

АСЫЛ ОЙЫ

МӘНІ ТЕРЕҢ

АДАМ ТӘРБИЕСІ ҒИБРАТТЫ ТҮЙІН ЖАСАУ

ЗАМАНА ЖАСТАРЫ НЕГІЗГІ МҰРАТЫ

ТАЛАП ҚЫЛУ

ТҰЖЫРЫМДАР

1-карточка.

Қарасөз дегеніміз не?

а) Қарасөз дегеніміз – ғылым туралы, философия туралы, дін туралы қара сөзбен жазылған еңбек. А)№4-ке бар.

ә) Қарасөз – арабтың «ғақлия» деген сөзімен мәндес... №3-ке бар.


5-карточка.

Жарайсың. Келесі сұраққа жауап бер. Монолог дегеніміз не?

а) Монолог – бір адам сөйлейді. №2-ге бар.

ә) Монолог – көркем шығарма кейіпкерінің өзіне немесе басқаға қарата айтатын сөздері. №8.

4-карточка.

Дұрыс. Келесі сұраққа жауап бер.

Абайдың қанша қарасөздері бар?

а) 44 сөз. №7.

ә) 45 сөз. №5.


2-карточка.

Ренжіме – не обижайся. Дұрыс емес. №5-ге қайта бар.


3-карточка.

Сіз өте қателестіңіз. №1-ге қайта барыңыз.

7-карточка.

Көп оқу керек, оқығанды есте сақтау керек. №4-ге қайтыңыз.


8-карточка.

Жауап өте дұрыс. Абай 38-қарасөзінде неге тәрбиелейді?

а) Адамгершілікке, ізденіске тәрбиелейді. №2-ге барыңыз.

ә) Адамгершілікке, достыққа тәрбиелейді. №6.



9-карточка.

Кітапты сүй. Жауабың дұрыс.

Абайдың қарасөздегі асыл ойын кімге арналған?

а) Абайдың қарасөздегі асыл ойын өз замана жастарына. №1.

ә) Абай бар асыл ойын замана жастарына, келер ұрпаққа арнады. №10.

6-карточка.

Қарасөздер қай жылдары жазылған?

а) 1890-1898 жылдары. №10

ә) 1890-1896 жылдары. №4.


10-карточка.

Өте жақсы, біліміңді дәлелдедің, енді жылдам мұғалімге жауабыңды көрсет.



























Мерзімі: ______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Шәкәрім Құдайбердіұлы «Адамдық борышың»
Мақсаты:

Білімділік:Оқушылардың Шәкәрім шығармашылығы бойынша
білімдерін кеңейтемін. «Борыш» ұғымына талдау арқылы жете түсінік беремін. Өлеңнің негізгі тақырыбы мен идеясын ашамын.
Дамытушылық: Балалардың өз ойын нақты,көркем сөздерді қолданып жеткізе білу дағдыларын қалыптастыру.
Есте сақтау және ойлау қабілеттерін дамытамын. Сөздік қорын молайтамын.

Тәрбиелік.Нағыз адамға тән міндеттерді дәріптей отырып
оқушылардың бойына сіңіремін.Өз елінің,жерінің қамын ойлайтын ,өз ісіне жауап бере алатын,адал қызмет атқаратын бәсекеге қабілетті тұлға тәрбиелеймін.
Сабақ түрі: Ашық ойлар.
Сабақта қолданылған әдіс-тәсілдер: Ойтолғау, салыстыру, әңгімелесу, сұрақ-жауап, оқыту.
Сабақтың көрнекілігі:Шәкәрім портреті, хронологиялық карта, ҚР картасы, көрме, техникалық құрал, қима қағаздар.
Пәнаралық байланыс:Қазақ тілі, тарих, география, орыс әдебиеті пәндерімен, өмірмен байланыс.
Сабақ барысы.
Ұйымдастыру кезеңі.
1.Оқушылармен сәлемдесемін.
2.Кезекшімен сұхбат. (Оқушыларды түгендеу,күнді анықтау)
3.Сабақ барысымен,мақсатымен таныстырамын.
Үй тапсырмасын сұрау.
Оқушылар алдын-ала бөлінген сала бойынша Шәкә рім Құдайбердұлы туралы деректер жайында ой толғайды.
Тарихшылар. Шәкәрім Құдайбердіұлына байланысты даталар мен оқиғалар.
1858жылы дүниеге келді.
1892жылы «Қазақтардың естерінен кетпей жүрген бір сөз» атты шығармасы жарық көрді.
1912жылы «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек»поэмалары жарық көрді.
1917-1925жылдар аралығында Шәкәрім замана ағымына үн қосады.
1929жылы «Нартайлақ-Айсұлу» поэмасы жарық көрді.
1931жылықайғылы қазаға ұшырайды.
География пәні бойынша картамен жұмыс. Шәкәрім өміріне байланысты жерлерді көрсетеді. (Шыңғыстау, Семей, Шақпақ, Саятқора)
Әдебиетшілер. Шәкәрім кім? сұрағы бойынша Шәкәрім Құдайбердіұлын жан-жақты таныта отырып дәлелдейді.
(Шәкәрім – Абайдың немере інісі. Ұлы Абайдың жеті ағайынды болғаны белгілі. Шәкәрімнің әкесі Құдайберді сол жетеудің үлкені. Шәкәрімнің жеті жасында әкесі қайтыс болады. Бұдан соңғы жерде ерекше зеректігін аңғарған Абай Шәкәрімді өз қамқорлығына алады.
Шәкәрім-ақын.Шәкәрімнің ақын жүрегі өзінің айналасындағы құбылыстарды сырттаай ғана саралап құрғақ беәнелеуші болып қалған жоқ. Ол құбылыстар мен заттардың әрқайсысына терең мән берді. Жақсылығына қуанып,кемшілігіне езілді. Осыдан келіп Шәкәрімнің ақындық болмыс бітімі, азаматтық үні қалыптасты. Халық тағдыры – Шәкәрімнің жырындағы көкейтесті тақырып. Өз өлеңдерінде ол әрдайым халық басындағы жағдайларды баяндады.
Шәкәрім-аудармашы. Шәкәрім батыс әдебиетінен көп мағұлмат алған. А.С Пушкиннің «Дубровский» повесін поэма етіп Шәкәрім Құдайбердіұлы қазақ тіліне аударған. Шәкәрім шығыс ақындарының шығармасын да қазақ тіліне аударған. Бұдан біз Шәкәрімнің бірнеше тіл меңгергенін байқаймыз.
Шәкәрім өлеңдермен қатар бірнеше мысал жазған.
Шәкәрім-қажы. Шәкәрім дін тану емес, ел тану, жер тану мақсатымен қажылыққа барып қайтады. Бұл сапар оның ой-өрісін кеңейтеді. Ақын қазақ халқы дін қуған мұсылманшылық жолын емес, ғылым, білім қуған Еуропа халықтарының жолын таңдау керек деген ой түйді.
Мәдениет саласы. «Өлді деуге бола ма,ойлаңдаршы
Өлмейтұғын артына сөз қалдырған»
Бүгінгі Шәкәрім туралы толғаныс.
Шәкәрімнің құрметіне Жидебай жерінде кесене салынған. Семей қаласында Шәкәрім атында педагогикалық институт бар. Бірнеше ескерткіштер орнатылған.
Шәкәрімнің өзі өлгенмен артында ұрпақтары қалды.Шәкәрім шығармаларын зерттейтін әдебиетшілер көп. (слайд ,бейне сюжет )
Шәкәрім шығармашылығы туралы көрмемен танысу.
Жаңа сабақ . Шәкәрім шығармаларының тақырыбы – адамгершілік. «Борыш» сөзіне түсінік (міндет, парыз, қарыз). Әрбір адамның Отан алдында, халық алдында, ата-ана алдындағы борышы туралы түсінік.
«Адамдық борышың» өлеңі мәнерлеп оқылады.
«Адамдық борышың»
Адамдық борышың-
Халқыңа еңбек қыл.
Ақ жолдан айнымай
Ар сақта оны біл.
Талаптан да білім мен өнер үйрен,
Білімсіз, өнерсіз,
Болады ақын –тұл.
Мақтанға салынба
Мансаптың тағы ұшін,
Нәпсіңе билетпе
Басыңның бағы үшін.
Өміріңді сарп қыл Өлгеніңше,
Жоба тап , жол көрсет,
Келешек қамы үшін.
Қайтадан қайырылып ,
Қауымға келмейсің,
Барыңды, нәріңді
Тірлікте бергейсің.
Ғибрат алар артыңа із қалдырсаң,
Шын бақыт-осыны ұқ,
Мәңгілік өлмейсің!
Негізгі тақырыбы-адамзат міндеті. Идеясы-артына үлгі аларлықтай іс қалдыру.
Түсіндірме сөздік.
Мансап-атақ
Нәпсі-жаман іс
Тұл-ешнәрсесі жоқ
Ғибрат-үлгі
Өлең мазмұнын түсіндіремін. Адамның борышщы-халыққа адал еңбек ету, білім мен өнер үйрену, келешекке жол көрсету, үлгі алатындай із қалдыру. Жаман қылықтардан аулақ болу-мансап үшін мақтанға салынбау, бақ үшін арсыз қылықтарданаулақ болу.
Өлеңді тізбекпен оқимыз.
Дәптермен жұмыс.Адамдық борыштарды жазамыз.
1.адал еңбек ету
2.білім мен өнер үйрену
3.келешекке жол көрсету
4.үлгі болатын іс қалдыру
Сабақты бекіту.Деңгейлік сұрақтар
Жоғары деңгей сұрақтары
1.»Адамдық борышың «өлеңі туралы өз пікірің?
2.Неліктен ар мәселесіне жиі тоқталған?
3.Өлеңнен Абай өнегесі қалай байқалады?
4. «Қайтадан қайырылып қауымға келмейсің»деген өлең жолында ақын нені айтпақ болды?
Орта деңгей сұрақтары
1. «Ақ жолдан айныма»сөз тіркесінің мағынасы қандай?
2. «Барыңды, нәріңді тірлікте бергейсің»деген өлең жолында ақын нені айтпақ болды?
3.Ақын «шын бақыт» деп нені көрсетті?
Төмен деңгейдің сұрақтары
1.Адамдық борыштарды ата.
2.Қандай істерден аулақ болу керек?
3.»Тұл»сөзінің мағынасы?
Қорытындылау.
1.Үйге тапсырма. «Адамдық борышың» өлеңін жаттау.
«Менің борышым»тақырыбына шығарма жазу.
2.Сабақ барысындағы оқушылардың берген жауаптарын бағалаймын.
3.Сабақ аяқталғанын хабарлаймын.



















































Мерзімі: _____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Тақырыбы: Ш.Құдайбердіұлы «Жолама қулар маңайға», «Адамдық борышың» өлеңдері
Мақсаты:
Білімділік: Қазақтың қаламы жүйрік ақыны Шәкәрім Құдайбердиевтің өмірі мен шығармашылығын терең меңгерту.
Дамытушылық: Шәкәрімнің өскен ортасы, шығармашылығы туралы терең білім беру, өлеңдерін мәнерлеп оқуға, жатқа айтуға баулу, әндерін үйрету.Оқушылардың Шәкәрім өлеңдерін талдау машығын, сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
Тәрбиелік: Шәкәрім шығармаларының тереңдігін сезіндіру адамгершілік, эстетикалық тәрбие беру, еңбекқорлыққа, саналылыққа тәрбиелеу. Шәкәрім шығармаларының таралуын насихаттау.
Сабақтың әдісі: шығармашылық, зерттеу.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ
Пән аралық байланыс: тарих,
Сабақтың көрнекілігі: портрет, ақын жайлы ұлылардың сөздері, кітаптар, газет-журналдар, сызба – кестелер,мултемидиялық тақта
Сабақтың барысы:
а) Ұйымдастыру кезеңі
б)Үй тапсырмасын сұрау, бекітуАбай Құнанабаев өлеңдерін жатқа оқуЖаңа сабақ

Шәкәрі Құдайбердіұлы «Жолама қулар маңайға» «Адамдық борышың»

Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шәкәрімнің шыққан тегі, балалық шағы.
Шыңғыстау өңірінде 1858 жылы 14 шілдеде дүниеге келген.Атасы Құнанбай, әкесі Құдайберді-Абайдың ағасы, Құнанбайдың Күнке атты бәйбешісінен дүниеге келген,5 жасында оқуға беріліп, 7 жасынан бастап, атасы Құнанбайдың тәрбиесінде болды.
Абайдың талантты шәкірті.
Әкесі Құдайберді 37 жасында дүние салғаннан кейін Абай ағасының тікелей қамқорлығын көріп өсуі; Абайдың тәрбиесі арқылы талантты ақын, парасатты ой иесі ретінде қалыптасты
Азаматтық, ақындық қалыптасу ортасы.
Арнайы оқу орындарында білім алмаса да, өз бетінше іздене жүріп, Абай ағасының басшылығымен, өз заманындағы білімдар, ғұлама ойшыл, азаматтардың бірі атанды.Араб, парсы, түрік тілдерін жақсы білуі, орыс тілін жетік білуі; 1905-1906 жылдары Меккеге барды.
Шәкәрім лирикасы.
Тұңғыш өлеңін 1866 жылы 7 жасында шығарды.1912-15 жылдардағы халық мұңын жырлау, ел мұратын көздеу, адам қасиеттерін қастерлеу тақырыптары-шығармаларының алтын арқауына айнал
Шәкәрім поэзиясындағы еңбек тақырыбы.
Қоғам дамуындағы еңбектің рөлі туралы; Еңбекті адам бойындағы қасиеттердің ең тұлғалысы деп тануы; «Жолама , қулар, маңайға», «Адамдық борышың» өлеңдеріндегі еңбекті адамның қастерлі парызына балады
Шәкәрімнің сөз өнерін бағалауы.
Ақынның сөз өнерінің құдіретін түсінуге шақырды.Абай салған соқпақты, әдеби дәстүрді, көркемдік тәсілді басшылыққа алды. Өлең әлеміндегі, сөз патшалығындағы өзіндік жолы, өз бағдарлады.Сөз өрнектерін дамытып, халық әдебиетінің бейнелі образдарын өзіндік мәндік бояумен байыттты.

ақын
жазушы
философ
тарихшы
аудармашы
композитор

«Жолама қулар маңайға», «Адамдық борышың»

Өлеңді мәнерлі оқу
Мағынаны тану

Жолама қулар маңайға
- болыстар
- бай,шонжарлар
- халықтың қамын ойламайтындар

Нақыл сөздерді теріп жазу

Жақсыдан қазына пұл қалар,
Солмайтын жасыл гүл қалар.
Ақылы дария Абайдан
Таусылмас қоры кен қалар.

Шәкәрім серті:
Серт бергем еңбек етем деп,
- Барша адамзат қамы үшін.
- Алдағы атар таң үшін
- Көтерем тағдыр салғанын
- Өлгенімше ізденем
- Толтырар кемін,қалғанын.
Шәкәрім өсиеті:

Адам үшін еңбегім,
Өмірден барлық тергенім.
Қалғанын қарап ал,
Мұрам сол, жастар, бергенім!

Адамдық борышың
Адамдық борыш:
-Халқыңа еңбек қыл
-Ар сақта, оны біл
-Талаптан, білім мен өнер ізде
-Өміріңді сарп қыл өлгеніңше,
-Жоба тап,
-Жол көрсет
-Келешек қамы үшін!
Ой қозғау.
«Менің борышым» эссе жазу.
Пысықтау.Сызба толтыру.
Шәкәрімнің шыққан тегі, балалық шағы
Абайдың талантты шәкірті
Азаматтық, ақындық қалыптасу ортасы
Шәкәрім лирикасы
Шәкәрім мұрасы
Үйге тапсырма
«Адамдық борышың» жатқа оқу.
Оқушы деңгейіне қарай бағалау.







Мерзімі: ______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Сұлтанмахмұт Торайғыров. «Мен қазақпын»

«Шығамын тірі болсам, адам болып» өлеңі.
Сабақтың мақсаты: 1. Білімділік:
- Алаштың ардақты азаматы Сұлтанмахмұттың ақындық қуаты арқылы оқушыларды адамгершілік пен парасаттылыққа баулу, өлеңнің тақырыбы мен идеялық ұратын ашу
2. Дамытушылық:
- Шығарманың танымдық сипатын, құрылымдық бөліктерін өздері байқап, түсіне алатын нәтижеге жеткізу. Оқып-түйгендері жайлы ой қорытындысын айтқызып, жаттықтыру. Бір-бірімен ой бөлісу арқылы ұжымдық шығармашылық жұмыс жүргізе білуге үйрету
3. Тәрбиелік:
- Ақын еңбектерін оқи отырып, елін сүюге, адамгершілікке, адалдыққа, ізгілікке, ғылым-білімді меңгерген көкірегі ояу азамат болуға тәрбиелеу, өзіндік «менін» ояту.
Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту
Сабақтың түрі: Дуэт-панорамалық сабақ
Сабақтың әдіс-тәсілі: Ой шақыру, мәнерлеп оқу, сезім, ақыл-ой тұтастығы арқылы іздендіру, проблемалық түйін тудыру, оқытушы мен оқушының ашық әңгімесі, антонимдік ассоциация
Оқытудың формасы: Ұжымдық
Пәнаралық байланыс: Тарих
Сабақтың көрнекілігі: Ақын портреті, шығармалар жинағы, интерактивті тақта, ЭЕМ құралдары
Сабақтың құрылымы:
1.    Мен – Адаммын!
2.    Сырлы сөз – саф алтын
3.    Өмірдің шынайы шындығы
4.    Ой түйін
Сабақтың эпиграфы:
Үміт қып менен қарайсың,
Көңіліңе медеу санайсың.
Балалыққа жарасам,
Аталыққа жарайсың.

Сабақтың барысы:
І. Ұйымдасыру кезеңі (Ой шақыру)
Мұғалімнің кіріспе сөзі:
- Балалар, мен бүгінгі сабақты «Адам» деген үлкен мағыалы сөзден бастағым келіп тұр. Жалпы, біз «Сен кімсің?» дегенде, ең әуелі «Адаммын!» деп жауап береріміз хақ. Алайда, Адам, Адамдық, Адам болу деген сөздердің мәнін түсінеміз бе? Өмірден өз орнын таппай, адасып жүрген адамдар да бар. Ендеше, ой-пікірімізді білдіре отырайық.
1. Мен – Адаммын! (Жетекші сұрақтар беру!
1. Адам болу деген не?
2. Адам өмірге не үшін келеді?
3. Менің өмірдегі маөсатым не?
4. Мен келешекте өз өмірімді қалай құруым керек?
5. Жаман адам кім?
6. Біз тамақ ішу үшін өмір сүреміз бе, әлде өмр сүру үшін тамақтанамыз ба?

ІІ. Жаңа сабақты түсіндіру

2. Сырлы сөз – саф алтын.
- ХІ ғасыр мен ХХ ғасыр тоғысында әдебиет әлеміне тың ой әкелген бірнеше біртуар тұлғалар бар. Олар шығармаларының тақырыптық маңыздылығымен, көркемдік шешімдерімен, жанрлық ерекшеліктерімен дараланады. Қазақ халқының рухын аспандата келген оптимистік көзқарастағы ақын-жазушылар көшін мына қайраткерлер бастайды:
Сұлтанмахмұт Торайғыров
Мағжан Жұмабаев
Сәбит Дөнентаев
Сәкен Сейфуллин
Бейімбет Майлин
Ілияс Жансүгіров (Монитордан суреттері көрсетіледі)
Біз бүгінгі дәрісімізді адам сезімін суреттеудің хас шебері, өзіндік үнін, азаматтық тұлғасын таныта білген ақын Сұлтанмахмұт Торайғыров шығармашылығына арнаймыз.
«Талпынам асыққандай жігіттікке» деп ақын өзі жырлағандай, оның өмірі күреске толы болды. екі дәуір қоғамының саяси-әлеуметтік тұрақтылығын көрмей, не қилы аласапыран болып жатқанда да С.Торайғыров өзінің күрескер, халқы үшін жанын аямай еңбек етер үлкен тұлға екенін көрсете білді. Жасынан өнер-білісмге, ғылымға құныға өскен ақын тағдыры оңай болмаған еді. Екі жасында анасынан айырылды, тұрмыстағы қиыншылық, көңілі қалаған оқуына қолы жете алмай өкінуі, науқасқа шалдығуы едәуір қиындық туғызды. Алайда, өжет те қайсар, алғыр да зерек Сұлтанмахмұт бұған бола мойымаған. Алдына адам болып шығуды мақсат етіп қойған ақын ұмтылыс, ізденіс үстінде болды. жас ұрпақтың елге адал қызмет қылуы үшін өнер үйренуіне, шарқ ұрып талмай еңбектенуіне өмір жолында келер қиындықты жеңуді міндетіне алып, оптимистік қасиетін, өнерсүйгіштік өр мінезін көрсетеді. Яғни, ол өзін «жарық күнде сәуле қуған» халық баласы ретінде танытып, «енлдің бетін толған айдай болып көруге» уәде етеді. Сондай-ақ, Сұлтанмахмұт – ұлы Абай дәстүрін жалғастырушы, Абайды өзіне ұстаз тұтқан. Абай ашқан поэтикалық мүмкіндікті өзі өмір сүрген қоғам шындығын, қайшылығын бейнееуге еркін де кең пайдаланған шебер.

ІІІ. Өлеңді мәнерлеп оқу
1.    Мұғалімнің оқуы
2.    Оқушының оқуы (Ғылыми жұмыс сатысы)
3.    Аудио таспадан оқушы оқуын қайта тыңдау (Творчестволық оқу!

4. Өлеңнің тақырыбы мен идеясы туралы
1. Өлеңнің тақырыбы не? (Адамдық)
2. Жыр жолдарының идеялық мазмұнын ашу (Білім-ғылымға, өмірге деген құштарлық)
3. Осы өлеңнің мазмұны өздеріңе қалай әсер етті? Кім болуды армандайсыңдар?
4. Сұлтанмахмұттың көздеген мақсаты не?
5. Ауыспалы мағыналы (эпитет, теңеу) сөздерді теріп жазу. (Көрде тыныш жату, жарық күнде сәуле қуған, алуға күнді барып белді буған, толған айдай балқып туған, ойында оты барлар, надандықты тебу)

5. Әдебиет теориясынан түсінік беру
Ақындық тұлға немесе лирикалық қаһарман
С.Торайғыровтың «Шығамын тірі болсам, адам болып» өлеңіндегі лирикалық қаөарман – ақынның өзі, яғни ақынның тұлғасы танылып тұр. Лирикалық шығармаларда ақын тұлғасы өлең кейіпкерімен тұтасып, кірігіп кетеді. Ақын өз атынан сөйлей отырып, сол дәуірдегі ұрпақтың мұрат-мақсатын, арман-аңсарын, сезім-күйін жырға қосады.
1. Ақынның тұлға мен Адамдық дуэті
2. Ақын мен оқушы дуэті.
«Мен!» – ол сенің тұлғаң, ішкі менің.

6. Өлең құрылысын талдау:
1. Үш шумақты өлең
2. Төрт тармақты шумақ
3. Үш бунақты шумақ
4. Он бір буынды өлең жолы
5. Қара өлең деп аталатын асқақты ұйқас: (а,а,б,а)

7. Абай мен Сұлтанмахмұт дуэті:
Монитордан Абайдың он жетінші қара сөзінің мәтіні көрсетіліп, Сұлтанмахмұт идеясымен үндестігін тану.

ІҮ. Ой түйін. «Мен Адаммын!» (Антонимдік ассоциация құру)
- Балалар, әрбір адамның да кемшілігі болуы мүмкін. Алайда, ерік-жігеріміз мықты болса – алмайтын қамал жоқ. Өзіміздің кемшілік-қателерімізді жөндеуге ешқашан да кеш болмайды. Олай болса, адам бойындағы жақсы-жаман қасиеттерді антонимдік жұп арқылы топтастырайық:
Ақылды – ақымақ,
Білімді – надан,
Еңбекқор – жалқау т.б.

Ү. Сабақты қорытындылау.
- «Жақсы сөз – жарым ырыс» деген, балалар. Қандай тілек жақсы?
(Оқушылар жақсы тілектерін ортаға салады)

ҮІ. Сабақтың прологі:
Адамның өміріндегі мақсаты – өзін-өзі танып, таза ақылына салып, ақ пен қараны, жақсы мен жаман ойды ажыратып, тура жолын – әлемдегі өз орнын табу. Абай да: «Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар, қалан» – дейді.

ҮІІ. Үйге тапсырма беру.
С.Торайғыровтың «Шығамын тірі болсам, адам болып» өлеңін жаттап келу.

ҮІІІ. Бағалау.
Сабаққа белсенді қатысып отырған оқушылар бағаланады.( 71 рет оқылды.)


















































Мерзімі: _____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Ахмет Байтұрсынұлы «Қара бұлт»

Сабақтыңмақсаты:

1. Білімділікмақсаты: а) Ахметтіңшығармашылығыментілбілімінегіздерітуралыоқушылардыңбілімдерінбіржүйегекелтіру.

ә) Ахметтіңөлеңдеріжәнеоныңмәнітуралыбілімдерінбіржүйегекелтіріп, жинақтау.

2. Тәрбиелікмақсаты: а) туғанжердісақтау, оны аянбайқорғайбілуге баулу.

ә) Қайырымдылықтыжасайбілугетәрбиелеу.

б) Бос мақтанушылықтанқорғанабілугетәрбиелеу

в) Поэзиянысүюгетәрбиелеу

3. Дамытушылықмақсаты: а) Түсініктердідеректерментүжырымжасайбілудағдысынаүйрету

ә) Өзпікірінқоғайбілудағдысынатөселдіру

б) Оқужәнежазуарқылы сын түрғысынанойлаудыдамыту

в) Өлеңталдаудағдылырынаоқутехникасынаүйрету.

Сабақтыңтүрі: аралассабақ

Сабақтыңәдісі: баяндау, таблица

Сабақтыңтипі: жаңатақырыптымеңгертуСабақтыңкөрнекілігі: АхметБайтұрсынұлының «Қарабұлт» өлеңініңмазмұнынасуреттіжиналмалыкітапша. Кітаптаркөрмесі, плакаттар.


Сабақтың барысы :

І.Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылардың назарын сабаққа аудару

II. Үйтапсырмасынсұрау:

Тест түрінде «Намыс» дегендіқалайтүсінесің? – дегенсұраққажауапалыпқорытындыладым

III. Жаңатақырып:

  • Біздің өткен әдебиет кезеңдерін қайталап, сол кезеңдер туралы жарнама беріп отырғанымыз – бүгін біз қазақ әдебиетінің тағы бір кезеңі ХХ ғасыр әдебиетін бастағалы отырмыз. ХХ ғасыр әдебиетінің өкілдері:

А. Байтұрсынов, Ж.Жабаев, С.Сейфуллин, І. Жансүгіров, С. Бегалин, М. Әуезов, С.Мұқанов т.б.

  • Бүгінгі біздің танысатынымыз А. Байтұрсынов.

(«ХХ ғасырдағы әдебиет өкілдері» слайд бойынша жұмыс)

А. Байтұрсынов – 1873 жылы 28 қаңтарда Торғай уезінде орта дәулетті шаруа отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Байтұрсын халық батыры Үмбетайдың ұрпағы еді. Ол халқымыздың тарихында үлкен орны бар қоғам қайраткері, дарынды ақын, шебер аудармашы, көрнекті педагог – ғалым, қазақ тіл білімінің негізін салушы, әдебиеттанушы. А. Байтұрсынов ұлы Абайдан соң И.А. Крыловтың мысалдарын қазақ тілінде сөйлеткен. Оның «Қырық мысал» деген атпен шыққан мысалдар жинағы 1909 жылы Петербургте кітап болып басылып шыққан.

«Қарабұлт» өлеңіСинхрониялық таблица арқылыАхметтіңөміржолдарынтүсіндірдім. Шығармашылығынатоқталудакітаптаркөрмесінұйымдастырдым. БұндағымақсатымоқушыбойындаАхметшығармаларыныңайқындәлдігінойындақалдыру.I— тапсырма : «Қарабұлт» өлеңінжиналмалыкітапшаарқылытүсіндіру

Өлеңніңмазмұнынөлеңжолдарыноқиотырып, жиналмалыкітапшалардағымынадайтүсініктісуреттерарқылыаштым.

Өлеңбойындағытүсініксізсөздергежауапберіліпдәптерменжұмысжүргіздім.II — тапсырма: A.Байтұрсынұлыныңөмірі мен қызметіжайлы

ассосацияәдісі.АхметБайтурсынұлы: АҒАРТУШЫ, АУДАРМАШЫ, ЗЕРТТЕУШІ, ТОРҒАЙ уезі, ПУБЛИЦИСТ, 1873 ТУҒАН, ҰЛТЖАНДЫ

III - тапсырма :Сөзжұмбақшешу.

«Қарабұлт» өлеңінен

1913 жылдыңбасынан, 1917 жылдыңсоңынадейінАхметтіңредакторлыққызметатқарғангазеті?

1917-1919 жылдараралығындақайпартияныңжұмысынаараласты?

Шошақтыңүшіншіұлыныңесімікім?

1912 - 1922 жылдараралығындабасылыпшығарылғанөлеңініңбірі?

Байтұрсын мен Ақтас 15 жылғақайдаайдалды ?

1912 жылыжазғанқазақшасауаташатынәліппесі?

1907 жылыАхметқайтүрмедеотырды?

«Қырықмысал» дегенкітабықайқаладабасылыпшығарылды ?

А. Құнанбаев А. Байтұрсынов

Композитор, қара сөз жазды, философ, Шыңғыстауда туды, қазақ жазба әдебиетінің негізін салды.

Ақын, қоғам қайраткері, аудармашы, Крыловтың мысалдарын аударды.

Мұғалім, оқулықтар жазды, қазақ алфавитіне реформа жасады, қазақ тіл білімінің негізін салды.

ҮІІ. Қорытынды.

  • А. Байтұрсынов: «Өзіміздің елімізді сақтау үшін бізге мәдениетке, оқуға ұмтылу керек. Ол үшін ең алдымен әдебиет тілін өркендету қажет. Өз алдына ел болуға өзінің тілі, әдебиеті бар ел ғана жарай алатындығын ұмытпауға тиіспіз».

Бағалау:

Сабаққажақсықатысып, сұрақтарғадұрысжауапбергеноқушылардымадақтап, бағалаймын.Үйгетапсырма : 1. «Қарабұлт» өлеңінмәнерлепоқып, түсінігінайту 2. «Қарабұлт» өлеңібойыншасурет салу.

3. Егер сен бұлтболсаңнемесе тау болсаң не істередіңдегенсұраққажауапалу









































Мерзімі: ______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Тақырыбы: Мағжан Жұмабаев «Мен кім ?»

Мақсаты: М. Жұмабаевтыңөміржолыменжазушылыққызметіненмағұлмат беру. «Мен кім ?» жырыныңмазмұны мен тілдіккөріктеуқұралдарынмеңгерту. Шәкірттердіөзіндікізденісжұмыстарына баулу. Ой өрісін, руханижандүниесінбайытып, сөйлеумашықтарынжетілдіру.

Сабақтыңәдісі: Ізденіс, зерттеу ,талдау, мәнерлепоқу.

Сабақтыңтүрі : ТанымдылықСабақтыңтипі: Жаңатақырыптымеңгерту

Оқытуқұралы: ЭЕМ құралдарыПәнаралықбайланыс: Қазақтілі, жаратылыстану, биология.

Өтілетінорны: Мультимедиалық кабинет


Сабақтыңбарысы:

  1. Ұйымдастырукезеңі.

  • - оқушылармен амандасу

  • - сыныпты түгендеу

  • - сабаққа даярлығын тексеру

2. Үйтапсырмасынсұрау.

Алдын ала оқушыларға «Мен » идеясынөзжырларындақолданғанақындаржайлыдеректерменжыршумақтарынжинаутапсырылды.

Үйтапсырмасынбекіту

(Мұғалімніңдайындағандеректеріментолықтырылып, жинақталады)

«Мен» идеясынжырларындақолданғанақындар.

Абай:

Ақыл мен жан мен- өзім, тән менікі

Менімен менікінің мағынасы екі

Менөлмеккетағдыржоқәуелбастан

Менікі өлсе өлсін, оған бекі.

Шәкәрім:

Мен кетемін, келеді

Тағы өмірге мендей

Олар мінді көреді,

Қисық жерін жөндей

Мұқағали:

Ақынмын деп мен қалай айталамын

Халқымныңөзайтқанынқайталадым

Сұлтанмахмұт:

Мен- балаң жарық күнде сәуле қуған

Алуғакүндібарыпбелдібуған

3.Жаңасабақ

МағжанБекенұлыЖұмабаев 1893 жылдың 25 маусымындабұрынғыАқмолагуберниясыАқмолауезіндегіПолуденболысында (қазіргіСолтүстікҚазақстаноблысыБулаевауданыМағжанатындағыауылда) белгілі, текті, ауқаттыотба-сындадүниегекелген. Төртжасындаауылмұғаліміненсауаташып, хат таниды, ал 1905 жылыҚызылжардағымедресегеоқуғатүседі. Бұлмедреседе араб, парсы, түріктілдерінеркінигеріп, медресені 1910 жылыжақсыүлгерімменбітіреді.

БұданкейінУфадағы «Ғалия» медресесінде, Омбыдағымұғалімдерсемина-риясындаоқиды.

Мағжан 1916 жылыОмбыныңсеминариясынойдағыдайбітіріп, туғанөлкесінеоралады. Қазақдаласында «Алаш» партиясынқұруғақатысады, Ақмоладағы «Бостандықтуы» газетінде редактор болыпқызметатқарады. 1922 жылыТашкенткекеліп, шығармашылықжұмыспенайналысады. Онда «Шолпан», «Сана» журналдарында, «Ақжол» газетіндеқызметатқаражүріп, бірнешешығар-маларынжарыққа шығарады.1923-27 жылдары Мағжан Мәскеудегі жоғары әдебиет – көркемөнер институтында оқиды. Осы жылдары ол орыс, батыс Еуропа әдебиетін терең зерт-теп оқиды.1929 жылы «Алқа» деген жасырын ұйым құрды деген айыптаумен 10 жылға сотталды.


1936 жылы орыс жазушысы М.Горький және Е.Пешкованыңараласуымен аз ғанауақытқабостандықалады, бірақ 1937 жылықайтақамауғаалынып, 1938 жылыақынғұмырымәңгіліккеүзіледі.

ТуысқанхалқымызБашқұртстанныңақыны, қадірмендіжазушыСәйфиҚұдашмырза, сізМағжанағамыздықайдан, қалайтанисыз? Солтуралыайтсаңыз.

- Мен ғасырдың бас кезіндеСолтүстікҚазақстандаМағжанменбіргеқызметтесболдым, екеумізағалы-інідейжақынболдық. 1969 жылыҚазақстанбасшыларынаМағжандыақтау, шығармаларынжариялаукеректігіжайлытолғанаұзақ хат жаздым, бірақешнәтижеболмады.

М.Жұмабаевтыөзіндікерекшелігі, табиғатыбөлек, өлеңніңасқақшеберідепсанаймын. Мен оны «ҚырғыздыңПушкині» дер едім. «Оныңөмірі, ақындығы, трагедиялықтағдырыбір-біріментұтас, бұлақсуыныңбіртамшысындай» дер едім.

3.Ақынның жандауысы

Ақынөзініңкімекенін, ақындыққуатын, қайраткерлікқарымын «Мен кім» аттыжырындааңғартыпөтеді. Бұлромантикалықасқақшумақтарданақынныңөзкүшіне, өзталантынаөміртағдырынакәмілсенгенінбайқаймыз.

4. Мәнерлепоқу

Осы өлеңді тыңдай отырып, нені елестеттіңдер, ненікөрдіңдер?

4.Практикалық жұмыс

Оқушыларға «диалог оқу» әдісіменманерлепоқу. Оқушыжырдағыбейнелердікестеішінеорналастырады.

Бейне Етістік Синоним Түйінсөз

Мағжанпоэзиясындажиікездесетін 12 бейне бар. Олар: күн, түн, ай, толқын, жұлдыз, көк, таң, күншығыс, күнбатыс, жер, жел, от. Еңжиікездесетінүштікке- күн, жел, жер.

5. Жүректен жүрекке

Мағжанның өзі күн, оның поэзиясыкүн! Екеуідекүннентуған!

5. Қорытынды

Мағжанға қосарланабіздеөзөзіміздітанып, тұлғалық бейнеміздіасқақтататүсейік!

Үйгетапсырма беру: «Мен кім?» жырынжаттау

Оқушылардыбағалау:





























Мерзімі: ________________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Сәкен Сейфуллин. «Далада»

Сабақтыңмақсаты: 1) ҚазақстанныңкөрнектіақыныС.Сейфулинніңөмірі мен шығармашылығытуралыбілімдерінтереңдету. Оқушылардытаныстырып, поэмадағынегізгі идея – адалдостық, шынайы, кіршіксіз, таза махаббатмәселесінкөрсету; 2) поэманымазмұнынасаймәнерлеп, оқудағдыларындамыту. Махаббат пен зұлымдықтысалыстыраотырып, ізгілікжөнінде ой қорытудағдыларындамыту;

3) Адалдостыққаүндеу, махаббаттыңбелгісі – аққуғажасалғанзұлымдықтыайтаотырып, балалардыңтабиғатқаізгілікқарым – қатынасындамыту, қоршағанортанықорғауғашақыру, экологиялықтәрбие беру, жақсылық пен жамандықтыажыратабілугетәрбиелеу.

Пәнаралықбайланыс: тарих, орыстілі

Сабақтыңтүрі: дәстүрлі

Сабақтыңтипі: жаңабілім беру

Сабақтыңәдісі: дамытаоқыту.

1. Түсіндірмеліиллюстративтіоқу.

2. Талдау.

3. Пікіралмасу.

4. Ойқорыту.

5. Топпенжұмыс.

Сабақтыңкөрнекілігі: С.Сейфуллинніңпортреті, көлдежүзгенқосаққудыңсуреті.

Сабақтың эпиграфы:

«Олөзелінсүйген. Олнағызақынболған, ал нағызақынныңхалқыөмірсүрсе, ол да мәңгілікөмірсүреді».

Р. Сейсенбаев.

Сабақтыңбарысы.

І. Ұйымдастыру.

Сәлемдесу

Оқушылардытүгелдеу

Оқушыларназарынсабаққааудару

ІІ. Оқушылардыңөткенсабақтаналғанбілімдерінпысықтау.

а) Біз ХІХ – ХХ ғасырлардыңқандайақын – жазушыларыментаныстық? Олартуралықысқашамәліметтімынасызбабойыншатолтырайық. (Сызбаәртопқаберіледі).

Оқушыларүштопқабөлініп І топ А.Құнанбаев, ІІ топ Ш.Құдайбердиев, ІІІ топ М.Жұмабаевтуралымәліметтержазады, әртоптанбір бала нәтижесіноқыпбереді (топ мүшелерініңқатысуынабағабереді).

Аты – жөні

Кімболған

Өмірсүргенжылдары

Шығармалары

Абай (Ибрагим) Құнанбаев

Қазақхалқыныңұлыақыны, жазбаәдебиетініңнегізінсалушы, философ, аудармашы, композитор

1845 -1904

Қыс, Жазғытұры, Сенбежұртқа…, Желсізтүндежарықай, Он жетіншісөз.

Ш.Құдайбердиев

М.Жұмабаев

ІІІ. Жаңа сабақтың мақсатымен таныстыру.

Балалар, тақтаға қараңдар. Біз бүгін сабақта ХХ ғасырдың тағы бір белгілі ақыны С.Сейфуллин туралы айтамыз. Біз мына сұрақтарға жауап береміз.

1. С.Сейфуллин деген кім?

Оның шығармашылығымен қай сыныпта таныстық?

Оныңқандайшығармаларынбілеміз?

Алдын – ала тапсырмаалғанбалалардыңкөмегіменжәне 57 –беттеберілгенмәтінбойыншадәптергеақынтуралықысқашамәлімет беру, жаздыру.

1. С.Сейфуллин – қазақтың аса көрнектіақыны, белгілімемлекетжәнеқоғамқайраткері.

2. Ол 1894 жылыҚарағандыоблысы, Жаңарқаауданындадүниегекелген. Оныңәкесі – сейфоллажақсыдомбырашы, анасы – әңгімешіладамболған. Бала жасынанән – күйге, өлең – жырғақұштарболған.

3. С.сейфуллиншығармашылығыменбіз 6 – сыныптантаныспызжәнеоның «Туғанжер», «Дала» аттыөлеңдерінжаттадық. Оның «бандынықуған Хамит» аттыәңгімесібойыншатүсірілген фильм «Даладағықуғын» депаталады.

балалар, Сәкенағаларыңжиырмажыларалығындакөптегенлирикалықөлеңдер, поэмалар, әңгімелер, романдаржазды. Ақын 1938 жылыжазықсыз жала жабылыпсталиндікрепрессияныңқұрбаныболды. Бірақоныңшығармаларыақынныңатынөшпестейетіпотыр. АтақтыжазушыР.Сейсенбаевс.Сейфуллинтуралыбылайдейді: «Олөзелінсүйген. Олнағызақынболған, ал нағызақынныңхалқыөмірсүрсе, ол да мәңгілікөмірсүреді».

Бұлсөздердісендерқалайтүсінесіңдер?

Бізбүгінгісабақтаақынның «аққудыңайырылуы» аттыпоэмасыментанысамыз.

Поэма деген не?

Поэма жанырыныңбасқалирикалықжанрларданайырмашылығынеде?

Поэмадаүнемілирикалықкейіпкерболады.

Мәтінніңсоңындаберілгенсөз, сөзтіркестеріментанысып, дауыстапоқыпшығу.

(ОрысмектебініңоқушыларықазақәдебиетіпәніндепоэмалықшығармаларменалғаштанысыпотырғандықтанС.Сейфуллиннің «Аққудыңайырылуы» поэмасынмұғалімөзмәнерінекелтіріп, дауыстап, қажетжеріндетүсініктемеберіпоқиды. ОқығанкездеН.тілендиевтің «Аққу» күйінақырынойнатыпқойса, поэманықабылдауәсерлірекболады.

Мұғалімніңмәнерлепоқубіліктілігіоқушылардыңшығарманыоқуғаынталандырады, оқығандаорфоэпиялыққателердіжібермеугеәсеретедіжәнеавтордыңкөңіл – күйін, сезіміндұрысжеткізугебаулиды. Оқығанкездеаққуқазақхалқыныңтүсінігіндекиеліқұсекендігі, олтазалық, сұлулық, махаббатбелгісіекендігінекөңілаударуқажет).

4)Атылғаноқкөлгеқалайәсеретті? Көлқайтті?

ІҮ топқа: Жалғыз қалған аққудың қасіреті мен өлімі.

1)Аққудың сыңары қалай күңіренеді? (Мәтіннен тауып, өз сөздеріңмен баяндаңдар).

2) Зарлағанаққумергенге не депжалынды?

3) Мергенніңөзінатпасынбілгенаққуқандайшешімгекелді?

4) аққуөзініңөліміменнені дәлелдеді?5) Аққуөліміненқандай ой түюгеболады?

Әр топ өзініңтапсырмасынорындапболғансоңтоптанбіроқушыдауыстапжауаптарыноқиды.

Сабақтыңқорытындысы:

Ал, балалар, поэманыоқыдық, әр топ сұрақтарыбойыншажұмысістеді, ендібізқорытындылайық.

1)ОсындайтамашапоэманыжазғанақынС.Сейфуллинқандайадамдепойлайсыңдар?

2) Аққуқұсықазақхалқынданеніңбелгісіекен?

3)Аққуөзініңөліміменненідәлелдеді?

4) Аққуөліміненқандай ой түюгеболады?

Әр топ жетекшісі топ мүшелерініңжауабынатүсініктемебереді. Әроқушыныңбелсенділігітуралыайтады.

Үйтапсырмасын беру:

а) мәтіндімәнерлепоқу;

ә)Әроқушыөзінеұнағансюжетініріктепжазыпалып, оныңмазмұнынасайсуретсалыпкелу (мәтіндіқабылдауерекшелігінқабылдаумақсатымен).

б) Мәтінбойыншаберілген актив сөздердіжаттау.












Мерзімі: _________________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

I Сабақтың тақырыбы: Б.Майлин «Даудың басы – Дайрабайдың көк сиыры».

II Сабақтыңмақсаты:

Білімділік – БейімбетМайлинніңөміржолымен, шығармашылығыментаныстыру. Әңгіменіңмазмұнынтарихпенбайланыстыражеңілтүрдетүсіндіру.

Тәрбиелік – 1930-жылдардағы Қазақстандағытарихиөзгерістергебаға беру арқылыадамдардыңалакөздігін, бірін-бірікүндеу, көреалмаушылыққасиеттерінәшкерелеу.

Дамытушылық – Қазақстантарихыменбайланыстыруарқылыдүниетанымдарынкеңейту.

III Сабақтыңтүрі: жаңатүсінікқалыптастырусабағы.

IY Сабақтыңәдіс-тәсілдері: СТО стратегиялары, эвристикалық, талдау.


Сабақтыңбарысы:

1. Ұйымдастыру бөлімі.

Қызығушылықты ояту бөлімі.

- БейімбетМайлинкім? Олтуралы не білеміз?

Ақын

Жазушы

Көркемсөзшебері

Прозашы

Драматург

Мағынанытанубөлімі.

Тірексөздер мен сандар: 1894, 1938, Қостанайоблысы, Таран ауданы, Троицк қаласы, «Уазифа» медресесі, Уфа қаласы, «Ғалия» медресесі, Қостанай, Айқап журналы, Арғынбайқажымедресесі, орысжәнебашқұртәдебиеті.


Интервью(жаңадерек)

Қазақәдебиетініңнегізінсалушылардыңбірі. Әуеліауылмолдасынансауаташқан, кейінненАрғынбайқажыныңмедресесіндеекіжыл, 1913 жылыТроицкідегі «Уазифа» мектебінде, Қостанайдағыорысша-қазақшамектепте, Уфадағы «Ғалия» медресесіндеоқыған. Б.Майлинніңақындыққызметі 1912 жылыжазылған «Мұсылмандықбелгісінен» басталады. «Ғалия» медресесіндеоқыпжүргенкезіндеУфадашығыптұрған «Садақ» аттықолжазбажурналғабелсенеараласып, өзініңалғашқы «Шұғаныңбелгісі» әңгімесінжариялаған. ӘдебиетжолынатүсуінеәжесіБойдасықпалеткен. Өлеңдері «Айқап» журналында, басқа да басылымдардажарияланған. 1916-1921 жылдарыауылдаұстаздықеткен. ОданкейінОрынбордашығыптұрған «Еңбекшіқазақ» газетінде, Қостанайдашығыптұрған «Ауыл» газетіндежұмысістеген, «Қазақәдебиеті» газетінде редактор болған. Көркемәңгімелер, поэмалар, романдаржазған. 1937 жылыхалықжауыдегенжаламенұсталып, 1938 жылғы 25-ақпанда атылған.


Түсініктемекүнделігі

Қазақәдебиетіндеәңгімежанрындамытып, жаңақырынанкөтергенжазушылардыңалдыңғылегіБ.Майлинненбасталады.

Б.Майлинәңгімелерініңтақырыбы – ауылөмірі. ХХ ғасырдың бас кезіндегіаласапыранзаманды (маусымжарлығы, патшаныңқұлап, кеңестіңорнауы, ақ пен қызылсоғысы, байлардытәркілеу, колхоздастыру, ұжымдастырут.б.) қазақтыңқабылдауы, түсінуі, халыққа жат әдет-ғұрыптыкүшпентаңуы, оныңнәтижесіжазушыныңәңгімелерінденақтысуреттелген. Әңгімелеріндеауылкедейініңжаңазаманғабейімі, төселуі, қабылдауы, қазақдаласындағыөзгерістіңтүрліқырыайтылады. Жазушыныңәңгімелерінтұтастайжинақтаса, солкезеңдегіқазақкедейініңжан-жақтыбейнесіашылады. Қоғамдықөзгерістертудырғанқайшылықтартүрлікейіпкеріс-әрекетіненкөрінгенімен, барлығындатақырыптық, идеялықсабақтастық бар.


* Әңгімемазмұнынэлектрондыоқулықтантыңдату. 6-сынып. «Әдебиет» («Атамұра» баспасы, 2006) оқулығынегізіндедайындалғанжалпыбілімберетінмектептің 6-сыныбына арналғанэлектрондыоқулық.

* Тыңдатыпболғаннанкейіноқиғажелісібойыншатарихикезеңгесипаттамаберіп, түсініксізтұстарынқысқашаәңгімелеу.

* Оқулықпенжұмыс. 98-99 беттердегіДайрабайдыңсөзіноқушыларғабөліпоқыту. - Уа, жолдас, мен өзімкедеймін, ... дегенжерден

- Енді не қылмақкерек? ... дегенжергедейін.

* Түсіндірмесөздікпенжұмыс.


Мәтіндекездесетінкірмесөздер:

Колхоз – кеңестікшаруашылық.

Бөкебай – пуховый(шарф, пуховая шаль).

Артель – артель(ұйым, ұжым).

Устав – жарғы.

Коммуна – коммуна(ортаққа салу).

Кәлауния – колония.

Комунес – коммунист(тарихисөз).

Заготопка – заготовка(дайындау).

Кәнтрак – контракт(келісімгеотыру).

Срошный – срочно(жедел, шұғыл).

Партия комитеті, комсомол – тарихисөздер.


Толғанысбөлімі.

1. Авторы – БейімбетМайлин.

2. Тақырыбы – елдегіұжымдастырунауқаны. Өміршындығы.

3. Әдеби жанр түрі: шағынкөлемдіэпикалықтүр - әңгіме.

4. Шығарманыңнегізгіидеясы – ұжымдастырусияқтытарихикезеңдегізаман, қоғамөзгерісінтүсінбегенауыладамдарыныңнауқаншылдығы, екігежарылуы, елдегікүндестік, ескіпсихологиялықтартыс, шиеленіс, әйелтеңдігі.

5. Шығармадағыкейіпкерлербейнесі:


Жағымды.......................................................................Жағымсыз

Дайрабай – белсендібатырақ, коммунист........................Жасыбай

Күлзайра – басқармабастығы.........................................Сейіт – жалғанбелсенді.

Ырысты – мәжілістөрағасы..............................................Есмұқамбет

Әбіш – мәжіліс хатшысы...................................................Күсебай – айдапсалушы.

Өкіладам

Айсары

Сәдуақас


Үйгетапсырма:

1) Дайрабайғамінездеме беру.

2) 106-беттегі сұрақтар мен тапсырмалар.

















Мерзімі: _______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Ілияс Жансүгіровтың өмірі мен шығармашылық жолы

Сабақтыңмақсаты: а) Білімділік: ІлиясЖансүгіровтыңөмірі мен шығармашылығынтереңтүсінебілуге, қызығаоқуғажетелеу. ә) Тәрбиелік: Ақынөлеңіноқиотырып, Отанға, тілге, халыққадегенсүйіспеншілігінарттыру. б) Дамытушылық: Ақыншығармаларыныңкезкелгенінталдайбілудағдысыноданәріқалыптастыру.

Сабақтыңтүрі: Жаңасабақ

Сабақтыңәдісі: Мәнерлепоқу,сұрақ- жауап, аралассабақ.

Сабақтыңформасы: Бірлескенұжымдық

Пәнаралықбайланыс: Тарих,музыка

Сабақтыңкөрнекілігі: Оқулықтар, слайдтар


Сабақтыңбарысы:

І. Ұйымдастырубөлімі:

Оқушыларды түгелдеу, сабаққа назарын аудару.

ІІ. Үйтапсырмасынтексеру.

М. Жұмабаевтың өлеңдерінен жатқа айту.

Оқушылардыбағалау.

ІІІ.Жаңасабақтымеңгерту.

Слайд арқылы ақын портретін көрсету.

«Жылдарсөйлейді» көрнекілігіарқылыІ.Жансүгіровтыңөміржолын,

шығармашылығынайтыпөтемін.

1894ж 1938ж

1905-1911жж 1916ж 1920ж 1925ж 1928ж 1934ж 1936ж

1)1834ж Талдықорғаноблысы, Ақсуаулындадүниегекелген.

2)1905-1911жылдары алғашқыдаәкесінен хат танып,содансоңмолдаданоқып,

Қарағаштағы татар үлгісіндегімектептедәрісалады.

3)1916ж «Әншіге» өлеңінжазады.

4)1920ж Алматығакеліп,үшайлықмұғалімдіккурсынбітіреді.

5)1925ж Мәскеудегі журналистика институтынатүседі.

6)1928ж Елгекеліп « Еңбекшіқазақ» (қазіргі, «ЕгеменҚазақстан») газетінде

қызметатқарды. «Сағанақ» дегентұңғышкітабыжарықкөрді.

7)1934-1936 жылдарыҚазақстандакөркемәдебиетбаспасында поэзия бөлімін

басқарады.

8)1938 ж Зұлматқолынаілігіп,атужазасынакесіледі.

өлеңдеріпрозасыпьесаларысатирасыпоэмасы

«Бұлбұлға» «Жолдастар» «Кек» «Ала бие » «Күйші»

«Әншіге» «Жолаузында» «Түрксіб» «Некешілдер» «Күй»

«Арман» «Жарыс» т.б


И.А.КрыловМ.Ю.Лермонтов Н.А. Некрасов А.С.Пушкин.

«Жапырақтар «Тұтқын» «Шойынжол» «Дауылпаз »

мен тамырлар» «Қанжар»


«Асылсөздііздесең,

Абайдыоқыерінбе.

Адамдықтыкөздесең,

Жаттаптоқыкөңілге»-деп,С.Торайғыровайтқандай Абай мен Ілиястыңөлеңдерінсалыстыру,талдату. «Біреудіңкісісіөлсе, қаралы- ол»

«Жандысөз», «Жыбырлақ», «Бойыбұлғаң» ( Күйойналады.)

Слайд арқылыІлиястыңайтқансөзіоқылады.

І.ЖансүгіровтыңАна мен Бала тақырыбынаарналғанкөптегенөлеңдері бар соныңішінде «Бөбекбөлеу» өлеңі.

Оқушыларғаөлеңненбейнелісөздердітауып, дәптерлерінежаздыру.

«Анамахаббаты» (соқырбаланыңарманы) слайд арқылыберілгенөлеңдіоқушыларғаоқыту.

Оқушыларшығармашылығынананатуралыөлеңдер, эсселер, суреттер

әңгімелеу.(Күйойналады)

«Құлагер», «Күй» мен «Күйші» туғаншақта,

Кенелгенінбілмепті – ау еліңбаққа!

Осылайшақаламынұштап, өнеріншыңдағанІлиясатақтыАқансеріәншігеарнап «Құлагер» поэмасын, қазақтыңкүйөнерінелгетанытқан «Күй», «Күйші»поэмаларын ,туғанелініңкеңжазирадаласына, Отанынасүйіспеншілігін «Дала» поэмасындатөгілтежырғақосты.

Құлаөлді, Ақанжаныжараланды, бірақөнерөлмейді. «Құлагер» әнідүниегекелді. Ілиясөнерге, өнерлігеөлімжоқдегентүйінжасайды. Өйткені «Құлагер» әніжалпақсахарағақанатқақты.

Батыраштардүниегекелебереді, кете береді, бірақоларданізжоқ. АлАқан «Құлагер» әніменмәңгіжасайды, өнерөмершең, Ілияснысанасы да – осы

Ақынның «Күй» және «Күйші» поэмаларытақырыпжағынанбір – бірінежақынтұрады. Бұлхалықтыңдариядайтасығанөнері, ғажайып таланты туралы, күйөнерітуралытақырып.

Ілияспоэмаларыныңішіндегіәлеуметтіктынысыкең, тереңмазмұнды аса көркемдерініңбірі – «Дала» поэмасы. АқынбұлпоэмасынҚазақстанның 10 жылдықмерекесінеарнаған.

Мінеосындайөшпесасылмұралардыжазыпқалдырғанақын 1938 жылыаяусыззұлматқолынаілігіп ату жазасынакесіледі

Қорытынды:

М.Қаратаевтың: « Ілияспоэзиясы – тереңойдыңүлкенсезімніңпоэзиясы. Олөренжүйрік, асқақақынныңтегеуріндіталантынантуғанжоғарыидеялы, шыншыл, ұшқырқиялды, қуатты поэзия. Ыстықжүректенқорғасындайбалқып, төгіліп, аулансырлыбейненіқорытқансалмақты, салиқалы поэзия»

Үйгетапсырма :

ІлиясЖансүгіровтыңөміріноқыпмазмұндау. «Жазғытұрым», «Саналыжастарға», «Күй» өлеңдерінжаттапкелу.

































Мерзімі: ________________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Әбу Сәрсенбаев. «Сәулелі жұлдыз іздеген адам»

Сабақтың максаты:

Білімділігі: Қазақтың көрнекті жазушысы Әбу Сәрсенбаев өмірі мен шығармалары туралы еске

түсіру. ЫбырайАлтынсаринөміріментолықтаныстыру. Оқудыңжаңатиімдіәдіс-тәсілдерінпайдаланаотырып, ой – өрісінжан – жақтышығармашылыққа баулу.

Дамытушылық: Оқушылардыңбілімдеңгейінеқарайдеңгейліктапсырмаларбереотырып, оларды

шығармашылықізденісіпқалыптастыру.

Тәрбиелігі: Оқушыларды жақсы оқуға әдепті болуға, жақсы – жаман қасиеттерді ажырата білуге тәрбиелеу.

Сабақ түрі: Аралас.

Сабақ өту әдісі: Ой қозғау, түртіп алу, Вендиограмма көрсету, мақал – мәтелдер, тест сұрақтары,

ассоциациялық жұмыс т.б.

Сабақтың көрнекелігі: Ыбырай Алтынсарин туралы тірек сызба, тест сұрақтары, плакаттар, карточкалар,оқулық, тақта бор т.б.


Сабақтыңбарысы:

І. Психологиялықдайындық.

Назарларын сабаққа аудару, Оқушыларды 3 топқа бөлу

(топ басшыларынайту)

І – топ. Білгірлер (1 қатар)

ІІ – топ. Ойшылдар (2 қатар)

ІІІ – топ. Тапқырлар (3 қатар)

1 – 2 балданқойыпотыру, әртапсырмабағаланады.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қанжығали Бөкенбай.(әр топ берілген тапсырма бойынша мазмұндау)

І – топ. а) Бөгенбайдың дүниеге келуі.

ІІ – топ. ә) Тәтіқара жырау. Бөгенбай батырдың ерлігін, өжеттігін неге теңейді?

ІІІ – топ. б) Бөгенбайкім?

( Әр топ мәнжазбадайындайды, жинапаламын)

( Туғанөлкем – туғаншежіре, альбом жасау).

ІІІ. Жаңа материл. Ойашар.

Сабақтыңтақырыбы: «Сәулеліжұлдызіздегенадам».

Сабақтыңмақсаты: Оқушыларғаалғашқыоқу, оқулық пен оқуқұралдарыныңтапшылығыжөніндеәңгімелейотырып, солкезеңдібүгінгіөмірменсалыстыру. ЫбырайАлтынсаринніңөміржолынүлгіету, шапшаңоқудаңдыларынарттыру.

Сәулеліжүлдызіздегенадамкім?

Қандайадамдепойлайсындар?

Осы әңгіменіжазғанӘбуСәрсенбаев.

ӘбуСәрсенбаевтуралы не білеміз?

Қандайшығармаларынбілеміз?

IV. Ойқозғау.

Автордыңқысқашаөмірбаяны.

Нешежасөмірсүрген? – 92 жас.

V. Мәнерлеп оқу.

Оқулықпен жұмыс (өзім оқимын).

І – топ (1оқушы).

ІІ – топ ( 1 оқушы).

ІІІ – топ ( 1 оқушы).

VI. Ой толғаныс.

І – топ Ыбырай Алтынсарин кім?

ІІ – топ. ЫбырайАлтынсаринніңөлеңінжатқаайт.

ІІІ – топ. «Кел, балалар, оқылық!» өлеңініңмақсаты не?

VII. Ассоциациялықжүмыс.


Мерзімі: _____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Б.Момышұлы «Жауынгердің тұлғасы»

Сабақтыңмақсаты: ОқушыларҰлыОтансоғысы, Б.Момышұлытуралыбілімдерінарттырады.

Міндеттері: Бағалау:

1.Б.Момышұлы туралы, 1. Сұраққажауап беру арқылыоныңшығармашылығытуралы 2. «Шығармакестесінтолтыру»біледі, әңгіменіңмазмұнынкезіндемәтінненқаттыәсереткенигереді, көркемтіліненазартұстарды, үзінділердіжазу мен солаударады. үзінділержайлыөзпікірін 2.Теориялық білімдібілдірукезінде. практикадақолданады. Білім, 3. Өзарапікіралысқанкездебілік, дағдыныоқушылардымұғалімніңбақылауықалыптастырады. арқылы.

3. Топтықжұмыскезіндебілімдерінбекітеді. Қолданғанәдіс-тәсілдер: «Шығармакестесінтолтыру» стратегиясы, «Екітүрлітүсініктемекүнделігі» стратегиясы, «Дөңгелек стол» стратегиясы, эссе жазу. Көрнекіліктер: Шығармакестесі, екітүрлітүсініктемекүнделігі, плакаттар, ақпарақтар.


Сабақтыңбарысы:


І. Ұйымдастырукезеңі.

Кіріспе.

1. Бізөткенсабақтақандайшығармаментаныстық?

2. Әңгімеде қай жерде болған ұрыс жөнінде айтылған?

I. Қызығушылықты ояту

«Шығарма кестесін толтыру» стратегиясы.

Шығармада кездесетін мақал-мәтелдер

Тұрақты тіркестер

Ерлік, батырлық, қырағылық туралы мақал-мәтел «Жауынгердің тұлғасы»

Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады.

Төртеу түгел болса төбедегіні алады.

Қоянды қамыс, ерді намыс өлтіреді.

Мың қабат торқаңнан, тоқтышағымның терісі артық.

Түсін жылыту,

Сәті түсу,

Сыбағасын

бердік, етжеп,

сорпаішкендейболды, беті

қайтты,

шүйдеденсоғу,

жолы болу,

түкірген

түкірігі жерге

түспеу. т.б.

Ержігітеліүшінтуады, еліүшінөледі. Айлалыбатыр алдырмас.

Батылболмай,батыр болмайсың.

Батыр біроқтық.

Батыр мыңқолбастайды, шешен

Тар жердесөзбастайды. Ерлік білектеемес, жүректе.

II. Мағынанытану.

1. «Екі түрлі түсініктеме күнделігі» стратегиясы

Мәтіндегі қатты әсер еткен тұстар, үзінділер

Сол әсер еткен үзінділер жайлы пікірің

Сен полк командиріболдың, ол-полктіңақылы, миы,басы. Өзұлтыңның «білектібірдіжығады, білімдімыңдыжығады»дегенмақалыәруақытта даесіңдеболсын,-депқайталадыәскериақсақал.Сондай қиыншылықжағдайда дұшпанның қарақұрымдай қаптаған күшіненқобалжыған кезде, қуат та, медет те, себеп те болған қазақтың ер намысына тидіре айтқан екі ауыз мақалының күші еді.

Генерал Бауыржанатамызға сенім артып, ақбатасын беріп аттандырды. Алатамыз бұл сөздерді есіненшығармай өз қармағындағыәскерлерді ақыл-парасатымен басқара біліп, отан алдында борышын адал атқарды. Бауыржан атамыз айтқандаймақал соғыстың қиын-қыстаукезінде жауынгерлерге рух берді. Ата-бабаларымыздың айтқан бірауыз сөзінің құдірет-күшін көрсетіп берді.

Ойашар.

2. «Дөңгелек үстел» стратегиясы.

Оқулықпен жұмыс

5-сұрақ.

Жауынгердің тұлғасы сенің ойыңша қандай болуы керек?

Оқушылар алдарына берілген бір бет ақ параққа 1 минут ішінде өз ойларын жазып, дөңгелете отырып алғашқы оқушыға қайтып келген соң жазғандарын дауыстап оқиды.

3.Ой толғаныс

Эссе. «Қанменжазылғанкітап…»

Қорытынды:

Сабақты Б.Момышұлының «Мен өзге ұлттарды құрметтеуші, өзұлтын сүюші адаммын» деген сөзімен қорытындылау.

Бағалау.

Үйгетапсырма:

Ұлы Отан соғысы туралы өздіктеріңнен шығармалар оқығандарың бар ма?









































Мерзімі: _______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Cабақтың тақырыбы:Б.Соқпақбаевтың «Менің атым- Қожа» повесі/

/1-сағаты/

Сабақтыңмақсаты:

Білімділігі: Оқушылардыңбілімдерінтолықтыру, жаңатақырыптыңмазмұнынашу;

Дамытушылығы: Оқушылардыңөзойларынеркінжеткізебілуінедағдыландыру;

Тәрбиелілігі: ОқушылардыОтансүйгіштікке, адамгершілікке баулу;

Сабақтыңкөрнекілігі: Интертақта, слайдтар, кітапт.б

Сабақтыңәдісі: түсіндрмеліиллюстративтікоқыту

Сабақтыңтүрі: Аралассабақ


Сабақтыңбарысы:

1/ Ұйымдастырукезеңі

  • Оқушылармен амандасу

  • Сыныпты түгендеу

  • Сабаққа даярлығын тексеру

2/ Үйтапсырмасынашолужасау

3/ Жаңатақырыптымеңгерту

2. Мұғалімсөзі: Б.Соқпақбаевөмірі мен шығармашылығынатоқталу, «Меніңатым- Қожа» повесініңмазмұнынайту, ҚожаролінсомдаушыНұрланСегізбаев, АбдоллаҚарсақбаевтуралымағұлмат беру;

Жоспар:

АтыныңҚожааталуынемесеөзінтаныстыруы;

ЛагерьгежолдамаалғанЖантасқакездесуі;

Майқанованыңкеліспеуі;

Өткендіескетүсіруі;

Орысәдебиетісабағы;

Бақаныңәлегі;

Пед.кеңестегіталқы

«Түбіадамболатын бала»

Өзінебергенуәдесі

Құпиякеңес

Дәптермен, кітаппен жұмыс:1/Реалистік образ – адамбейнесініңеңсымбатты, шынайытүрі. Бұл-кәдімгіөмірдеболған,баржәне бола беретін, қоғамөзгеруінеқарайылғижаңарыпотыратын тип./С.Мақпыров. «Әдебиеттануғакіріспе»

2/Қожа – реалистікбейне. Олкүндекөріпжүргенөзтаныстарың. Белгілібір орта шынайылықпенсуреттелген.

3/Екібағанағажазу.

Белсендікейіпкерлер:

Қожаберген

Жантас

Майқанова

Әжесі

Мамасы

Сәйбекқарт

Оспанов

Тасадағыкейіпкерлер:

Жанар

Жақанов

А.Михайловна

СүттібайдыңҚожасы

Нурикемпір

3. Жаңасабақтыпысықтаусұрақтары:

а/Қожаныңосындайсотқарболуынақандайсебептерболды?

ә/Қожаныңәдептіжолғатүсуініңсебептеріната.

б/«Меніңатым – Қожа» фильімінкөргеноқушылардыңпікірінтыңдау.

4.Оқушыларды бағалау.

5. Үйгетапсырма беру:

«МеніңатымҚожа» повесіноқып, түсінігінайту.






















































Сабақтыңтақырыбы: МеніңатымҚожа

Сабақтыңмақсаты: Білімділік: Оқушылардымәтінніңмазмұныментаныстыраотырыпмәтіндегінегізгіойды, идеяныұғындыру. Мәнерлепоқудағдыларын, қызығушылығынарттыру, ойларын, пікірлерінеркінайтуға, өзкөзқарастарындәлелдейбілугеүйрету.

Дамытушылық: Жазушы шығармалары арқылы әр оқушының өзіндік ой – қиялына ерік бере отырып, өзінше ой түюге баулу, мәтінмен жұмыс істеу, көркем шығармаға әдеби талдау дағдыларын дамыту, ғылыми жұмысқа бейімдеу, ізденуге талпындыру, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік: Қожабейнесіарқылы, оқушылардыадамгершілікке, мәдениеттілікке, әдебиеттісүюге, үлгі – өнегеалуғашақыру. Жағымсызқасиеттерденаулақболуғатәрбиелеу.

Сабақтыңтүрі: Шығармашылықсабақ

Сабақтыңәдісі: Жүйелеу, талдау, қайталау

Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, электрондық оқулық, Б.Соқпақбаевтың “Менің атым Қожа” кітабы, Еркін Рахышевтің “Менің де атым Қожа” фильмінен үзінді, слайд арқылы кесте, тірек сызба, суреттер


Сабақтың барысы

І Ұйымдастыру кезеңі.

1. Амандасу, түгелдеу, оқушылар назарын сабаққа аудар

2. Психологиялықдайындық.

ІІ Үйтапсырмасынпысықтау

«Менің атым Қожа» шығармасын оқу, мазмұнын ашу

ІІІ. Жаңа сабақ

‘Бердібек Соқпақбаев’ — қазақ балалар жазушысы. Бердібек Соқпақбаев 1924 жылы Алматы облысы Нарынқол ауданы Қостөбе ауылында дүниегекелді.Ата-анасынанертеайрылғанолкісілердіңқолындажүрген. Балалықшағындағыбасынанөткенқиындықтар мен жоқшылықжайлы «Балалықшаққасаяхат» кітабындабейнеленген. 1950 жылы «Бұлақ» аттытұңғышжинағышықты. Балаларғаарнап «МеніңатымҚожа», «Аяжан», «Гауһар» т.б. повестер, «Кездесу», «Бозтөбе» поэмаларынжазған. «Қазақфильм» студиясында «МеніңатымҚожа» повесібойынша фильм түсірілді.АбайатындағыҚазақпедагогтықинститутының филология факультетінбітірген. Бірнешежылауылдамұғалімболыпеңбекетті. «Қазақфильм» киностудиясында редактор болып, «Қазақәдебиеті», «Балдырған» басылымдарындақызмететті. КейінҚазақстанжазушылародағындабалаларәдебиетібойыншаәдеби консультант қызметінатқарды.

Чемпион» повесі (1951)

 «Алыстағыауылда» повесі (1953)

 «Менің атым Қожа» повесі (1957)

 «Балалық шаққа саяхат» повесі (1960)

 «Өлгендер қайтып келмейді» романы (1967 — 1 т., 1974 — 2 т.

 «Қайдасың, Гауһар?» (1966)

 Оның сценариі бойынша 1967 жылы қойылған «Менің атым Қожа» фильмі Францияның Канн қаласында жасөспірімдерге арналған халықаралық кинофестивалінің жүлдесіне ие болды. Қызығушылықты ояту сатысы.

ІҮ. «Ой қозғау» стратегиясы .

Сұрақ-жауап

1.Біреуді біреуге атыстырып, от тастап жүретін қу, сабақ үстінде сыбырлап – сыпсыңдағыш кім?

2.Мен оқулықемес, қанталамын. Сіздің не шаруаңыз бар, қояберіңіз.

3. Біз екеуміз таныс шығармыз деймін?

4. Мүмкін орныңа барып айтатын шығарсың ?

5. Мен сеніңәкеңеқарыздыгерадаммын. Меніңмойнымдаоныңтиыныемес, теңгеемес, бақандайбірқарасыжүр.

6. Келесі сабаққа қайыссың бақа ұстап әкелесіңдер ?

Оқиғалар тізбегі

(Ойынның шарты: шатасқан оқиғаларды рет – ретімен қою)

Пікірталас (екітоп өзтұжырымдарындәлелдейді)

І топ – Жақсы бала жеткізеді мұратқа

ІІ топ – Тентекбүлдіреді, ата-анасынкүйдіреді.

Топтастыру

Қожа-алғыр, пысық, ақылды, сотқар, тентек, мейірімді, әділетті, ақын, әзілқой, тапқыр, қателіктерін түсіне біледі.

Жантас-өтірікші, қу, зымиян, шыдамсыз, тиянақсыз, арамза, жағымпаз

Ү. Концептуалдықкесте (кейіпкерлергебаға беру)

№ кейіпкерлерӨміргеқызығушылығыАдамгершілікқасиетіКейіпкерлергебаға

ҮІ. Ойтастау

Қалайойлайсыздар, әдептіжолғатүсуіненесебепкер? Анасынаяуыма, Сәйбекқарт, Оспановтарайтқанестеліктерме, Майқанованыңпедкеңестеншығып бара жатыпайтқансөзіме ?

Киноданүзінді

Бағалау

ҮІІ. Үйтапсырмасы

“МеніңқиялымдағыҚожа…” қандай болу керек? эссе жазыпкелу( 70 ретоқылды.)













































Мерзімі: ______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Мұқағали Мақатаев «Қайырлы түн», «Қара өлең»

Сабақтыңмақсаты: 1. Білімділік: Өлеңніңтақырыбы мен идеясынашу 2.Дамытушылық: Сөздікқорын, тілмәдениетіндамыту; 3. Тәрбиелік: Оқушылардыелін, жерінсүюгетәрбиелеу

Сабақтыңкөрнекілігі: Интерактивтітақта,Мұқағалипортреті, шығармалары

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ

Сабақтың әдісі: Түсіндірмелі, сұрақ – жауап


Сабақтыңбарысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі.

- оқушылармен амандасу

- сыныпты түгендеу

- сабаққа даярлығын тексеру

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Б.Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» повесі.

ІІІ. Сабақты бекіту

«Кейіпкерге хат» әдісі арқылы оқушылардың ойын білу.

ІV. Жаңасабақ

М.Мақатаевтың «Қайырлытүн», «Қараөлең» өлеңдері. «Қайырлытаң», «Қайырлыкүн», «Қайырлыкеш» дегенсөздерадамғадегенізгітілекпентуғанболса, бүгін «Қайырлытүн» өлеңікүллідүниеніңтыныштығынтілеумақсатындажазылған. Өлеңдіоқыпкөрелік. Өзіммәнерлепоқыпберемін. Өлеңніңүшшумақтантұратынынескертіп. Шумақтарынтаптырамын. Мағынасытүсініксізсөздерменсөздікжұмысынжүргіземіз. Дәптерлерінежаздыртамын.

Қайырлытүн

Қайырлытүн!

Жер – Анам,

Көкаспандыжамыл да,

Таңғадейіндінаман,

Тәттіұйқыдадамылда.


Орманың да шуламасын,

Суларың да туламасын.

Ақбасты ала тауларың да,

Күңіренбесін, жыламасын.


Шамыңды өшір,

Түсіре ғой пердеңді,

Қайырлы түн, алып Жер!

Дүбірлетіп сенің ұлы кеудеңді,

Таптамасынтанктер.


Қайырлы түн,

Көк аспан,

Алып жерді төсен де,

Таңға дейін тәтті ұйқыда толаста,

Ұшырамакеселге.


Қайырлы түн,

Ақ аспан,

Алып жерді төсен де,

Бозкөрпеңдіайқаражапиыққа.

Сеніңнұрыңтыныштықпенжарасқан.


Қайырлытүн, ұйықта!

Шашуболыпжұлдыздарыңшашылды,

Айың келіп ақ мойныңа асылды.

Шәйіге орап әлдилесін Құс жолы

Тыныштық деп аталатын жас ұлды…

Шәйі – ең асыл матадан жасалған орамал, дін аман – тіршілік атаулының амандығы, перде – терезе жапқышы, бұл жерде түн мағынасында, кесел – ауру, дерт, бұл жерде соғысқа, бүліншілікке ұшырамау, айқара жап – толық, қымтана жабу, боз көрпе – түннің таңмен астасқан кезі. Өлеңніңшумақтарынәроқушығаоқыттырып, талдатамын.

1 – шумақ. БұлшумақтабіртүнбойыЖер – Анаорманыншулатпай, суларынтулатпай, тауларынкүңірентпей, ешқашансоғысқаұшырап, танктердіңастындатапталмай, Әйел – Анаөзсәбиініңұйқысынқалайбұзбайсақтайтынболса, Жер – Ана да дәлсолайтәттіұйқыдатаңғадейіндемалуынтілейді.

2 – шумақ. Алыпжердітөсекеткенкөкаспанныңешқандай да соғысқа, бүліншіліккеұшырамай, таңатарсәтте де бозкөрпесінайқаражауып, тыныштықтыңаясындадамылдап, тәттіұйқыдаболуынтілейді.

3 – шумақ. Осындайтыныштықтадемалып, дамылдағантүнсұлуғажұлдыздаршашуболыпшашылып, ару ай ақмойнынаасылып, ақбілегінартып: «Тыныштық» аттыжасбөбектішәйігеорапәлдилесін, яғни «ел тыныштығынбұзбайық» дейді.

«Бес жолдыөлең» әдісінпайдалану

Түнсөзіне бес жолдыөлеңжазу

Түн

Қараңғы, тыныш

Баяужелсоғады, иттерүреді, дамылдайды

Түн – тыныштықтаадамдардемалады.

Табиғат

1 шумақ, 2 бунақ, қараөлеңұйқас

V.Сабақтыбекіту

Өлеңдегіақынтілегіқандай? Қарасөзбенжаз

VІ. Үйгетапсырма

Өлеңдіжаттау, «Бейбітшілік пен тыныштық – біздіңбастытілегіміз» аттытақырыпташағыншығармажазу.





























Мерзімі: ______________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Шерхан Мұртаза «Тұтқын бала» («Қызыл жебе» романынан)

Сабақтың мақсаты:

1.Білімділік: Жасөспірім Тұрардың тауқыметке толы тағдыр белестерін тереңірек меңгерту.

2. Дамытушылық: Болжауарқылыойлауқабілеттерін, қиялындамыту, шығармашылықпенжұмысістеуге дағдыландыру.3. Тәрбиелік: Кейіпкербойындағыбатылдыққа, алғырлыққа, қайсарлыққа, адамгершіліккетәрбиелеу.

Түрі: жаңабілімдімеңгерту

Әдістері: болжау, талдау, жинақтау.(СТО жобасы)

Пәнаралықбайланыс: тарих

Көрнекіліктері: электрондыслаидтар, электрондыокулық.

І. Қызығушылықтыояту

«Ойқозғау» стратегиясы.

ШерханМұртазаныңөмірі…

ШерханМұртаза 1932 жылы Жамбыл облысыныңЖуалыауданындағыМыңбұлақаталатынауылдадүниегекелген. Талаптыжасонжылдықтыбітіргенсоң, М.В.ЛомоносоватындағыМәскеумемлекеттікуниверситетінің журналистика факультетінеоқуғатүседі.

ШерханМұртазаныңбалалық бал дәуренісоғыспентұспа-тұскеліп, шығармаларындақоғамныңащышындығынкестелеп, соғысжылдарындағықиыншылықтар мен ауыладамдарыныңәралуантағдырларынбаяндап, ел басынақаралықасіреттікүнтуған, сүттейұйығанөміржарастығыналай-дүлейбұзған, бақыттыныбақытсызеткенсоғысжылдарындағықазақауылы мен тұрмысынаяныштытағдырынәңгімелейді.

Жазушыныңшығармашылықжолы…

ШерханМұртазаныңбалалық бал дәуренісоғыспентұспа-тұскеліп, шығармаларындақоғамныңащышындығынкестелеп, соғысжылдарындағықиыншылықтар мен ауыладамдарыныңәралуантағдырларынбаяндап, ел басынақаралықасіреттікүнтуған, сүттейұйығанөміржарастығыналай-дүлейбұзған, бақыттыныбақытсызеткенсоғысжылдарындағықазақауылы мен тұрмысын, қазақәйелдерініңаяныштытағдырынәңгімелейді.Бұлтуындыларыныңқатарына «41-жылғы келіншек», «Мылтықсыз майдан» повесі, «Бірнәзіксәуле», «Жүзжылдық жара», «Аманат, «Қызылжебе» романдарын, “Сталинге хат”, “Бесеудің хаты” пьесаларынжатқызамыз.

ШерханМұртазаныңбалалықшағысуреттелгеншығарма…

«Ай мен Айша» романынытуралыәңгімелеу.

Балаларалдыңғысабақта мен сіздергеМ.Әуезовтың «Қараш-Қарашоқиғасы» хикаятыноқуғанұсқаубергенболатынмын. Шығарманыбарлығыңызоқығанболарсыздар.

- Хикаяттыңтақырыбыне жөнінде?

- Хикаятқалайаяқталатынеді?

ІІ. Мағынанытану

-БүгінгіөтетінтақырыбымызШерханМұртазның «Қызылжебе» романынаналынғанүзінді «Тұтқын бала» әңгімесіментанысамыз. БұләңгімекешегіөздеріңізоқығанМ.Әуезов «Қараш-Қарашоқиғасы» хикаятыныңжалғасыіспеттес. ШерханМұртазаның «Қызылжебе» романы жазушыныңбелгіліқоғамқайраткеріТұрарРысқұловтыңөмірінеарнағаншығармасы.

Әңгімені электронды оқулықтан тыңдату.

Мәтінді бөліктерге бөліп, сұрақтар арқылы жұмыс жүргізу.

«Болжаукестесі» стратегиясы

Не боладыдепойлайсыз?

Оған қандай дәлеліңіз бар?

Шын мәнінде не болды?

1- мәтін. Рысқұл не себептітүрмедежатыр? Приходько мырзаРысқұлдыңтілегінқабылалғандақандаймақсаткөздедідепойлайсыз? Приходько мырзаТұрардықайдажұмсауымүмкін?

2- мәтін. Аркаша мен НаташаныгимназияғаәкеліптұрғанТұрар осы сәтте не ойлауымүмкін

3- мәтін. Тұрартүрменіңауласынтазартамындепжүріп, қарғыс пен қасіреттіңгимініндейестілгенкісенніңсалдырынанелеңетіптұтқындарғақараймындегендеүйметезегі бар арбасынқұлатыпалады. Мұныкөріптұрған надзирательТұрарға не деуімүмкін?

4- мәтін. ІріңкөзнадзирательдіңашуыныңқабыашылыпкеткендейТұрардыалқымынаналып, жердешашылғантезекқиларынтұмсығыментазартпақболыптөніптұр. СіздіңойыңызшабұлсәттеТұрарғакімарашашыболуымүмкін?

Сөздікжұмысы

Камера-түрмедекісіқамайтынжекебөлме.

Губернатор-патшалықРесейдеарнаулыбіроблысбастығы.

Надзиратель- тәртіптің бұзылуына жауапты адам, бақылаушы

Гимназия- революцияға дейінгі Ресейдегі орта дәрежелі оқу орыны.

Кафедральді собор- қаладағы және монастырдағы ең үлкен шіркеу.

Кісен – қолға, аяққа салынатын темір бұғау, тұсау.

ІІІ. Толғаныс

«Еркін жазу» стратегиясы

«Егер менің қолымда күштінің әлсізге жасаған әділетсіздігін таптайтын сиқырлы таяқша пайда болса…»

Қорытынды

- БүгінгісабақтанқанатынақырауқатқанТұрардыңбалалықшақтағықиынтағдырынаортақтастық. «Көпбейнеттіңзейнетіболады» деушіедіғойхалық. Тұрар да қиындықтарданшыңдалып, жақсылыққажеткенекен. Келесісабақтаоныңбілімалужолындағытаудайталабынакуәболамыз.

Үйгетапсырма: бөлімдерінмазмұндау

Бағалау.



































Мерзімі: ____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақ тақырыбы: Ш.Мұртаза «Тұтқын бала». Бала Тұрар бейнесі

Мақсаты: Бала Тұрар бейнесін жан – жақты ашу.

Білімділік: Шерхан Мұртаза «Қызыл жебе» романындағы «Тұтқын бала» тарауы

бойынша бала Тұрардың санасын оятқан түрме сабақтарын жете

түсінуі, Тұрар арманы - оның орындалған мұраты екенін дәлелдеу.

Дамытушылық: мәтіннен Тұрардың зеректігін, ойлылығын, ұстамдылығын,

сонымен бірге үнемі күдікпен жүретін сақтығын айқындайтын

үзінділерді табу, проблемалық сұрақтар арқылы жинақтауды дамыту. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, елжандылыққа, достыққа,

ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақ типі: жинақтау,пысықтау сабағы

Сабақтың түрі: танымдық сабақ

Сабақ әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, талдау, Венн диаграммасы арқылы салыстыру

Сабақтың көрнекілігі: слаидтар, үлестірме қағаздар, тұжырым кестесі, пікір күнделігі

Сабақ барысы:

І Ұйымдастыру

ІІ Үй тапсырмасы:

І. Топтастыру

hello_html_2eebe0de.gifhello_html_7fcec899.gif


hello_html_m13d43907.gifhello_html_m21a06f0c.gif


hello_html_m62895d74.gifhello_html_m6bb322ce.gifhello_html_24cebdc3.gifhello_html_4a57cd0c.gifhello_html_6d974e01.gif














ІІ Не білеміз? (үй тапсырмасын сұрақ – жауап арқылы тексеру)

1. «Қызыл жебе» романының авторы кім, ол туралы не білеміз?

2. Романның «Тұтқын бала»тарауында кім, не туралы айтылған?

3. Романның басты кейіпкері кім? Ол туралы не білесіңдер?

4. Осы тараудағы басты – басты оқиғаларды атаңдар?

5. Рысқұл не сабепті Тұрарды қасына алдырды?

6. Приходько мырзаның үйінде Тұрар қандай қызметтер атқарды?

7. «Кафедральді соборды » көргенде Тұрардың ойына не түсті?

8. Тұрар оқу мен жазуды, орыс тілін кімнен үйренді?

9. Гимназияның алдында тұрып Тұрар нені армандады?

10. Надзиратель Тұрарға қандай қысым көрсетті?

11. Бронников қандай адам?

12. Әкесі Тұрармен қоштасар күннің алдында қандай күй кешті?

13. Тұрар әкесімен қалай қоштасты?

14. Тұрар мектепке қалай барды?

15.Тұрардың фамилиясын не себептен Қырғызбаев деп өзгертті?

16. Тұрардың дәптеріне алғаш жазған сөздерін ата? Оларды Тұрар қалай түсіндірді?

17. Айбаров тақтада тұрған Тұрарға неге күлді?

18. Семашко кім? Не себептен Тұрарды көмекші етіп алды?

19. Тұрар Иван Владимирович алдында қандай қылмыс жасадым деп ақталды?

20. Тұрарға Иван Владимировичтің берген жауабын айт, қандай кеңес берді?


ІІІ. Жаңа сабақ: Ш. Мұртаза «Тұтқын бала». Бала Тұрар бейнесі.

Класс оқушыларын 3 топқа бөлемін:

1 топ: Әдебиетшілер

2 топ: Тарихшылар

3 топ: Зерттеушілер

І. Тұрарға мінездеме. Оқушыларға үзінділер беріледі, сол үзінді арқылы Тұрарға мінездеме беру.

  1. Әттең, әкесі түрмеде жатып тәуелді болмаса, Тұрар қазір бұл есірікті не де болса қамшының астына алар еді, амал жоқ...Бір жағы қорқады. Бір жағы баламысын деген: «Әйтеуір, айтқандарын екі етпей орындай берсем, көкеме көмегі тие ме » деп ойлайды. «Көкемді түрмеден босатар» деп үміттенеді.

( әке-шешеге қамқор)

  1. Бірақ екі жирен қарны тойса қайғырмайды. Нағыз түрме аттары. Тұрар аттарды жайғастырып болып, енді қоранын ішін тазалауға кіріседі. Приходько мырзаның әмірі бойынша, қорада бірде- бір қылпық қалмауы керек. Ақ қолғаппен сипағанда, аттардың үстінен бірде –бір қылау жұқпауы керек.

(еңбекқор)

  1. Бала өте сезімтал –тын. Бір ауыз жылы сөзден іші- бауыры езіле елжіреп, әлде қандай аянышты көмейіне түйіліп жас тығылып қалушы еді.

(сезімтал)

  1. Туған әкесіне опасыздық жасағандай бір беймаза сезім жауқазын жүрегін жаралап, шөңгедей қадалды да қалды. Әкеңнің атын айта алмай күмілжіген не қорлық!

(намысшылдық)

  1. Әлгінде Иван Владимирович айтқан «тарих», «география», «арифметика» деген сөздер шәкірттердің көбінің құлағына тосын еді. Ал Тұрар бұларды түрмеден білетін. Бірінші сыныптықтар «а», «б»-ны жазып, оның мәнін түсініп болмай жатқанда Тұрар іші пысып терезеге қарап отырады.

(қабілетті, зерек, алғыр)


ІІ. Тұрардың прототипі-Тұрар Рысқұлов.

ІІІ.Топтық жұмыс

1 топ: Әдебиетшілер. Әңгімеге композициялық жоспар құру

hello_html_m4c8f0455.gif Әңгіменің басталуы Рысқұлдың Тұрарды түрмеге алдыруы

Әңгіменің дамуы Надзиратель қыспағы

Әңгіменің байланысуы Әке мен баланың айырылысуы

Әңгіменің шиеленісуі Тұрардың фамилиясын өзгертуі

Шарықтау шегі Тұрардың қылмысы

Әңгіменің шешімі Иван Владимировичтің көмегі


2 топ: Тарихшылар


Тірек сигналдары арқылы Т. Рысқұловтың өмірінің өсу жолдарын көрсету.

hello_html_5e820b1b.gif


Алматы Мерекедегі Бішкектегі Ташкенттегі Ұлт - азаттық

Талғар туыстарына баруы 1- дәрежелі мұғалім көтерілістің

Бесағашта Орыс –қазақ бастауыш шаруашылық институтына басталуы, оған

дүниеге келуі мектебін оқып, мектебін түсуі. қатысуы.

үздік бітіруі. тәмамдауы.

hello_html_m67095a6d.gif


Түркістан Монғолияға Қазақ халқының жер Сталиндік

Республикасы өкіл етіп бетінен жойылып репрессияның

күрес жібереді. кетпеуі үшін бел буып құрбаны болған.

орталығының күреседі.

комиссия төрағасы

болады.


3 топ: Зерттеушілер

Тұрар мен әкесі туралы жазылған еңбектер.

1. Ш. Мұртаза «Қызыл жебе» романы

2. М. Әуезов «Қараш- Қараш оқиғасы» повесі


ІV. Тұжырым кестесі

Топтар

Кейіпкер

Іс-әрекеті

Адами қасиеттері

Әдебиетшілер

Приходько



Тарихшылар

Бронников



Зерттеушілер

И.Владимирович




V.Венн диаграмма.






Қиялшыл

hello_html_47a0adbc.gifҚайраткер

hello_html_m74675dcf.gifhello_html_c1f8d77.gifАңғал

hello_html_m65fa587.gifhello_html_m167a95eb.gifhello_html_m66901bfc.gif


Зhello_html_m3cc9e498.gifhello_html_5b72c446.gifерек «Қызыл

hello_html_m2782bece.gifhello_html_69a393b4.gifhello_html_54a6f5a4.gifhello_html_513c4a32.gifhello_html_30697e91.gifжебе»


Жасқаншақ

hello_html_m50805a8a.gif




Сенгіш



Азаттық

Ұстамды үшін

hello_html_638079ff.gifкүрескер



Әкесін жақсы көреді Халық

қамқоршысы



Өмір әділетсіздігін сезеді,

Күресуге дәрмен жоқ.












VI. Пікір күнделігі.

1 топ: Әдебиетшілер

Мәтіннен үзінді

Өз ойың

Мақал- мәтел

Мұсылман болып, Аллаға жалбарынуы да жоқ. Ал Приходько осымен бір-екі рет «шоқын» деп емеурін танытты. Рас, әзір қиналған жоқ. Қинаса қайтпек? Шоқынбасам,әкемді дарға асатын шығар. Сөйтіп дар мен ар арпалысқа түсті.





2 топ: Тарихшылар

Мәтіннен үзінді

Өз ойың

Мақал- мәтел

Бүгін түн бойы ол баласын бауырына қысып жатты. Амалы жетсе Рысқұл өзінің көкірегін жарып жіберіп, жалғыз жәдігерін қалталы қасқыр сияқты кеудесіне жасырып, алыс сапарға өзімен бірге ала кетер еді, оған айла жоқ. Түні бойы көз ілмей, қиянаттан мұздаған жүрегін жылытқысы келгендей, Тұрардың ыссы басын кеудесіне қысып жатты.




3 топ: Зерттеушілер


Мәтіннен үзінді

Өз ойың

Мақал- мәтел

Наташа үрейі ұшып, жүрегі аузына тығылып,пәуескенін жақтауынан қарыса ұстап, шыр-шыр етеді. Аттардың басымен алыса-алыса Тұрардың екі қары талып барады. «Осыдан екі асау алып қашып, пәуеске төңкеріліп қалар ма екен, яки біреуді басып кетіп, жазым болар ма екен?» деген ойдан тамырында қан қатып қалған сияқты.





VII. Сабақты бекіту.

Тест.

1. Тұрар кім?

а) ақын

ә) қоғам қайраткері

б) жазушы

2. Рысқұлдың Тұрарды қасына алдыруының себебі неде?

а) сағыну

ә) жау кегінен сақтану

б) науқастану

3. Тұрар оқу мен жазуды кімнен үйренеді?

а) әкесінен

ә) Иван Владимировичтен

б) Наташадан

4. Тұрардың дәптерге жазған алғашқы сөздері?

а) көке, ауыл, сағыныш

ә) қызыл жебе, Аспара, әке

б) қызыл жебе, көке, Аспара

5. Тұрар кімге көмекші болды?

а) Семашко

ә) Айбаров

б) Бронников

6. Ұзын бойлы, кең иықты, сары шашын жел ыратқан , жирен сақалды, ак жарқын адам? Кімнің портреті?

а) Аркаша

ә) Семашко

б) Бронников

7. Шығармадағы Салиха кім?

а) Тұрардың анасы

ә) Қырғызбайдың кемпірі

б) Мұғалім

8. Шығармадағы ұнамсыз кейіпкерлерді ата?

а) Атамырза, Аркаша, Надзиратель

ә) Қырғызбай, Бронников, Рысқұл

б) Рысқұл, Семашко, Атамырза

9. Тұрар мен әкесі Рысқұл туралы жазылған шығарманы кқрсет?

а) «Жаңа достар»

ә) «Қараш- қараш оқиғасы»

б) «Ақырғы бәйге»

10. Мектепте барғанда Тұрардың фамилиясы?

а) Рысқұлов

ә) Айдаров

б) Қырғызбаев

VIII. Үйге тапсырма

«Жақсы бала жеткізеді мұратқа» тақырыбында ойтолғау жазу.

IX. Бағалау

















































Мерзімі: _____________

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Талап Сұлтанбеков «Ғажайып планета»

Сабақтың мақсаты:

1) Білімділік: ТалапСұлтанбековтыңөмірбаяныжайлымәлімет беру. Фантастика жайлымағлұмат беру. «Ғажайып планета» әңгімесіноқыптүсіндіру.

2) Дамытушылық: Өзойынеркінжеткізебілугедағдыландыру. Тұлғаныңжекеқабілетінеәсеретуарқылыізденуәрекетіндамыту.

3) Тәрбиелік: Өзойындұрысайтабілунегізіндеәдемісөйлеуге баулу, ұжымшылдыққа, тиянақтылыққатәрбиелеу.

Сабақтыңтүрі: Жаңаматериалдыигеру.

Сабақтыңкөрнекілігі: Анимациялықслайдтар, суреттер

Сабақтыңәдісі: Сұрақ-жауап, әңгімелесу, талдау.

Сабақтыңтипі: Дәстүрлісабақ

Пайдаланылғанәдебиеттер:

1/ 6 сыныпоқулығы

2/ методикалыққұрал

3/ Т.Сұлтанбеков «Шахмат»

4/ Қазақтілі мен әдебиеті журналы

5/ Түсіндірмелісөздік

Пәнаралықбайланыс:

Қазақтілі, тарих

Сабақбарысы

І. Ұйымдастырукезеңі

Сәлемдесу.

Түгендеу. Сыныптазалығынақарау. Сабаққакерекзаттардыдайындау. Оқушыныңназарынсабаққааудару.

ІІ. Өтілгенсабақтыескетүсіру.

- Үйтапсырмасынтексеру;

- Өтілгенсабақбойыншасұрақтар:

1) «Қызылжебе» деген не?

2) НегеТұрарРысқұловемесҚырғызбаевболыпмектепбітірді?

3) Жағымсызкейіпкерлердіатаңыз

4) ТұрарРысқұловтуралыне білесіз?

5) Аспарадеген не?

6) Тұрардыңәкесітуралыне білесіз?

Санкт-Петербургтық мұғалім И.Ильин: «Мен түсінген нәрсені мені бірге жұмыс істеген оқушы да түсіне алады».

ІІІ. Жаңасабақбарысы.

- Сіздерфантастикалықкинолар мен әдебиеттероқисыздарма?

- Қандайфантастикалықкітаптароқыдыңыздар?

- Фантастика дегеніміз не?

Фантастика – көркембейнені ой елестерінен, қиялданшығарып, шындықтытабиғиқалыптантысәсерелепкөрсететіншығарма.

- Фантастика жазатынадамдардықалайатаймыз?

Фантаст – шығармасын ой елестеріненқиялданшығарып, шындықтытабиғиқалыптантысәсірелепжазатынжазушы.

- Фантастика жазушылардыбілемізбе?

ТалапСұлтанбеков, ШоқанӘлімбаев, Абдул-Хамит Мархабаев

БүгінбізТалапСұлтанбековтың «Ғажайып планета» аттыәңгімесіноқимыз.

ТалапСұлтанбеков 1930 ж. Алматы облысыныңАқсуауданындамұғалімдеротбасындадүниегекелген. Алғашқышығармаларын спорт тақырыбынаарнаған. Жасөспірімдергеарналған «Көшпелі алтын», «Жүректулайды», «Жұлдызат», «ЛұқпанХакім», «Тізгін», «Темірелінесаяхат» әңгімелеріоқушыныкиялға, арманғажетелейді.

Анасы – ДәмешБерсүгіроваүлгіліұстаз. ІлиясЖансүгіровтыңтуысқанініс – ТалапСұлтанбеков. Олдойбыойыныжөніненмастерлік кандидат, дойбыданжәнетоғызқұмалақтанҚазақ ССР-нің экс-чемпионы. Шахмат, дойбы, тоғызқұмалақойындарыбойыншареспубликалықкатегориядағытөрешіжәнереспубликалықфедерациясыныңмүшесі.

Полигон ошағыСемейдегіАбыралыауданыныңорталығыҚайнарауылынажолдамаменмұғалімдікқызметтетұрады.

ТалапҚайнардаөткенжылдарын: «Қайнаршынкиеліжер, қасиетті ел екен. Менің фантаст жазушыболуымаАбыралыныңтауы мен тасысебепкерболды. Тау биігіқиялымдышарықтатып, ұшарқанатымдықолдаған-ды. Қайнар мен үшінайтып, сөзбенжеткізеалмастайөміріне бет бұрыс, жаңалықашқанмекен».

ҚайнардажүргендеденсаулығынарадияциясәулесінендақтүскенТалаптыңкөпжылдарбойыазаптартыпкележатқанынбылайғыжұртбілебермейді.

1) Планета туралыұғым беру;

2) Жаңасөздерментаныстыру;

3) Топтарғабөліп, әроқушығабөліп беру. /7 минут оқуғаберіледі/;

4) Әртоптан 2-3 оқушыдантүсінгенінайиады.

Шығарманыңмазмұнынөздеріоқып, оқығанүзінділерінеатқойып, дәптерлерінежазаотыратынынескертемін. Яғнирейтингіліктізбеніоқушыларөздеріжасайды. Келесісабақта осы тезистерарқылыәңгімемазмұныбаяндалады.

1) «Байқоңыр – 12» өзінежүктелгентапсырманыорындап, зулапкеледі.

2) Экипажғатөнгенқауіп

3) Электрондымидыңхабары мен көмегі

4) Әлемкартасыныңкөрінісі

5) Еңтаяуқосжұлдызшоғырынабұрылужөніндегіұйғарым;

6) Шіркін, үстіндеөмір бар ма?

7) Орталықғарышстансасыбұйрығыныңсөзсізорындалуыкеректігі

8) Орбитағақаптағанұсақденелер;

9) Биолог ТТұрановтыңқуанышы;

10) Космос балықтарынқызықтау

11) Турановқаәсереткенбелгісізкүш

12) Кибердіңкелгені, қондыруы

13) Бөгдепланетадағытіршілік

14) ҒалымТұрановтыңзерттелуі.

15) Сыртқыэкспедицияғашығуғадайындық.

ІҮ. Жаңасабақтықорытындылау.

Бекітусұрақтары:

1/ Қандай фантаст жазушылардыбілесіңдер?

2/ ТалапСұтанбековтыңқандайеңбектерінбілесіздер?

БілемінБілгімкеледіҮйрендім

Фантаст жазушылар

Фантастика ТалапСұлтанбеков

«Ғажайып планета» әңгімесіӨмірбаяны, ұстанымы, ұрпақтары. Кибер планета, ғарыштерминдері

Ү. Бағалау. Мадақтау

ҮІ. Үйгетапсырма: Оқып, мазмұндау, жоспарқұру.( 31 ретоқылды.)















поурочный план по казахской литературе (6 класс)
  • Русский язык и литература
Описание:

6-сыныпқа арналған қазақ әдебиеті пәнінен жылдық сабақ жоспары

ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ

(аптасына 2 сағаттан 68 сағат)

6-сынып

Оқулық авторы:

Тақырып

Сағат саны

Өтілетін күні

Ескерту

І-тоқсан — 18 сағат

1

1

Кіріспе.

1

І

ХАЛЫҚ АУЫЗ ӘДЕБИЕТІ (6 сағат)

Батырлар жыры туралы

2

2

«Қобыланды батыр» жырының тақырыбы мен мазмұны

1

3

3

Жырдың кейіпкерлері

1

4

4

Жырдың көркемдік ерекшелігі

1

5

5

«Алпамыс батыр» жыры

1

6

6

«Алпамыс батыр» жырындағы басты кейіпкерлер

1

7

7

«Алпамыс батыр»жырының көркемдік ерекшелігі

1

8

8

Алғашқы бақылау үзігі

1

ІІ

XIX ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ (6 сағат)

9

9

Д.Бабатайұлы «О Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңі

1

10

10

С.Аронұлы. «Жақсы мен жаман адамның қасиеттері» өлеңі

1

11

11

Абай Құнанбайұлы. «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ»

1

12

12

«Құлақтан кіріп бойды алар»

1

13

13

«Әсемпаз болма әрнеге»

1

14

14

Отыз бірінші қара сөз

1

15

15

Тіл ұстарту.Шығарма

1

ІІІ XX ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ (38 сағат)

16

16

Ш.Құдайбердіұлы. «Адамдық борышың» өлеңі

1

17

17

С.Торайғыров. «Шығамын тірі болсам адам болып», «Мен қазақ» өлеңдері

1

18

18

Тіл ұстарту.Мазмұндама

1

II тоқсан — 14 сағат

19

1

А.Байтұрсынұлы. «Анама хат», «Қара бұлт» өлеңдері

1

20

2

М.Жұмабаев. «Мен кім?», «Қазақ тілі» өлеңдері

1

21

3

Тіл ұстарту.Шығарма

1

22

4

«Бозторғай» өлеңдері.

«Ой» фельетоны

1

23

5

Аралық бақылау үзігі

1

24

6

С.Сейфуллин. «Далада» өлеңі

1

25

7

Б.Майлин. «Түйебай» әңгімесі

1

26

8

«Түйебай» әңгімесінің көркемдік ерекшеліктері

1

27

9

І.Жансүгіров. «Анам тілі», «Домбыра» өлеңдері.

1

28

10

М.Әуезов.«Абай жолы» романы

1

www.jospar.kz

Барлық пәннен күнделікті сабақ жоспарлар

орта және қысқа мерзімді сабақ жоспарлар

29

11

«Біржан сал Абай ауылында» («Абай жолы» романынан үзінді)

1

30

12

Өнердің адам өмірінде алатын орны.

1

31

13

Шығарманың көркемдік ерекшелігі

1

32

14

Тіл ұстарту. Мазмұндама

1

III тоқсан — 20 сағат

33

1

Ғ.Мүсірепов. Автобиографиялық әңгіме

1

34

2

Ә.Сәрсенбаев. «Туған жер», «Сен құрметте оны, қарағым» өлеңдері

1

35

3

Б.Момышұлы. «Жауынгердің тұлғасы» әңгімесі

1

36

4

«Ерлер есімі — ел есінде»

1

37

5

С.Сарғасқаев. «Тәмпіш қара» повесінен үзінді

1

38

6

М.Әлімбаев. «Ана тілім ғажап деп айта аламын», «Биіктер» өлеңдері

1

39

7

Б.Соқпақбаев. «Менің атым -Қожа» повесі

1

40

8

«Сезімтал – Қожа»

1

41

9

М.Мақатаев. «Қара өлең», «Қайырлы түн»,

«Елім барда»

1

42

10

«Анау –аспан, мынау –бақ» өлеңі

1

43

11

Тіл ұстарту. Шығарма

1

44

12

Ш.Мұртаза. «Тұтқын бала»

1

45

13

«Тағдыр асулары»

1

46

14

Шығармадағы кейіпкерлер

1

47

15

Тілұстарту. Мазмұндама

1

48

16

С.Мұратбекова. «Қылау» әңгімесі

1

49

17

Шығарманың көркемдік ерекшелігі

1

50

18

Сыныптан тыс оқу.

1

51

19

Ә.Марқабаев. «Ғарыштағы қымыз» әңгімесі

1

52

20

Фантастикалық шығармалар

1

IV тоқсан — 16 сағат

53

1

М.Мағауин шығармалары туралы. «Бір атаның балалары» хикаяты

1

54

2

Шығармадағы кейіпкерлер

1

55

3

«Қазақ – қонақжай халық»

1

56

4

Ә.Кекілбай. «Шыңырау» повесінен үзінді

1

57

5

Шығарманың көркемдік ерекшелігі

1

58

6

Әдебиет теориясы.Мінездеу

1

59

7

Тілұстарту. Шығарма

1

60

8

Д.Исабеков. «Ата үміті» повесінен үзінді

1

61

9

«Адамгершілік – басты қасиет».

1

ІV

ӘЛЕМ ӘДЕБИЕТІ (4 сағат)

62

10

Манас жыры

1

63

11

Манас – халық даналығы

1

64

12

Тіл ұстарту. Мазмұндама

1

65

13

Д.Лондон. «Мексика ұлы» әңгімесі.

1

66

14

«Рингтегі айқас»

1

67

15

Жылдық бақылау жұмысы

1

68

16

Қорытынды сабақ.

1

Автор Тлекешева Сафура Аскарбековна
Дата добавления 26.08.2015
Раздел Русский язык и литература
Подраздел Планирования
Просмотров 3638
Номер материала MA-060487
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓