Главная / Информатика / курсовые по информатике на таджикском языке

курсовые по информатике на таджикском языке

hello_html_m2a7690f7.gif
hello_html_m2a7690f7.gif




Мундариља.



Забонњои барномасозї ----------------------------------------------------------------2

ФОРТРОН --------------------------------------------------------------------------------3

БЕЙСИК (BASIC) ----------------------------------------------------------------------3

ПАСКАЛЬ (PASCAL) -----------------------------------------------------------------5

ЗАБОНИ С --------------------------------------------------------------------------------7

ЗАБОНИ С++ ----------------------------------------------------------------------------7

ДЕЛФИ (DELPHI) ----------------------------------------------------------------------10

Адабиёт -------------------------------------------------------------------------------------16


































ЗАБОНЊОИ БАРНОМАСОЗЇ


Бо тараќќї ва муккамалшавии МЭЊ тараќќиёти забонњои барномасозї низ алоќаманд аст. Барномањо барои мошинњои насли якум кодњои мошинї буд. Ин љараёни кор бисьёр душвор буд: аввал ин ки барномасозї дар кодњо кори хеле мушкил буд. Дуюм, барномасоз хотираи мошина ва натиљаро таќсим мекард. Њангоми пайдо шудани мошинњои насли дуюм сохтан ва тартиб додани барномањои калон лозим буд. Барномаи корї масъулнокиро кам карда буд. Бо њамин асос якумин забонњои алгоритмї пайдо шуданд, ки аз рўи шакл усул ва услуб фарќ мекарданд. Дар ин забонњо аломатњои математикї ва символњои асосї истифода бурда мешуданд. Яке аз љињатњои асоситаринаш универсалї будани он ба шумор мерафт. Пеш аз он ки забони алгоритмиро мошин хонанд, онро аввал бо транслятор ба забони мошин гардонда, баъд ба мошин дохил мекарданд ва ин транслятор (тарљумон) додашудањо ва љавобњоро дар хотираи мошин нигоњ медоштанд. Ин кори барномасозро осон карда буд. Кори барномасоз дар забони алгоритмї аз рўи он ки барнома содда навишта мешуд ва тез дигаргун кардан мумкин буд, осон гашта буд. Лекин њаминро ќайд мекунем, ки барои кори транслятор ва хотираи транслятор боз ваќт ва љой лозим буд.

Аз ибтидои пайдоиши аввалин мошинњои барномавї, одамият зиёда аз 8500 забони барномавиро фикр карда баровард. Њар сол шумораи онњо зиёд мешавад. Баъзе аз онњоро фаќат барномасозон худашон дониста, баъзеи дигарашонро миллионњо одамон истифода мебаранд. Барномасозони пуртаљриба дар корашон зиёда аз дањ забони барномавии гуногунро татбиќ мекунанд.

Забони барномавї – ин воситаи муомилаи одам (барномасоз) бо компютер (иљрокунанда) мебошад. Дилхоњ системаи аломатњо (аз он љумла забони барномавї)-ро дида баромада, одатан синтаксис (ќоидаи сохтани маъмумотњо дар ин система), семантик (ќоидаи дастрасии маълумотњо ба онњое, ки ба номи онњост) ва прагматик (мувофиќкунонии хоњиши маълумотњое, ки аз тарафи онњо мебароянд)-ро људо мекунанд.

Бо тараќќї ва мукаммалшавии техникањои њисоббарор, ки хотира ва зудамалияш зиёд мешуд, кори барномасозї ављ мегирифт ва забонњои барномасозии нав пайдо шудан гирифтанд. Забонњои барномасозии Алгол, Фортрон, Кобол, ПЛ/1, Бейсик, Паскал ва ѓайра мављуд аст. Дар ин китоб дар бораи баъзеи онњо маълумот медињем.


ФОРТРОН- аз њама калонтарин забон ба њисоб меравад. Аз калимањои зерини англисї ташкил ёфтааст. For mula TRAN slator (тарљумони формулањо)

Ин забонро кормандони фирмаи «ЭВМ» тањти роњбарии Љ.Бехус соли 1956 ихтироъ карданд. Якумин забони Фортрон соли 1958 ба кор даромада буд. Соли 1962 забони Фортрон –4-ро ба истифода доданд, ки вай мукаммал карда шуда буд. Фортрон –4 бисьёр машњур шуд ва онро бисьёртар истифода мебурдагї шуданд. Машњур шудани забони Фортрон он буд, ки конструкцияи синтаксиси содда ва масъалањои илмї-техникиро иљро мекард. Намуди охирони мукаммал кардашудаи он, Фортрон –77 мебошад, ки имрўзњо низ истифода бурда мешавад.

БЕЙСИК (BASIC) –ин фишурдаи забони англисии Beginners All-purpouse Symbolic Instraction Code, ки тарљумаи он чунин аст: «Забони конструктивии символикии бисёрсоњавї барои навшогирдон», ки онро профессори амрикої Томас Куртс ва Љон Кемени дар соли 1963 барои омўзиши донишљўён, ки бо техникаи њисоббарор шинос нестанд, ихтироъ карданд.

Бейсик чунин сохта шуда буд, ки донишљўён метавонистанд бе душворї программа тартиб дињанд. Он асосан ба истифодабарандагони «содда» тааллуќ дошт, ки барои онњо на суръати иљрошавии барнома, балки имконияти истифодаи њалли масъалањо бе тайёрии махсус, шавќовар буд.

Забони мазкур дар асоси њашт ќоидаи зерин сохта шудааст:

  1. истифодаи он барои навшогирдон содда бошад.

  2. забони барномавии умумї бошад.

  3. барномасозони таљрибанок имконияти васеъ кардани онро дошта бошанд.

  4. фаъол бошад.

  5. оид ба хатогињо маълумоти аниќ дињад.

  6. дар барномањои на он ќадар калон тез кор кунад.

  7. аз мошини њисоббарор вобаста набошад.

  8. истифодабарандагонро аз системаи омилї муњофизат намояд.

Ин забон ба Фортрон монанд аст, лекин содда карда шудааст. Аз замони пайдоишаш забони Бейсик компилятсия карда мешавад. Њангоми пайдошавии компютерњои фардї забони асосї забони барномасозии Бейсик шуда монд. Агарчи он дар баъзе миникомпютерњо истифода шуда буд, вале бо пайдоиши миникомпютери Altair 8800 ин забон хеле васеъ пањн шуд.

Баъдтар намудњои нави Бейсик пайдо шуданд, ба монанди: PowerBasic, Turbo Basic (с. 1985), Visual Basic, QBasic, QuickBASIC, PureBasic. Варианти Visual Basic for Applications (VBA) соли 1993 дар Excel 5.0, соли 1995дар Access 95 ва баъдтар дар њамаи барномањои Microsoft Office дохил карда шуд.

Њар як сатр дар забони Бейсик бо раќам сар мешавад. Барои содда намудани тањрири барнома раќамгузорї аз ќадами 10 сар мешуд. Ин имконият медод, ки бо дохил намудани командањои нав барномасоз ба мушкилї дучор нашавад. Масалан, барои дохил намудани сатри сеюм байни сатрњои 20 ва 30, онро бо раќами 25 навиштан лозим аст. Барои дар як сатр љой додани якчанд оператор байни онњо аломати дунуќта (:) гузошта мешавад.

Дар шароити имрўза бо пайдоиши компютерњои пентиум ва системаи омилии MS DOS , WINDOWS Турбо Бейсик истифода бурда мешавад.

Операторњо ва командањо дар системаи Бейсик:

REM – Оператори шарњдињї

Вазифаи ин оператор шарњ додани информатсия ва сохти онро муайян кардан аст.

PRINT – оператори хориљкунї

Вазифаи ин оператор аз он иборат аст, ки информатсияњо бо воситаи он аз мошина хориљ карда мешавад.

LPRINT – оператори чопкунї

Вазифаи ин оператор аз он иборат аст, ки информатсияњо ба асбоби чопкунї фиристода мешаванд.

LET – оператори бахшиш

Агар њангоми дохил кардани информатсия нодуруст бошад, онгоњ ин оператор кор фармуда мешавад. Ин оператор инчунин шартгузор низ њаст.

INPUT – оператори дохил кардан.

Вазифаи ин оператор аз он иборат аст, ки информатсияњо бо воситаи он дохил карда мешаванд.

END – оператори интињо. Ин оператор ба охиррасии информатсияро дар сикл мефањмонад.


ПАСКАЛЬ (PASCAL) - ин забони барномасозиро профессори Донишгоњи техникии Сюрих Никлаус Вирт – омода намуда ба номи Блез Паскаль бахшидааст. Ин забон соли 1970 пайдо шуд. Забони барномасозии Паскаль њам барои омўзиши барномасозї ва њам барои њалли масъалањои гуногун ќуллай аст. Тарзи навишти ин забон хуб буд. Чун ки њам барнома нависї ва њам санљидани хатогињои барнома осон буд. Баъдтар шаклњои дигар, ба монанди: Turbo Pascal, Object Pascal аз Borland, Microsoft Pascal ва ѓ. пайдо шуданд.

Барномаи соддатарин дар забони Паскал чунин аст:

beqin

end.

Барнома ягон амалро иљро накарда, аз блоки холи операторњо иборат мебошад.

Мисоли барномаи «Hello, World!»-ро дарбар гиранда:


Program HelloWorld(output);

begin

writeln('Hello, World!'); {оператори дохилкунии сатр}

end.

Сохти умумии пайвасти модул дар забони Паскал чунин намуд дорад:

unit UnitName1;

interface

...

implementation

...

begin {может отсутствовать-используется, если необходимо поместить операторы инициализации}

...

end.

Инчунин намуди дигари он:

unit UnitName2;

interface

...

implementation

...

initialization

...

finalization

...

end.


ЗАБОНИ Сси» - хонда мешавад) – солњои 70-ум аз тарафи кормандони Bell Labs, Кен Томпсон ва Денис Ритчи мураттаб гардидааст ва давоми забони В (би) мебошад. СИ аввалан барои системаи UNIX сохта шуда буд, вале баъдтар дигар системаи омилї мавриди истифода ќарор гирифта, яке аз забони барномавии машњуртарин ба шумор мерафт. Забони СИ барои омўзиш содда мебошад ва барои барномасоз имконият медињад, ки пурра компютерро ба воситаи худи њамин забон назорат кунад.

Дар замони њозира аксари ОС бо забони СИ навишта шудааст. СИ барои навиштани барнома, тањлили матн ва наќша дар њисобу китоби гуногуни муњандисї хеле ќулай мебошад.


ЗАБОНИ С++ (СИ++) – ин забон солњои 1980-ум, ваќте ки корманди Bell Laboratories Бёрн бо баъзе этиёљоти худ забони СИ-ро муккамал намуда буд, пайдо шуд. Дар он давра ин забон яке аз забонњои васеъ истифодашаванда буд. Соли 1983 дар забони СИ баъзе таѓйиротњо, ба монанди функсия, операторњо, доимињо ва ѓайра дохил карда шуданд ва соли 1985 нашрияи аввалини «Забони барномавии СИ++» аз чоп баромад. Соли 1998 забони СИ++ умумиљањонї шуд.

Забони СИ++ озод буда, њељ касс њуќуќи соњибї кардани онро надорад. Аммо худи стандарти ин забон бепул дастрас карда намешавад.

Номи «СИ++» аз тарафи Рик Масситти пешнињод шуда буд ва аввалин бор соли 1983 мавриди истифода ќарор гирифт.

Навоварињои СИ++ нисбат ба СИ инњо мебошанд:

  • таќвият додани объект-аломати барнома;

  • таќвияти љамъбастии барнома ба воситаи ќолабњо (шаблон);

  • намуди додашудањои иловагї;

  • истисно;

  • фазои васеи номњо;

  • функсияњои дохилї;

  • аз нав ба кор дарории операторњо;

  • аз нав ба кор дарории номи функсияњо;

  • истинод ва идора кардани операторњои озод таќсимкардаи хотирањо;

  • иловањо ба стандарти китобхона.

Баъзе мисолњоро дар забони СИ++ дида мебароем:


Мисоли №1.

Ин мисоли барнома кореро иљро намекунад. Он сар шуда, якбора ќатъ мегардад. Он аз љараёни асосии функсияи main () иборат мебошад, ки нуќтаи ибтидоии иљрошавии барномаи С++-ро ифода мекунад.


int main()

{

return 0;

}

Стандарти C++ талаб мекунад, ки функсияи main() навъи int-ро баргардонад. Барномае, ки намуди дигари баргардондани мафњуми функсияи main()-ро дорад, ба стандарти C++ мувофиќ нест.


Мисоли №2

Ин барнома низ кореро иљро намекунад.


int main(){}

Дар C++, агар иљроиши барнома функсияи main()-ро то охир барад, онгоњ он ба return 0 эквивалент мебошад. Ин њолат ба ѓайр аз main() барои дигар функсияњо нодуруст аст.


Мисоли № 3.

Ин мисоли барномаи Hello Word аст, ки китобхонаи стандартиро истифода бурда, онро мебарорад ва охирнок мебошад.


#include // ин муњим аст барои std::cout и std::endl

int main()

{

std::cout << "Hello, world!" << std::endl;

}


Мисоли № 4.

Ин мисол истифодаи контейнерњоро дар китобхонаи стандартии шаблонњоро (STL) намоиш медињад.

#include // барои истифодаи std::cout

#include // барои std::vector<>

#include // барои std::map<> и std::pair<>

#include // барои std::for_each()

#include // барои std::string

using namespace std; // истифодаи фазои номњои "std"

void display_item_count(pair< string const, vector > const& person) {

// person – ин љуфти ду объект: person.first – ин номи он,

// person.second – ин номгўи предметњои он (сатри вектор)

cout << person.first << " is carrying " << person.second.size() << " items" << endl;

}

int main()

{

// харита бо калидњои сатрї ва додашудањоро ба намуди сатри вектор эълон мекунем

map< string, vector > items;

// ба ин харита љуфти одамро дохил намуда, ба онњо якчанд предмет медињем

items["Anya"].push_back("scarf");

items["Dimitri"].push_back("tickets");

items["Anya"].push_back("puppy");

// њамаи объектњоро дар контейнер дохил мекунем

for_each(items.begin(), items.end(), display_item_count);

}



ДЕЛФИ (DELPHI) натиљаи инкишофи Турбо Паскал мебошад, ки баъдтар аз дохили забони Паскал баромад. Аввал он Objekt Pascal номида мешуд, баъдан дар натиљаи ворид шудани баъзе таѓйиротњо Delphi-ро гирифт. Он соли 1995 мураттаб гардида буд. Дар ибтидо Delphi барои Microsoft Windows, баъдан инчунин дар GNU/Linux татбиќ карда мешуд.

Delphi барои сохтани консепсияи забони С# барои платформаи .NET. хеле таъсири калон расонид. Биёре аз элементњои он ба таркиби С# дохил шуданд.

Барномаи Hello, world! дар Delphi


program Helloworld; //номи барнома

{$APPTYPE CONSOLE} //директиви компилятор

begin

writeln('Hello, world!'); //баровардани Hello, world!

end. //интињои барнома


Њар як забони алгоритмї маљмўи символњои худро доранд, ки ин символњо баъзеашон умумї буда, ќисми дигараш фарќ мекунанд. Ин символњо аз аломати амал, аломати синтаксисї, аломатњои махсус ва калимањои асосї иборат мебошанд. Мисоли барномаи њисоб кардани масоњати секунља аз рўи ду тараф ва кунљи байни онњоро бо воситаи формулаи зер дар забонњои ФОРТРАН, БЕЙСИК ва ПАСКАЛ дида мебароем.

S =hello_html_21d97276.gifsin


БЕЙСИК

10 REM A ва B дарозии тараф

20 REM IY- кунљи байни онњо

30 PRINT “дарозии тарафњои A ва B-ро дохил кунед:”

40 INPUT A ,B

50 PRINT “кунљи IY-ро ба градус дохил кунед:”

60 INPUT IY

70 REM P- CONST ПИ (3 14159)

80 LET P= 3.141592

90 REM S – масоњати секунља

100 LET S = A*B*SIN( IY *р/180)

110 PRINT “масоњати секунља s=”;s


X=2

У=f

Чопи z

Итмом










ФОРТРАН

PROGRAM SQUIRE

С---A ва B-дарозии тарафи секунља----------

C--- J-кунљи байни онњо -----------

PRINT 1

FORMAT (кунљро ба њисоби градус дохил кунед)

READ*, J

C--- PI –CONST ПИ (3.14159…)-------

PI=3,14159

C--- S- масоњати секунља-------

S=A*B*SIN ( J*PI/180)

PRINT 3,S

3FOR MAT (масоњати секунља S=1; p6.3)

STOP

END


ПАСКАЛЬ

PROGRAM масоњат( INPUT, OUTPUT);

CONST PI=3.14159;

VAR A1 B: REA4; (*тарафњои секунља*)

FAMMA: INTEGER; (*кунљи байни онњо*)

S :REAL; (*масоњати секунља*)

BEGIN

WRITELN (дарозии тарафњои A ва B-ро дохил кунед.);

READLN (A,B);

WRITELN (гаммаро бо градус дохил кунед.);

READLN (гамма)

S:= A*B*SIN (гамма*PI/180);

WRITELN (масоњати секунљаS= S) END

Символњои умумї ва фарќкунандаи онро нишон дињед.




Алгоритм ва барномаи њалли ду масъалањоро дар забонњои барномасозии Бейсик, Паскал, Visual Basic ва Delphi дида мебароем:



1.Функсияи hello_html_2e5b4023.gifдода шудааст. Барои ададњои њаќиќии а ва b ќиматњоро њисоб кунед: hello_html_m7eff354e.gif


Бейсик:

10 INPUT A, B

20 Y = SIN(A+B)+COS(A+B)

30 T = SIN(Y)+COS(Y)

40 PRINT “T=”; T

50 END





Паскал:

Program QF

var a, b, y, t: real;

begin

read (a, b);

y: =sin(a+b) + cos(a+b);

t: =sin(y)+cos(y);

writeln (“t=”, t:6:7)

end


Visual Basic:

Private Sub CommandButton1_Click()

a=val (textbox1.Text)

b=val (textbox2. Text)

y=sin(a+b)+cos(a+b)

t=sin(y)+cos(y)

Textbox3. Text=Str(t)

End Sub


Delphi:

procedureTForm1.Button1Click

(Sender: TObject);

var: extended;

begin

a:=strofloat(edit1.Text);

b:= strofloat(edit2.Text);

y:=sin(a+b)+cos(a+b)

t:=sin(y)+cos(y)

edit5.Text:=flofttostr(t)

end; end.


2. Муодилаи hello_html_m462b60e7.gif-ро, ки дар ин љо hello_html_m2aeecc82.gifаст, њал кунед.


Паскал:

Program Muodila

var x, a, b, t: real;

begin

read (a, b); t=-b/a;

if t<0 then Writen (‘Муодила њалњои њаќиќї надорад’)

else begin x1: =-sqrt(t); x2:=sqrt(t); written(x1, x2);

end

end


Visual Basic:

Private Sub CommandButton1_Click()

a=val (textbox1.Text)

b=val (textbox2. Text)

t=-b/a

If t>=0 Then

x1=Sqr(t): x2=Sqr(t)

Textbox4. Text=Str(x2)

End If

If t>0 then

Label15.caption=’Муодила њалњои њаќиќї надорад

End If

End Sub










Адабиёт:




    1. Шувалова Л.П., Лагенчук М.И. Методические рекомендации по использованию технических средств обучения в учебно-воспитательной работе общеобразовательных школ.Душанбе-83г.

    2. Куртаков К.Ш., Наврўзов С.Т. «Асосњои информатика ва программасозї дар забони Бейсик – MSX», Душанбе – 1993

    3. Кормен Т., Лейзерсон, Ривес Р. Алгоритмы. Построение и анализ. М., МЦНМО, 1999



    1. Паронджанов В. Д. Как улучшить работу ума. Алгоритмы без программистов — это очень просто!. — М.: Дело, 2001. — 360 с.

16


курсовые по информатике на таджикском языке
  • Информатика
Описание:

Сарсухан

         Шабака ин маљмуи объектњое мебошад, ки таљњизотњои интиќол ва коркарди иттилоотро ташкил медихад. Ташкилоти  байналмиллалии стандартикунони шабакаи њисоббарориро њамчун пайдарпаии интиќоли битњо байни таљњизотњои аз њамдигар новобаста муайян мекунанд.

 

Таърихи пайдоиши Интернет

Соли 1957 аввалин мушаки Заминро ба кайњон сар доданд, ки он барои пайдоиши Интернет ибтидо гузошт. Пас аз ин њодиса дар вазорати мудофиаи ИМА Агентии Тадќиќотии Наќшањои Перспективї - ARPA (Advanced Research Project Agency) ташкил карда шуд. Соли 1962 ARPA дар назди худ вазифа гузошт, ки барои пайваст намудани компютерњои аз њамдигар дар масофаи дур љойгирбуда, компонентњои нав ва таъминоти программавии ба онњо мувофиќро созад. Дар натиља, шабакаи компютерии ARPANET пайдо шуд. Бо ёрии ин шабака информатсия аз як компютер ба компютери дигар на ба таври бефосила, балки ќисм ба ќисм равон ва ќабул карда мешуд. Вале пас аз 10 сол намудњои гуногуни алоќаи байни компютерњо (равон ва ќабулкунии файлњо, ба кор андохтани программањо, почтаи электронї ва ѓайра) ба вуљуд омаданд. Соли 1982 бошад,  протоколи (хизматрасонии махсуси шабакавї) TCP/IP ихтиро карда шуд, ки он оѓози тантанаи Интернет ба њисоб меравад. Ба воситаи ин протокол

§  соли 1984 – 1 њазор компютер

§  соли 1987 – 10 њазор компютер

§  соли 1989 – 100 њазор компютер

§  соли 1992 – 1 миллион компютер

§  соли 1996 – 13 миллион компютер

ба њамдигар пайваст шудаанд.   То 1 январи соли 2000 Интернет 70 миллион компютерро ба њамдигар пайваст намудааст.

Дили шабакаи Интернетро якчанд компютерњои пуриќтидор ташкил менамоянд, ки онњо ба воситаи хати алоќа бо њамдигар пайваст шудаанд. Суръати мубодилаи информатсия дар ин ин компютерњо ба 200 млн. бит дар як сония баробар аст. Бо ин компютерњо, дар навбати худ, ба воситаи хатњои алоќаи суръати мубодилаашон сусттар њазорњо компютерњои дигар пайваст мешаванд. Бо компютерњои навбатї ба воситаи каналњои махсус ва хатњои муќаррарии телефонї боз садњо њазор компютерњои дигар пайваст шуда, дар натиља алоќаи миллионњо компютерњоро ба воситаи шабакаи Интернет бо њамдигар  барќарор менамоянд.

Тавре ки ќайд намудем, агар шабакањои локалї як миќдор компютерњои ягон ташкилотро бо њам пайваст кунанд њам, вале онњо дастрас намудани информатсияи дар компютерњои ба ин шабака пайваст набударо таъмин карда наметавонанд. Дар чунин мавридњо истифодабарандагон метавонанд аз шабакањои регионалї истифода баранд, ки онњо њамаи шабакањои локалии як регионро (ташкилотњо, ноњияњо, шањрњо ва ѓайра) дар худ муттањид месозанд. Бисёр муассисаву ташкилотњо, ба мисли ташкилотњои њарбї, бонкї ва ѓайра, барои њифзи информатсия дар байни худ шабакањои корпоративї ташкил менамоянд. Шабакаи глобалии компютерии Интернет бошад, дар худ шабакањои зиёди локалї, регионалї ва корпоративиро муттањид намуда, фазои информатсионии ягонаи љањониро ба вуљуд овардааст, ки аз хизмати он миллионњо одамон њар рўз бархўрдоранд.

 

         Шабакањо асосан дар интиќолкунии шахси истифодабар ќарор дошта, ягон њудуди муайянро ишѓол мекунанд ва аз руи аломати њудуд (территория) ба гуруњњо људо мешаванд.

 

         Шабакањои компютерї аз руи намуди воситаи васлкунии физикии истифодашаванда људо карда мешаванд. Шабакаи асосї барои нигоњдории маълумот хизмат карда, аз системањои итилоотї иборат аст. Дар заминаи шабакаи копютерї мумкин аст гуруњи шабакањои ахборотї сохта шаванд.

Автор Насрулаев Тахир Мамасаидович
Дата добавления 07.01.2015
Раздел Информатика
Подраздел
Просмотров 1166
Номер материала 40398
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓