Главная / Другое / Мақал-мәтелдер, жұмбақтар

Мақал-мәтелдер, жұмбақтар

Пәні:қазақ әдебиеті

Сыныбы:9

Өткізілген күні:

Сабақтың тақырыбы:Мақал-мәтелдер,жұмбақтар

Сабақтың мақсаты:

1.Білімділік: мақал-мәтелдерді күнделікті өмірде қолдана білу, олардың тіліміздегі сөздің көркі екенін ұқтыру.

2.Дамытушылық: мақалды әңгіме жаздыру арқылы оқушылардың тілін, сөздік қорын дамыту.

3.Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке, елжандылыққа тәрбиелеу.


Сабақтың типі:жаңа сабақ

Сабақтың түрі: аралас

Сабақтың әдісі:талдау, баяндау, сұрақ-жауап,түсіндіру, іздендіру.

Сабақтың көрнекілігі:интерактивті тақта арқылы тірек-сызбалар


Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі

1.Оқушылармен сәлемдесу

2.Оқушыларды түгелдеу

3.Оқушылар назарын сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау

1.Үйлену салтына байланысты өлең –жырларды оқу

2.Газет-журналдардан үйлену салтына байланысты деректер жинау


ІІІ.Жаңа сабақ


Сабақтың тақырыбын сөзжұмбақты шешу арқылы анықтайды.


  1. Жазылуы бірдей, мағыналары әр түрлі сөздер.

  2. Заттың атын білдіретін сөз табы.

  3. Жылқы пірі.

  4. Адамның түрлі көңіл күйін білдіретін сөздер.

  5. Жеке заттарға қойылатын атау.

  6. Балаға ең қымбат –

  7. Білім беретін мекеме

  8. Бірнеше сөйлемнен құралып, негізгі ойды білдіреді.

  9. Көркемдеп суреттеуде затты не құбылысты екінші затпеннемсе құбылыспен салыстырып бейнелеу.

  10. Сиыр пірі.

  11. Сөздер мен сөйлемдерді байланыстыратые сөз табы.

  • Қандай сөз шықты? (мақал-мәтел) Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы «Мақал-мәтел» екен.

Мақал – мәтелдер -ауыз әдебиетінің бір түрі. Мақал – мәтелдерде көбінесе нақыл, ақыл айтылады. жаманнан сақтандырып, жақсыны үлгі етеді. Мақал – мәтелдердің мәндері, тақырыптары әр алуан; еңбек пен ерлік, жақсы мен жаман, достық пен қастық, ақыл мен өнер- білім, ынтымақ пен бірлік, Отан туралы т.б. болып келеді. Халық өмірдегі өз бақылауларын қорытындылап, тұжырым жасап, ұйқасты сөздермен өнеге, үлгі боларлық мақалдар жасап отырған. Мақал – мәтелдер өлең сөз сияқты көркем, ұйқасып тұрады. Сөйлемдері өте ықшам, басы артық сөз болмайды, сөздерді басқа сөзбен алмастыруға келмейтін тұрақты кедеді. Мәселен, «Ақыл – жастан, асыл – тастан» деген мақалдың сөздерінің орнына басқа сөз қойып немесе қосып, я алып тастап көрсеңдер мағынасының мақал ретінде қуаты да, көркі де, мәні де бұзылып, өз сипатын жоғалтатынына көздерің жетеді.

Ақын – жазушылар шығармаларының жақсы сөздері де мақалға айналып кетіп отырады. Мысалы, Абайдың жаман дос туралы « Күн жауғанда қойныңда, күн ашықта мойныңда», «Күшік асырап ит еттім, ол балтырымды қанатты» деген сияқты сөздері бүгінде мақал ретінде айтылады.

Мақал – халықтың өмірден алған тәжірибесінің ойтұжырымының қорытынды жиынтығы, айқын ойды үлгі -өнеге, ақыл ретінде қысқа қайырып, көркем бейнелеп жеткізетін халықтың дана, нақыл сөзі.

Прямая соединительная линия 28Әлеуметтік



Мақал-

мәтелдердің

тақыптары


Прямая соединительная линия 25Прямая соединительная линия 26

Шаруа- Рухани

шылық


Халық даналығының айнасы




Прямая соединительная линия 23

Овал 22

Халықтың ұрпағына өсиеті

Асыл сөз қазынасы.


Прямая соединительная линия 18Прямая соединительная линия 19

Прямая соединительная линия 17

Өмір сүру ережесі

(Жолда жүру,суда жүзу,қауіп. Ереже






Прямая соединительная линия 15Төрт-түлік мал



Жұмбақтардың

тақырыптары


Үй Қажетті заттар

құралдарыПрямая соединительная линия 12Прямая соединительная линия 13

ІV.Сабақты бекіту
«Венн» диаграммасы бойынша оқушылар мақал-мәтелдер мен жұмбақтарды салыстырады


Прямая соединительная линия 11

Жұмбақтар

Ұқсастығы Мақал-мәтелдер




V.Сабақты қорытындылау

Топтастыру әдісі:

аяқталған

сөйлем

оОвал 8Прямая со стрелкой 10Прямая со стрелкой 9й тиянақты

дәлелді


Прямая со стрелкой 7Прямая со стрелкой 6

салыстыру екі бөлімді


сөйлем

немесе сөз

тОвал 3Прямая со стрелкой 5Прямая со стрелкой 4опшылау тіркесі



Прямая со стрелкой 2Прямая со стрелкой 1мағына

қорытынды тұспалды

пікір

дәлелдеу

жоқ


Мақал-мәтел – ғасыр шежіресі. Онда халық тарихы, оның әлеуметтік тіршілігі, ақыл-өнегесі тоғысқан. Халық аз сөзге көп мағына сыйғызған.

VI.Оқушыларды бағалау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларға тиісті бағаларын қоямын.


VII.Үйге тапсырма беру

Газет-журналдардан мақал-мәтелдер,жұмбақтар жинау

Мақал-мәтелдер, жұмбақтар
  • Другое
Описание:

Пәні:қазақ әдебиеті

Сыныбы:9

Өткізілген күні:

Сабақтың тақырыбы:Мақал-мәтелдер,жұмбақтар

Сабақтың мақсаты:

1.Білімділік: мақал-мәтелдерді күнделікті өмірде қолдана білу, олардың тіліміздегі сөздің көркі екенін ұқтыру.

2.Дамытушылық: мақалды әңгіме жаздыру арқылы оқушылардың тілін, сөздік қорын дамыту.

3.Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке, елжандылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі:жаңа сабақ

Сабақтың түрі: аралас

Сабақтың әдісі:талдау, баяндау, сұрақ-жауап,түсіндіру, іздендіру.

Сабақтың көрнекілігі:интерактивті тақта арқылы тірек-сызбалар

Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі

1.Оқушылармен сәлемдесу

2.Оқушыларды түгелдеу

3.Оқушылар назарын сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау

1.Үйлену салтына байланысты өлең –жырларды оқу

2.Газет-журналдардан үйлену салтына байланысты деректер жинау

ІІІ.Жаңа сабақ

Сабақтың тақырыбын сөзжұмбақты шешу арқылы анықтайды.

1.Жазылуы бірдей, мағыналары әр түрлі сөздер.

2.Заттың атын білдіретін сөз табы.

3.Жылқы пірі.

4.Адамның түрлі көңіл күйін білдіретін сөздер.

5.Жеке заттарға қойылатын атау.

6.Балаға ең қымбат –

7.Білім беретін мекеме

8.Бірнеше сөйлемнен құралып, негізгі ойды білдіреді.

9.Көркемдеп суреттеуде затты не құбылысты екінші затпеннемсе құбылыспен салыстырып бейнелеу.

10.Сиыр пірі.

11.Сөздер мен сөйлемдерді байланыстыратые сөз табы.

-Қандай сөз шықты? (мақал-мәтел) Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы «Мақал-мәтел» екен.

Мақал – мәтелдер -ауыз әдебиетінің бір түрі. Мақал – мәтелдерде көбінесе нақыл, ақыл айтылады. жаманнан сақтандырып, жақсыны үлгі етеді. Мақал – мәтелдердің мәндері, тақырыптары әр алуан; еңбек пен ерлік, жақсы мен жаман, достық пен қастық, ақыл мен өнер- білім, ынтымақ пен бірлік, Отан туралы т.б. болып келеді. Халық өмірдегі өз бақылауларын қорытындылап, тұжырым жасап, ұйқасты сөздермен өнеге, үлгі боларлық мақалдар жасап отырған. Мақал – мәтелдер өлең сөз сияқты көркем, ұйқасып тұрады. Сөйлемдері өте ықшам, басы артық сөз болмайды, сөздерді басқа сөзбен алмастыруға келмейтін тұрақты кедеді. Мәселен, «Ақыл – жастан, асыл – тастан» деген мақалдың сөздерінің орнына басқа сөз қойып немесе қосып, я алып тастап көрсеңдер мағынасының мақал ретінде қуаты да, көркі де, мәні де бұзылып, өз сипатын жоғалтатынына көздерің жетеді.

Ақын – жазушылар шығармаларының жақсы сөздері де мақалға айналып кетіп отырады. Мысалы, Абайдың жаман дос туралы « Күн жауғанда қойныңда, күн ашықта мойныңда», «Күшік асырап ит еттім, ол балтырымды қанатты» деген сияқты сөздері бүгінде мақал ретінде айтылады.

Мақал – халықтың өмірден алған тәжірибесінің ойтұжырымының қорытынды жиынтығы, айқын ойды үлгі -өнеге, ақыл ретінде қысқа қайырып, көркем бейнелеп жеткізетін халықтың дана, нақыл сөзі.

Әлеуметтік


Шаруа- Рухани

шылық

Халық даналығының айнасы


Төрт-түлік мал

Жұмбақтардың

тақырыптары


Үй Қажетті заттар

құралдары

ІV.Сабақты бекіту
«Венн» диаграммасы бойынша оқушылар мақал-мәтелдер мен жұмбақтарды салыстырады


Жұмбақтар

Ұқсастығы Мақал-мәтелдер

V.Сабақты қорытындылау

Топтастыру әдісі:

аяқталған

сөйлем

ой тиянақты

дәлелді

салыстыру екі бөлімді

сөйлем

немесе сөз

топшылау тіркесі

мағына

қорытынды тұспалды

пікір

дәлелдеу

жоқ

Мақал-мәтел – ғасыр шежіресі. Онда халық тарихы, оның әлеуметтік тіршілігі, ақыл-өнегесі тоғысқан. Халық аз сөзге көп мағына сыйғызған.

VI.Оқушыларды бағалау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларға тиісті бағаларын қоямын.

VII.Үйге тапсырма беру

Газет-журналдардан мақал-мәтелдер,жұмбақтар жинау

Автор Канафина Несібелді Қашырбекқызы
Дата добавления 12.02.2016
Раздел Другое
Подраздел Другое
Просмотров 326
Номер материала MA-064784
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓