Главная / Другое / Мектептің тәжірибесін өзгерткенге дейінгі бастапқы жағдайы? Менің мектебім неден бастауы керек?

Мектептің тәжірибесін өзгерткенге дейінгі бастапқы жағдайы? Менің мектебім неден бастауы керек?

Оспанова Сауле Кусмановна Мұғалім портфолиосы В есебі

1 топ 1 деңгей

Қостанай қаласы 07.10.2013 жыл


hello_html_37368920.gifhello_html_md92b361.gif

Мектептің тәжірибесін өзгерткенге дейінгі бастапқы жағдайы?

Менің мектебім неден бастауы керек?

Білім берудің мемлекеттік бағдарламасында білім беру ісінің құрылымы мен мазмұнына елеулі өзгерістер енгізілуіне байланысты бүгінгі заман талабына сай білім беру жүйесінің халықаралық талаптарға сай дамыту міндеті тұр. Зaмaн өзгеpуімен қaтap, білім беpу жүйесі де өзгеpген. Қазақстан Республикасы дамыған елдердің қатарына қосылу үшін  ұстаздар қауымының қосар үлесі зор..

Мектеп – үйрететін орта, оның жүрегі - мұғалім. Ғұлама бабаларымыз айтқандай, біз өткенге құрметпен бас иіп, жарқын болашаққа ұмтылуымыз қажет. Бүгінгінің ұрпағы біздің болашағымыз екенін ұмытпағанымыз жөн.

Кәсіби біліктілігімді жетілдіру үшін Қостанай қаласында Кембридж бағдарламасы бойынша өткізілген курсқа қатыстым. Бұл курстың мақсаты ескіден жаңаға яғни оқу жүйесіне жаңалықтар енгізе отырып әлемдік деңгейде ойын еркін айтатын болашақ азаматтарды тәрбиелеу. Курстың бізге бергені жаңаша ойларымен, білім –біліктер. Бұл курс арқылы мен оқыту жүйесіне жаңа көзқараспен қарайтын болдым.   2-айымызда «Мектептегі тәжірибе»кезеңінде өз бойымыздағы оң өзгерістерді, алған білімімізді ұжымымызға, оқушыларымызға, оқыту әдістерімізге ықпалдастыруымыз қажет болды. Ұстаз ретінде өзіме келесідей сауалдарды қоямын: Ақпараттандыру ғасырында болашақтың адамына қалай білім беремін? Бүгінгі оқушының келешекте бәсекеге қабілетті бола алатындай мектепте алған білімін қолдана алуы үшін нені үйрету керек? Оқушылардың үлгерімі мен білімділік сапасын не істеуім қажет? Мен мектепке келгеннен кейін мектеп басшыларымен кездестім. Алдымен мектеп директоры Е.А. курстың мән- жайын айтып, мұғалімдермен кеңесіп семинар өткізгім келетінін айттым. Бірінші «Бетпе – бет» кезеңінде оқып, танысқан Кембридж университетінің оқыту бағдарламасының  әдіс-тәсілдері туралы,  тізбектелген сабақтар топтамасы жайында, алда өткізер жоспарыммен таныстырып, бағдарлама, тапсырмалар туралы мағлұмат беріп өттім. 

Қазіргі менің мектебім қай деңгейде?Осы сұраққа жауап беруде төңірегінде зерттеу жұмысымның алғашқы қадамыдын мектеп туралы деректер жинаудан бастадым. Өзіме қажетті мәліметтер мен дәлелдемелерді бетпе-бет сұхбаттасу, сауалнама алу, интервью, фотоға түсіру, бейне таспаға түсіру, ресми және бейресми кездесу, қадағалау әдістері арқылы алдым.

Мектептің объективті жағдайларын анықтау мақсатында мұғалімдермен, ата-аналармен, оқушылармен бастапқы сауалнама жүргіздім. (курсалды тапсырмалардан бастапқы сауалнама бет 12-14). Осы рәсімді өткізу айтарлықтай жеңіл болып келді, жауап алуды қағазда жазу арқылы өткіздім. Бұл ақпарат жинақтау кезінде көп адамнан жауап алуға мүмкіндік берді.


Кесте №1 Мұғалімдерден алынған бастапқы сауалнама жиынтық кесте


Сирек

кейде

жиі

әрқашан

1.Зерттеу және рефлексия

10

39

16

11

2.Жоспарлау

10

26

26

14

3. Қатыстырылуы

12

17

11

19

4. Қызметкерлерді дамыту

12

12

23

39

5. Үйлестіру

8

13

20

35

6.Көшбасшылық

17

29

16

14



Сауалнамаға 19 мұғалім қатысты. Жүргізілген сауалнама көрсетті: (1.2) зерттеу және рефлексия бөлімінде мектеп шеңберінде біз оқыту мен оқу тәжірибесіне енгізген өзгерістердің қарқыны мен сапалығын талдаймыз сирек – 10(13,1%), кейде – 22(28,9%), жиі -18(23,6%), әрқашан 11(14,4%).

Мұғалімдер өздерінің жасаған әрекеттеріне сыни көзбен қарайды, өз пікірлерін айтудан бас тартпайды, бұл жағдай олардың жасалатын өзгерістерге белсенді қатысып көшбасшылық функцияларды атқаруға кәсіби шеберліктері жеткілікті болады деп сенемін.

Сонымен қатар, мұғалімдер өздерінің сыныптағы тәжірибесіне талдау жүргізуге уақыт арнамайды. Әрбір мұғалім оқыту үдерісін жоспарлауды бірлесіп талқылауға тиісті кеңестер аясында немесе жалпымектептік стратегияны әзірлейтін мұғалімдердің пәнаралық тобының жұмысына әрқашан қатысып отырады. Мектептің оқыту мен оқу тәжірибесіне өзгеріс енгізер алдында оқушылардың, ата-аналардың пікірін білуді маңызды деп санамайды. Мектеп басшылығы, әкімшілігі және қызметкерлері мектеп жұмысының алдағы уақыттағы бағыттары туралы шешім қабылдау үшін кейде ғана бірлесіп жұмыс жасайды. Сонымен қатар, мектептің дамыту жұмыстарына сыртқы ұйымдар мен жекелеген тәуелсіз тұлғалар (педагогикалық ЖОО, сарапшылар, кеңесшілер) тартылмайды. Жалпы айтқанда, мектепте ұстаздардың кәсіби өсуіне жағдай жасалған, мектептің даму жоспарын жасауға мұғалімдер, әкімшілік және басқада қызметкерлер атсалысады, бірақ оқушылардың және олардың ата-аналарының пікірі ескерілмейді. Мектеп өзінің төңірегінде ғана жұмыс жасайды, себебі сыртқы ұйымдармен, сарапшылармен қарым-қатынаста болмайды.

Мектеп шеңберінде біз оқыту мен оқу тәжірибесіне енгізген өзгерістердің қарқыны мен сапалығын талдаймыз


«Мектепте білімді қолдану және тарату әдістері».


Білімді тереңдету және дараландыру

Білімді тереңдету, қорыту және тарату

Жеке автономияның жоғары деңгейі

Ұжымдық бірақ шектеулі білім

19

1

1

3

14

Жалпы осы және алдында мұғалімдерге өткізілген сауалнамалардан мектеп ұжымдық бірақ шектеулі білімді санатқа жататынына көз жеткіздім. Жинақталған мәліметтер мектептің даму басымдықтарын анықтауға көмектесті. Мектепте ұжымдық рух басым. Қызметкерлер өз мектебін мақтан тұтады және басқалардың пікіріне қарамастан, оны қолайлы деп санайды. Мұғалімдер пікірлерімен, идеяларымен, табысты қолдан әдістерімен бөліседі және бір-бірінен білім алады. Мектеп қызметкерлері бағалауда бір пікірді ұстанып, жалпыға танылмаған өзгерістерге қарсы тұратындығымен ерекшеленеді. Бұл сауалнама ұжым арасында бірізділік пен ынтымақтастық бар екендігін көрсетті. Ендеше олар алда жүргізілетін өзгерістерге белсенділікпен ат салысады деп сенемін. Осы берілген сұрақтардың жауабынан мектептің білімді қолдану және тарату әдістері бойынша мен де «Ұжымдық, бірақ шектеулі білім» санатына жатқыздым. Неге менің мектебім «Білімді тереңдету, қорыту және тарату» санатына сай емес? Себебі мұғалімдер бағалауда бір пікірді ұстанады, жаңа идеялар автордың мәртебесіне қарай бағаланады, маңыздылығына қарай бағаланбайды. Біздің мектептегі мұғалімдердің орташа жасы 30-35, ал жас, еңбек жолын жаңа бастаған мұғалімдердің жұмысы үшін ұжымдық жауапкершілік төмен. Осы түсіну үшін мен мектептегі тәжірибелі ұстаздармен пікірлестім. Пікірлесу барысында тұжырымдамаға келдім: мектептегі мұғалімдер білімді мамандар, бірақ баланың білім алуға деген құштарлығын ояту үшін қазіргі заманда мұғалім көп ізденіп, сабақтың тиімді өтуіне жұмыс жасауы қажет. Білім сапасы оқушының білімге деген құштарлығымен, қызығушылығына тікелей байланысты. Сабақ барысында оқудың белсенді әрекет әдістерін қолданудың нәтижелілігін осыдан көруге болады. Оқудың белсенді әдістеріне: пікір-таластар, өзін-өзі бағалау, тест құру және бірін – бірін тексеру жатады.
Бұл бағыт мұғалімнің жұмысын түбегейлі өзгертеді. Жаңа білім алу үрдісі оқытушы мен оқушыға шығармашылықпен жұмыс жасауға итермелейді, себебі оқушы білімді өздігінен іздену арқылы алу керек болса, мұғалім оқушының білім алуына себептер, жағдайлар тудыру керек. Ол үшін мұғалімнің сабақты жан-жақты дайындауы қажет, сабақ үстінде қандай болмасын оқушы тарапынан әртүрлі сұрақтар туындау мүмкін сол жерде мұғалім қажетті бағдар беріп жіберуіне тура келеді.
Сонымен, қазіргі заман талабына сай мұғалім «білім бұлағы» емес, «білім бұлағына» жеткізуші, яғни білім алу жетекшісі болуы тиіс. Осы кезде мұғалімнің талапқа сай оқушының білім алу белсенділігін жоғарылату мақсатында жаңа технологиялар меңгеруі қажеттілігі туындап отыр.

Мектеп әкімшілігінің сауалнама қорытындысы жалпы әкімшілік арасында түсінушілік, ықпалдастық, мақсатқа жету үдерісі бір бағытта жасалатынын көрсетті. Бұл мектептің оқу үдерісіне өзгерістер енгізу барысында мектеп әкімшілігінің мұғалімдермен бірге бірлесіп жұмыс істейді деген сенімділікті нақтыландырды. Аталған тұжырымданы айғақтау үшін әкімшіліктен алынған сауалнама қорытындысын дәлелдеме ретінде келтіре аламын.

Оқушылар арасында жүргізілген сауалнамалар көрсетті.

Диагностика негізінде анықталынған мәліметтерге, оқушылардан алынған сауалнамалар қорытындысына сүйене отырып оқушылардың мектепке бейімделуі, ынтасы, оқудағы сапа көрсеткіштері, жеке даму ерекшеліктері мектеп бойынша қанағаттанарлық деңгейде екендігін көрсетті. Осы орайда оқушылар арасында төмендегідей сауалнама жүргізілді. Сауалнама 7-8 сынып оқушыларының арасында жүгізілді. Сауалнамаға 29 оқушы қатысты.

Мектептің объективті жағдайларын анықтау мақсатында

оқушылардан алынған бастапқы сауалнама диаграммасы



Біздің мұғалімдеріміз оқудағы нәтижелілік оқуға деген эмоционалдық қатынасыма байланысты екенін түсіне ме? деген сұраққа 29,5% кейде деп жауап берген. Мектепте қалыптасқан жағдай оқыту үдерісіне қолдау жасай ма? сұрағына оқушылардың 44,8% кейде деп жауап берген. Мұғалімдеріміз жұмыстың сапасын арттыруға мүмкіндік беретін кері байланыс жоқтығына оқушылардың 62% көрсеткен. Біздің сабақтарда тапсырма орындаудың топтық және жұптық түрлері қолданыла ма? деген сауалнама сұрағына сирек және кейде деген жауапқа белгілеген. 61,7% белгілеген. Басқа мектеп пен сынып оқушыларымен оқыту және көшбасшылық туралы талқылауға бізді тарта ма? деген сұраққа оқушылардың 48% кейде деп белгілеген. Оқу үдерісін жақсарту мақсатында жаңа әдіс-тәсілдерді енгізгені дұрыс па? деген сұраққа 86,2%-ы әрқашан деп белгілеген. Сонымен қатар, мұғалімдер оқушылардың ойын ескермейді, олардың пікірлерімен келіспейтін жағдайы да анықталды. Оқушыларға мектепте «үш факторды» анықтаңдар деп тапсырма берілді. Нәтижесінде оқушылар асхана, спортзал, кітапхананы, акт залын, информатика, физика, химия, технология кабинеттерін, мектептің спорт алаңының, тәрбиелік іс-шаралардан фотосуреттерін жинап әкелді. Ал ұнамайды деп «ҰБТ-ға дайындық» стендің ғана түсірген.

Біздің мектептің оқушылардың көпшілігі қай санатқа жататынын анықтау үшін 9-11 сыныптар арасында сауалнама жүргізілді. Сауалнама «Сен қандай оқушымын деп санайсың?» деп аталады. Барлығы бала саны аталған сыныптарда 24, қатысқан - 22 оқушы.


Қорытынды: І топтама сұрақтарына жауап бергеніне сәйкес 22 оқушы мектепке сенім білдіріп мектепке ұдайы барып тұрады, мұғалімдерге қанағаттанады, одан не талап етілсе соны істейді. 2 топтама сұрақтары бойынша 10 оқушы ықпал ететін оқушы ретінде танылды. 3 топтама сұрақтарына 3оқушы немқұрайлы қарайтыны анықталды. 4 топтама бойынша 5 оқушы әлеуметтік тұлға ретінде қабылдағанынан бас тартты. Сауалнама нәтижесінде білім алушылардың 77,7%– ықпал ететіндер , 9% - бас тартатын, 13,6% - немқұрайлы қарайтын оқушылар тобына жатады.

Оқушылардың мінез-құлқы мен қарым-қатынасын санаттау барысында ата-аналардан да қосымша сауалнама алдым, сауалнамаға қатысқандар саны -33. Диагностика негізінде анықталынған мәліметтерге, оқушылардан алынған сауалнамалар қорытындысына сүйене отырып оқушылардың мектепке бейімделуі, ынтасы, оқудағы сапа көрсеткіштері, жеке даму ерекшеліктері мектеп бойынша қанағаттанарлық деңгейде екендігі байқалады. Аталған тұжырымданы айғақтау үшін оқушылардан, ата-аналардан алынған сауалнама қорытындысын дәлелдеме ретінде келтіре аламын


Ата-аналардан алынған сауалнама диаграммасы:


Сауалнама қорытындысы: баласы келешегін ойлайды 69,7%, ұйымдастыру жұмыстарын жүргізуге, жауапкершілік алуға дайын – 84,8%, басқа оқушыларға көмектесуге дайын - 69,7%, мұғаліммен оқыту мен оқудағы проблемаларын талқылауға ұмтылады - 69,7%, мектепке және мұғалімдерге қанағаттанады – 78,7%, одан не талап етілсе соны істейді -87,8%, мұғалімдермен қарым-қатынас жасауда үнемі проблемаларға кездеседі - 9%, мектепке ұдайы барып тұрады – 93,9%, алға басу ынтасы төмен – 24,2% оқушылар белгіленді.

Сауалнамалар нәтижесі бойынша мен осындай тұжырымға келдім ата-аналар өз балаларын жоғарылатып бағалайды екен, яғни олардың ойы бойынша біздің мектепте көпшілігі ықпал ететін оқушылар, ал оқушылар өздерін сынайы, шыншыл бағалап «игі қабылдайтын» санатқа жатқызған. Бұл оқушылар мен ата-аналардың пікірлері арасындағы қарама-қайшылық пікір бар екендігін көрсетті. Ол мәселені шешуде дилемма туындады: немесе ата-аналардың балалары туралы пікірлеріне жеткізетіндей деңгейге оқушылардың кейпін жеткізу, немесе, ата-аналардың балаларына деген көзқарастарын сыни қарауға келтіру. Бұл жерде ұжым үшін тиімді әрекет – ол ата-аналардың сыни ойлау қабілеттерін арттыру деп ойлаймын. Ол үшін ата-аналарды кеңнен оқыту үдерісіне қатыстырып белсенді әрекеттер жасауға, өзгерістерге тиімді қатысуға жағдай жасау қажет деп ойлаймын. Егер олар оқушылардың оқу үрдісінен жақсы хабардар болып отырса, олар балаларының мүмкіншіліктерін нақты бағалай алатындай жағдай жасалады. Ал, екіншіде, оқу үрдісіне қызығушылық білдіріп араласып отырған ата-аналарды көрген оқушылардың оқу үлгерімін көтеруге ынтасы мен қызығушылығы артатыны анық.

Мектептің соңғы даму жоспарын алып, онда мектептің дамуының алдағы жылдарына қойылған мақсатымен таныстым. Мектептің жоспарында 12 жылдық білім берудің материалдық базасын дайындау және мұғалімдердің мамандық шеберлігін арттыру үшін жағдайлар туғызу, оқу-тәрбие процесінде интерактивтік және инновациялық технологияларды пайдалану арқылы білім беру және тәрбиелеу процесін ұйымдастыруды жетілдіру деген ұзақ мерзімді мақсат көрсетілген. Менің мектебімнің мақсаты бүгінгі әлемдік және Қазақстанның білім беру жүйесінің даму бағыттарына, мектептің даму қажеттілігіне сай алынған деп ойлаймын. Себебі ҚР білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламына сәкес құрастырылған. Бағдарлама мектептің стратегиясын, негізгі бағыттарын, басылымдылықты, мақсаты мен міндеттерін, жалпы орта білім жүйесін, кадрлық және әлеуметтік саясат салаларын анықтайды. Бағдарлама мектептің дамуын, оның ішінде педагогтардың шеберліктерін көтеру, білім сапасын арттыру, оқушылардың тәрбие деңгейін нығайту мақсатында әзірленген және өткен оқу жылдарындағы мектептегі оқу-тәрбие прцесін сараптама талдауы негізінде жасалған. Осы бағытта мектепте 12-жылдық мектепке дайындық жұмыстарының бағдарламасы бар. Бағдарламаның іс-қимылдарының бірі материалды-техникалық базаны нығайту, ақпараттық-коммуникативтік технологияларды пайдалану және Интернет, электронды мектеп базасын жасау. Бұл бағдарлама педагогикалық кеңесте талқыланып қабылданған. Сонымен қатар, ең маңызды деп атап көрсетуге болатын әдістемелік жұмыс. Мектеп үш жыл бойы «ХХІ ғасыр педагогикалық кадрларының кәсіби құзырлылығын көтеру жүйесінің жаңашыл процестері» әдістемелік тақырыбы бойынша жұмыс атқарады.

Мұғалімдер оқыту үрдісін терең түсінеді, оқыту үрдісін жақсарту және оқушылардың дамуын жетілдіру үшін стратегияларды, көзқарастарды және әдістерді үйлесімді, бір-бірімен кіріктіре отырып қолданады. Мұғалімдердің жеке шығармашылық тақырыбы бойынша ізденіс жұмыстары жүргізіледі. Ұжымда терең білімді, үнемі ізденіс үстінде жүретін, шығармашылықпен жұмыс істейтін алдыңғы қатарлы тәжірибелі ұстаздар бар. Стратегиялар ауқымы мен оларды іске асыру жолдарын біріктіру және оларды тиімді пайдалану жөнінде білімді әдістемелік бірлестіктер, "Новатор" озық тәжірибелі мұғалімдер мектебі және тәлімгерлер арқылы жүзеге асырудамыз. Әр ұстаз өз жұмысын неғұрылым тиімді де қызықты етіп жүргізу жолдарын іздену барысында. Сабақ барысында АКТ, сын тұрғысынан ойлау стратегиялары кеңінен қолданылуда. Мектебімізде замануи сабақ беруге жағдай қанағаттанарлық деңгейде, мұғалімдердің дамуына жол ашылуда. Білім алу - ол үздіксіз үдеріс, сондықтан да барлық жаңашылдықты толығымен пайдалануға теориялық біліміміз жеткілікті дегенмен, тәжірибе алмасу жұмысын нығайту қажет деген ойдамын.

Мектеп мұғалімдері әрдайым ізденіс үстінде. Жаңа технологиялар мен енгізілген жаңа әдіс-тәсілдерді, жаңашылдықты қабылдау деңгейлері, өздігінен білім алу қабілеттері де қанағаттанарлық деңгейде. Тәлімгерлер мен тәлім алушы мұғалімдер арасында, әдістемелік бірлестіктер, "Новатор", "Ізденіс", "Талапкер" мектептерінің тәжірибе алмасу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Қазіргі кезеңде жеке тұлғаға бағдарланған білім мәселесі 12 жылдық білім беруге көшу мен жаңа тұрпатты педагог қалыптастыру міндетін қойып отыр. Сондықтанда мұғалімдер өз білімдерін де үздіксіз жетілдіруде. Себебі заман талабымен бірге қадам басу үшін және ілгері жүру үшін оқыту мәселесіндегі барлық жаңашылдық біліп қана қоймай, оны меңгеруге тиіспіз.

Мұғалімдердің бүгінгі күні оқыту үрдісінде болып жатқан жаңалықтар мен өзгерістерден дер кезінде хабардар болып отыруы - сапалы білім берудің кепілі. Сондықтан да мұғалімдердің біліктілін жетілдіру курстарынан уақтылы өтіп отыруы - мектептегі әдістемелік қызметтің маңызды саласы.

Мектепте 14 мұғалім 12 жылдық білім беру бағдарламасы және білім беру технологиясы, дарынды оқушылар мен мұғалімдердің шығармашылық жұмыстарын ұйымдастыру жолдары және интерактивті тақтамен, электронды оқулықпен оқыту бойынша білім жетілдіру курстарынан өтті. Соның ішінде 6 мұғалім 12 жылдық білім беру жүйесі бойынша өтіп келді. Курстан өтіп келген мұғалімдер өз пән бірлестіктерінде семинарлар өткізіп, жаңалықтар мен алған білімдерін ортаға салып отырды.

Қазіргі егеменді еліміздің ағарту жүйесінің мақсаты - өркениетті елдермен деңгейлес дамуымызға мүмкіндік беретін жаңа ағарту жүйесін қалыптастыру. Ол үшін оқу-тәрбие үрдісін жаңартып, оқытуда жаңа педагогикалық технологияларды қолданып, оқытушы мен оқушылардың шығармашылық әрекетін дамыту, арттыру қажеттігі туып отыр.


Саулнамаларды сараптау нәтижесінде төмендегідей мәселелер анықталды:

  1. Мұғалімдер жұмыс сапасын арттыруға мүмкіндік беретін кері байланыс жұмыстарын жүргізбейді.

  2. Сыныптағы, мектептегі қалыптасқан психологиялық жағдайды жақсарту үшін іс-шаралар ұйымдастыру қажет.

  3. Мектептің мұғалімдері оқу кезінде ойлау қабілеттерін жандандыру үшін түрлі әдіс-тәсілдерді үнемі қолданылмайды.

  4. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру үшін мұғалімдер бірлескен оқуға, өз бетімен «жаңалық» ашатын әдіс-тәсілдерді қолданбайды.

  5. Мұғалімдер мен оқушы қарым –қатынастары оқу сапасына ықпалды болатынын ескеру қажет.

  6. Мектептегі мұғалімнің көшбасшы ретінде рөлі өзгеруі керек.


Жоғарыда аталған әлсіз тұстарымызды әкімшілік және шығармашылық топтың қатысуымен өткізілген кеңесте талқыланды. Анықталған өзекті мәселеміз «Жаңа әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыра аламыз ба?» тақырыбында зерттеу жұмысын жүргізу ұйғарылды.






































Мектептің тәжірибесін өзгерткенге дейінгі бастапқы жағдайы? Менің мектебім неден бастауы керек?
  • Другое
Описание:

Мектептің тәжірибесін өзгерткенге дейінгі бастапқы жағдайы?

Менің мектебім неден бастауы керек?

     Білім берудің мемлекеттік бағдарламасында білім беру ісінің құрылымы мен мазмұнына елеулі өзгерістер енгізілуіне байланысты бүгінгі заман талабына сай білім беру жүйесінің халықаралық талаптарға сай дамыту міндеті тұр.   Зaмaн өзгеpуімен қaтap, білім беpу жүйесі де өзгеpген.   Қазақстан Республикасы дамыған елдердің қатарына қосылу үшін  ұстаздар қауымының қосар үлесі зор..

Мектеп – үйрететін орта, оның жүрегі - мұғалім.     Ғұлама бабаларымыз айтқандай, біз өткенге құрметпен бас иіп, жарқын болашаққа ұмтылуымыз қажет. Бүгінгінің ұрпағы біздің болашағымыз екенін ұмытпағанымыз жөн.

Кәсіби біліктілігімді жетілдіру үшін Қостанай  қаласында Кембридж бағдарламасы бойынша өткізілген курсқа қатыстым. Бұл курстың мақсаты ескіден жаңаға яғни оқу жүйесіне жаңалықтар енгізе отырып әлемдік деңгейде ойын еркін айтатын болашақ азаматтарды тәрбиелеу. Курстың бізге бергені жаңаша ойларымен, білім –біліктер. Бұл курс арқылы мен оқыту жүйесіне жаңа көзқараспен қарайтын болдым.   2-айымызда «Мектептегі тәжірибе»кезеңінде өз бойымыздағы оң өзгерістерді, алған білімімізді ұжымымызға, оқушыларымызға, оқыту әдістерімізге ықпалдастыруымыз қажет болды. Ұстаз ретінде өзіме келесідей сауалдарды қоямын: Ақпараттандыру ғасырында болашақтың адамына қалай білім беремін? Бүгінгі оқушының келешекте бәсекеге қабілетті бола алатындай мектепте алған білімін қолдана алуы үшін нені үйрету керек? Оқушылардың үлгерімі мен білімділік сапасын не істеуім қажет?Мен мектепке келгеннен кейін мектеп басшыларымен кездестім. Алдымен мектеп директоры Е.А. курстың мән- жайын айтып, мұғалімдермен кеңесіп семинар өткізгім келетінін айттым. Бірінші «Бетпе – бет» кезеңінде оқып, танысқан Кембридж университетінің оқыту бағдарламасының  әдіс-тәсілдері туралы,  тізбектелген сабақтар топтамасы жайында, алда өткізер жоспарыммен таныстырып, бағдарлама, тапсырмалар туралы мағлұмат беріп өттім. 

     Қазіргі менің мектебім қай деңгейде?Осы сұраққа жауап беруде   төңірегінде зерттеу жұмысымның алғашқы қадамыдын мектеп туралы деректер жинаудан бастадым. Өзіме қажетті мәліметтер мен дәлелдемелерді бетпе-бет сұхбаттасу, сауалнама алу, интервью, фотоға түсіру, бейне таспаға түсіру, ресми және бейресми кездесу, қадағалау әдістері арқылы алдым.

      Мектептің объективті жағдайларын анықтау мақсатында мұғалімдермен, ата-аналармен, оқушылармен бастапқы сауалнама жүргіздім. (курсалды тапсырмалардан бастапқы сауалнама бет 12-14).   Осы рәсімді өткізу айтарлықтай жеңіл болып келді, жауап алуды қағазда жазу арқылы өткіздім. Бұл ақпарат жинақтау кезінде көп адамнан жауап алуға мүмкіндік берді.

 

                Кесте №1            Мұғалімдерден алынған бастапқы сауалнама жиынтық кесте

 

Сирек

кейде

жиі

әрқашан

1.Зерттеу және рефлексия

10

39

16

11

2.Жоспарлау

10

26

26

14

3. Қатыстырылуы

12

17

11

19

4. Қызметкерлерді дамыту

12

12

23

39

5. Үйлестіру

8

13

20

35

6.Көшбасшылық

17

29

16

14

 

Сауалнамаға 19 мұғалім қатысты. Жүргізілген сауалнама көрсетті: (1.2) зерттеу және рефлексия бөлімінде мектеп шеңберінде біз оқыту мен оқу тәжірибесіне енгізген өзгерістердің қарқыны мен сапалығын талдаймыз сирек – 10(13,1%), кейде – 22(28,9%), жиі -18(23,6%), әрқашан 11(14,4%).

Мұғалімдер өздерінің жасаған әрекеттеріне сыни көзбен қарайды, өз пікірлерін айтудан бас тартпайды, бұл жағдай олардың жасалатын өзгерістерге белсенді қатысып көшбасшылық функцияларды атқаруға кәсіби шеберліктері жеткілікті болады деп сенемін.

Сонымен қатар, мұғалімдер өздерінің сыныптағы тәжірибесіне талдау жүргізуге уақыт  арнамайды.  Әрбір мұғалім оқыту үдерісін жоспарлауды бірлесіп талқылауға тиісті кеңестер аясында немесе жалпымектептік стратегияны әзірлейтін мұғалімдердің пәнаралық тобының жұмысына әрқашан қатысып отырады. Мектептің оқыту мен оқу тәжірибесіне өзгеріс енгізер алдында оқушылардың, ата-аналардың пікірін білуді маңызды деп санамайды. Мектеп басшылығы, әкімшілігі және қызметкерлері мектеп жұмысының алдағы уақыттағы бағыттары туралы шешім қабылдау үшін кейде ғана бірлесіп жұмыс жасайды. Сонымен қатар, мектептің дамыту жұмыстарына сыртқы ұйымдар мен жекелеген тәуелсіз тұлғалар (педагогикалық ЖОО, сарапшылар, кеңесшілер)   тартылмайды. Жалпы айтқанда, мектепте ұстаздардың кәсіби өсуіне жағдай жасалған, мектептің даму жоспарын жасауға мұғалімдер, әкімшілік және басқада қызметкерлер атсалысады, бірақ оқушылардың және олардың ата-аналарының пікірі ескерілмейді. Мектеп өзінің төңірегінде ғана жұмыс жасайды, себебі сыртқы ұйымдармен, сарапшылармен қарым-қатынаста болмайды.

Мектеп шеңберінде біз оқыту мен оқу тәжірибесіне енгізген өзгерістердің қарқыны мен сапалығын талдаймыз

 «Мектепте білімді қолдану және тарату әдістері».

 

Білімді тереңдету және дараландыру

Білімді тереңдету, қорыту және тарату

Жеке автономияның жоғары деңгейі

Ұжымдық бірақ шектеулі білім

19

1

1

3

14

Жалпы осы және алдында мұғалімдерге өткізілген сауалнамалардан мектеп ұжымдық бірақ шектеулі білімді санатқа жататынына көз жеткіздім.  Жинақталған мәліметтер мектептің даму басымдықтарын анықтауға  көмектесті. Мектепте ұжымдық рух басым. Қызметкерлер өз мектебін мақтан тұтады және басқалардың пікіріне қарамастан, оны қолайлы деп санайды. Мұғалімдер пікірлерімен, идеяларымен, табысты қолдан әдістерімен бөліседі және бір-бірінен білім алады. Мектеп қызметкерлері бағалауда бір пікірді ұстанып, жалпыға танылмаған өзгерістерге қарсы  тұратындығымен ерекшеленеді. Бұл сауалнама ұжым арасында бірізділік пен ынтымақтастық бар екендігін көрсетті. Ендеше олар алда жүргізілетін өзгерістерге белсенділікпен ат салысады деп сенемін. Осы берілген сұрақтардың жауабынан мектептің білімді қолдану және тарату әдістері бойынша мен де «Ұжымдық, бірақ шектеулі білім» санатына жатқыздым. Неге менің мектебім «Білімді тереңдету, қорыту және тарату» санатына сай емес? Себебі мұғалімдер бағалауда бір пікірді ұстанады, жаңа идеялар автордың мәртебесіне қарай бағаланады, маңыздылығына қарай бағаланбайды. Біздің мектептегі мұғалімдердің орташа жасы 30-35, ал жас, еңбек жолын жаңа бастаған мұғалімдердің жұмысы үшін ұжымдық жауапкершілік төмен. Осы түсіну үшін мен мектептегі тәжірибелі ұстаздармен пікірлестім. Пікірлесу барысында тұжырымдамаға келдім: мектептегі мұғалімдер білімді мамандар, бірақ баланың білім алуға деген құштарлығын ояту үшін қазіргі заманда мұғалім көп ізденіп, сабақтың тиімді өтуіне жұмыс жасауы қажет. Білім сапасы оқушының білімге деген құштарлығымен, қызығушылығына тікелей байланысты. Сабақ барысында оқудың белсенді әрекет әдістерін қолданудың нәтижелілігін осыдан көруге болады. Оқудың белсенді әдістеріне: пікір-таластар, өзін-өзі бағалау, тест құру және бірін – бірін тексеру жатады.
Бұл бағыт мұғалімнің жұмысын түбегейлі өзгертеді. Жаңа білім алу үрдісі оқытушы мен оқушыға шығармашылықпен жұмыс жасауға итермелейді, себебі оқушы білімді өздігінен іздену арқылы алу керек болса, мұғалім оқушының білім алуына себептер, жағдайлар тудыру керек. Ол үшін мұғалімнің сабақты жан-жақты дайындауы қажет, сабақ үстінде қандай болмасын оқушы тарапынан әртүрлі сұрақтар туындау мүмкін сол жерде мұғалім қажетті бағдар беріп жіберуіне тура келеді.
Сонымен, қазіргі заман талабына сай мұғалім «білім бұлағы» емес, «білім бұлағына» жеткізуші, яғни білім алу жетекшісі болуы тиіс. Осы кезде мұғалімнің талапқа сай оқушының білім алу белсенділігін жоғарылату мақсатында жаңа технологиялар меңгеруі қажеттілігі туындап отыр.

Мектеп әкімшілігінің сауалнама қорытындысы жалпы әкімшілік арасында түсінушілік, ықпалдастық, мақсатқа жету үдерісі бір бағытта жасалатынын көрсетті. Бұл мектептің оқу үдерісіне өзгерістер енгізу барысында мектеп әкімшілігінің мұғалімдермен бірге бірлесіп жұмыс істейді деген сенімділікті нақтыландырды. Аталған тұжырымданы айғақтау үшін әкімшіліктен алынған сауалнама қорытындысын дәлелдеме ретінде келтіре аламын.

Оқушылар арасында жүргізілген сауалнамалар көрсетті.

Диагностика негізінде анықталынған мәліметтерге, оқушылардан алынған сауалнамалар қорытындысына сүйене отырып оқушылардың мектепке бейімделуі, ынтасы, оқудағы сапа көрсеткіштері, жеке даму ерекшеліктері мектеп бойынша қанағаттанарлық деңгейде екендігін көрсетті. Осы орайда оқушылар арасында төмендегідей сауалнама жүргізілді. Сауалнама 7-8 сынып оқушыларының арасында жүгізілді. Сауалнамаға 29 оқушы қатысты.

Мектептің объективті жағдайларын анықтау мақсатында

оқушылардан алынған бастапқы сауалнама диаграммасы

 

Біздің мұғалімдеріміз оқудағы нәтижелілік оқуға деген эмоционалдық қатынасыма байланысты екенін түсіне ме? деген сұраққа 29,5% кейде деп жауап берген. Мектепте қалыптасқан жағдай оқыту үдерісіне қолдау жасай ма? сұрағына оқушылардың 44,8% кейде деп жауап берген.  Мұғалімдеріміз жұмыстың сапасын арттыруға мүмкіндік беретін кері байланыс жоқтығына оқушылардың 62% көрсеткен.  Біздің сабақтарда тапсырма орындаудың топтық және жұптық түрлері қолданыла ма? деген сауалнама сұрағына сирек және кейде деген жауапқа белгілеген. 61,7% белгілеген. Басқа мектеп пен сынып оқушыларымен оқыту және көшбасшылық туралы талқылауға бізді тарта ма? деген сұраққа оқушылардың 48% кейде деп белгілеген. Оқу үдерісін жақсарту мақсатында жаңа әдіс-тәсілдерді енгізгені дұрыс па? деген сұраққа 86,2%-ы әрқашан деп белгілеген. Сонымен қатар, мұғалімдер оқушылардың ойын ескермейді, олардың пікірлерімен келіспейтін жағдайы да анықталды. Оқушыларға мектепте «үш факторды» анықтаңдар деп тапсырма берілді. Нәтижесінде оқушылар асхана, спортзал, кітапхананы, акт залын, информатика, физика, химия, технология кабинеттерін, мектептің спорт алаңының, тәрбиелік іс-шаралардан  фотосуреттерін жинап әкелді. Ал ұнамайды деп «ҰБТ-ға дайындық» стендің ғана түсірген.

Біздің мектептің оқушылардың көпшілігі  қай санатқа жататынын анықтау үшін  9-11 сыныптар арасында сауалнама жүргізілді. Сауалнама «Сен қандай оқушымын деп санайсың?» деп аталады. Барлығы  бала саны аталған сыныптарда 24, қатысқан  - 22 оқушы.

Қорытынды:   І топтама сұрақтарына жауап бергеніне сәйкес   22 оқушы мектепке сенім білдіріп  мектепке ұдайы барып тұрады, мұғалімдерге қанағаттанады, одан не талап етілсе соны істейді. 2 топтама сұрақтары бойынша  10 оқушы ықпал ететін оқушы ретінде танылды. 3 топтама сұрақтарына  3оқушы немқұрайлы қарайтыны  анықталды. 4 топтама бойынша 5 оқушы  әлеуметтік тұлға ретінде қабылдағанынан  бас тартты.  Сауалнама нәтижесінде білім алушылардың   77,7%– ықпал ететіндер  , 9% - бас тартатын, 13,6% - немқұрайлы қарайтын оқушылар тобына жатады. 

Оқушылардың мінез-құлқы  мен қарым-қатынасын санаттау барысында ата-аналардан  да қосымша сауалнама алдым, сауалнамаға қатысқандар саны -33.Диагностика негізінде анықталынған мәліметтерге, оқушылардан алынған сауалнамалар қорытындысына сүйене отырып оқушылардың мектепке бейімделуі, ынтасы, оқудағы сапа көрсеткіштері, жеке даму ерекшеліктері мектеп бойынша қанағаттанарлық деңгейде екендігі байқалады. Аталған тұжырымданы айғақтау үшін оқушылардан, ата-аналардан алынған сауалнама қорытындысын дәлелдеме ретінде келтіре аламын

 

Ата-аналардан алынған сауалнама диаграммасы:

Сауалнама қорытындысы:баласы келешегін ойлайды 69,7%, ұйымдастыру жұмыстарын жүргізуге, жауапкершілік алуға дайын – 84,8%, басқа оқушыларға көмектесуге дайын - 69,7%, мұғаліммен оқыту мен оқудағы проблемаларын талқылауға ұмтылады - 69,7%, мектепке және мұғалімдерге қанағаттанады – 78,7%, одан не талап етілсе соны істейді -87,8%, мұғалімдермен қарым-қатынас жасауда үнемі проблемаларға  кездеседі - 9%, мектепке ұдайы барып тұрады – 93,9%, алға басу ынтасы төмен – 24,2% оқушылар белгіленді.

Сауалнамалар нәтижесі бойынша мен осындай тұжырымға келдім ата-аналар өз балаларын жоғарылатып бағалайды екен, яғни олардың  ойы бойынша біздің мектепте  көпшілігі ықпал ететін оқушылар, ал оқушылар өздерін сынайы, шыншыл бағалап «игі қабылдайтын» санатқа жатқызған. Бұл оқушылар мен ата-аналардың пікірлері арасындағы қарама-қайшылық пікір бар екендігін көрсетті. Ол мәселені шешуде дилемма туындады: немесе ата-аналардың балалары туралы пікірлеріне жеткізетіндей деңгейге оқушылардың кейпін жеткізу, немесе, ата-аналардың балаларына деген көзқарастарын сыни қарауға келтіру. Бұл жерде ұжым үшін тиімді әрекет – ол ата-аналардың сыни ойлау қабілеттерін арттыру деп ойлаймын. Ол үшін ата-аналарды кеңнен оқыту үдерісіне қатыстырып белсенді әрекеттер жасауға, өзгерістерге тиімді қатысуға жағдай жасау қажет деп ойлаймын. Егер олар оқушылардың оқу үрдісінен жақсы хабардар болып отырса, олар балаларының мүмкіншіліктерін нақты  бағалай алатындай жағдай жасалады. Ал, екіншіде, оқу үрдісіне қызығушылық білдіріп араласып отырған ата-аналарды көрген оқушылардың оқу үлгерімін көтеруге ынтасы мен қызығушылығы артатыны анық.

  Мектептің соңғы даму жоспарын алып, онда мектептің дамуының алдағы жылдарына қойылған мақсатымен таныстым. Мектептің жоспарында 12 жылдық білім берудің материалдық базасын дайындау және мұғалімдердің мамандық шеберлігін арттыру үшін жағдайлар туғызу, оқу-тәрбие процесінде интерактивтік және инновациялық технологияларды пайдалану арқылы білім беру және тәрбиелеу процесін ұйымдастыруды жетілдіру  деген ұзақ мерзімді мақсат көрсетілген. Менің мектебімнің мақсаты бүгінгі әлемдік және Қазақстанның білім беру жүйесінің даму бағыттарына, мектептің даму қажеттілігіне сай алынған деп ойлаймын. Себебі ҚР білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламына сәкес құрастырылған. Бағдарлама мектептің стратегиясын, негізгі бағыттарын, басылымдылықты, мақсаты мен міндеттерін, жалпы орта білім жүйесін, кадрлық және әлеуметтік саясат салаларын анықтайды. Бағдарлама мектептің дамуын, оның ішінде педагогтардың шеберліктерін көтеру, білім сапасын арттыру, оқушылардың тәрбие деңгейін нығайту мақсатында әзірленген және өткен оқу жылдарындағы мектептегі оқу-тәрбие прцесін сараптама талдауы негізінде жасалған. Осы бағытта мектепте 12-жылдық мектепке дайындық жұмыстарының бағдарламасы бар. Бағдарламаның іс-қимылдарының бірі материалды-техникалық базаны нығайту, ақпараттық-коммуникативтік технологияларды пайдалану және Интернет, электронды мектеп базасын жасау. Бұл бағдарлама педагогикалық кеңесте талқыланып қабылданған. Сонымен қатар, ең маңызды деп атап көрсетуге болатын әдістемелік жұмыс.  Мектеп үш жыл бойы  «ХХІ ғасыр педагогикалық кадрларының кәсіби құзырлылығын көтеру жүйесінің жаңашыл процестері» әдістемелік тақырыбы бойынша жұмыс атқарады.

Мұғалімдер оқыту үрдісін терең түсінеді, оқыту үрдісін жақсарту және оқушылардың дамуын жетілдіру үшін стратегияларды, көзқарастарды және әдістерді үйлесімді, бір-бірімен кіріктіре отырып қолданады. Мұғалімдердің жеке шығармашылық тақырыбы бойынша ізденіс жұмыстары жүргізіледі. Ұжымда терең білімді, үнемі ізденіс үстінде жүретін, шығармашылықпен жұмыс істейтін алдыңғы қатарлы тәжірибелі ұстаздар бар. Стратегиялар ауқымы мен оларды іске асыру жолдарын біріктіру және оларды тиімді пайдалану жөнінде білімді әдістемелік бірлестіктер, "Новатор" озық тәжірибелі мұғалімдер мектебі және тәлімгерлер арқылы жүзеге асырудамыз. Әр ұстаз өз жұмысын неғұрылым тиімді де қызықты етіп жүргізу жолдарын іздену барысында. Сабақ барысында АКТ, сын тұрғысынан ойлау стратегиялары кеңінен қолданылуда. Мектебімізде замануи сабақ беруге жағдай қанағаттанарлық деңгейде, мұғалімдердің дамуына жол ашылуда. Білім алу - ол үздіксіз үдеріс, сондықтан да барлық жаңашылдықты толығымен пайдалануға теориялық біліміміз жеткілікті дегенмен, тәжірибе алмасу жұмысын нығайту қажет деген ойдамын.

Мектеп мұғалімдері әрдайым ізденіс үстінде. Жаңа технологиялар мен енгізілген жаңа әдіс-тәсілдерді, жаңашылдықты қабылдау деңгейлері, өздігінен білім алу қабілеттері де қанағаттанарлық деңгейде. Тәлімгерлер мен тәлім алушы мұғалімдер арасында, әдістемелік бірлестіктер, "Новатор", "Ізденіс", "Талапкер" мектептерінің тәжірибе алмасу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Қазіргі кезеңде жеке тұлғаға бағдарланған білім мәселесі 12 жылдық білім беруге көшу  мен жаңа тұрпатты педагог қалыптастыру міндетін қойып отыр. Сондықтанда мұғалімдер өз білімдерін де үздіксіз жетілдіруде. Себебі заман талабымен бірге қадам басу үшін және ілгері жүру үшін оқыту мәселесіндегі барлық жаңашылдық біліп қана қоймай, оны меңгеруге тиіспіз.

Мұғалімдердің бүгінгі күні оқыту үрдісінде болып жатқан жаңалықтар мен өзгерістерден дер кезінде хабардар болып отыруы - сапалы білім берудің кепілі. Сондықтан да мұғалімдердің біліктілін жетілдіру курстарынан уақтылы өтіп отыруы - мектептегі әдістемелік қызметтің маңызды саласы.

Мектепте 14 мұғалім 12 жылдық білім беру бағдарламасы және білім беру технологиясы, дарынды оқушылар мен мұғалімдердің шығармашылық жұмыстарын ұйымдастыру жолдары және интерактивті тақтамен, электронды оқулықпен оқыту бойынша білім жетілдіру курстарынан өтті. Соның ішінде 6 мұғалім 12 жылдық білім беру жүйесі бойынша өтіп келді. Курстан өтіп келген мұғалімдер өз пән бірлестіктерінде семинарлар өткізіп, жаңалықтар мен алған білімдерін ортаға салып отырды.

Қазіргі егеменді еліміздің ағарту жүйесінің мақсаты - өркениетті елдермен деңгейлес дамуымызға мүмкіндік беретін жаңа ағарту жүйесін қалыптастыру. Ол үшін оқу-тәрбие үрдісін жаңартып, оқытуда жаңа педагогикалық технологияларды қолданып, оқытушы мен оқушылардың шығармашылық әрекетін дамыту, арттыру қажеттігі туып отыр.

 

 

Саулнамаларды сараптау нәтижесінде төмендегідей  мәселелер анықталды:

1.     Мұғалімдер  жұмыс сапасын арттыруға мүмкіндік беретін кері байланыс жұмыстарын  жүргізбейді.

2.     Сыныптағы, мектептегі қалыптасқан психологиялық жағдайды жақсарту үшін іс-шаралар ұйымдастыру қажет.

3.     Мектептің мұғалімдері оқу кезінде ойлау қабілеттерін жандандыру үшін түрлі әдіс-тәсілдерді  үнемі қолданылмайды.

4.     Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру үшін мұғалімдер бірлескен оқуға, өз бетімен «жаңалық» ашатын әдіс-тәсілдерді қолданбайды.

5.     Мұғалімдер мен оқушы қарым –қатынастары оқу сапасына ықпалды болатынын ескеру қажет.

6.     Мектептегі мұғалімнің көшбасшы ретінде рөлі өзгеруі керек.

 

Жоғарыда аталған әлсіз тұстарымызды  әкімшілік және шығармашылық топтың қатысуымен өткізілген кеңесте  талқыланды. Анықталған өзекті мәселеміз «Жаңа әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыра аламыз ба?» тақырыбында зерттеу жұмысын жүргізу ұйғарылды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Автор Оспанова Сауле Кусмановна
Дата добавления 29.12.2014
Раздел Другое
Подраздел
Просмотров 5070
Номер материала 16285
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓