Главная / Начальные классы / Қазақ тілі сабағынан "Дауыссыз дыбыстар" (3-сынып)

Қазақ тілі сабағынан "Дауыссыз дыбыстар" (3-сынып)

Дауыссыз дыбыстар
Тіл дыбыстары екі үлкен топқа бөлінеді: Дауысты дыбыстар Дауыссыз дыбыстар Ті...
Дауыссыз дыбыстар Айтылу кезінде ауаның еркін шықпай, кедергіге ұшырап шығуын...
Дауыссыздардың жасалатын орны – ауыз және көмей қуыстары; Дауыссыз қатаңдард...
Дауыссыз дыбыстардың жіктелуі Қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстар дауыс қатысы...
Қатаң дауыссыздар Тек салдырдан жасалған дауыссыз дыбыстарды қатаң дауыссызда...
Ерін дауыссыздары Сөйлеу мүшелері: қос еріннің түрліше қызмет атқаруы нәтиже...
Дауыссыз дыбыстар Дауыссыз дыбыстар: б, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п...
Айтылу жолына қарай: Фонациялық ауа тербелімінің ауыз қуысында толық тосқауы...
Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Аханов К. «Тіл білімінің негіздері», А-2002ж. 2....
1 из 10

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Дауыссыз дыбыстар
Описание слайда:

Дауыссыз дыбыстар

№ слайда 2 Тіл дыбыстары екі үлкен топқа бөлінеді: Дауысты дыбыстар Дауыссыз дыбыстар Тіл д
Описание слайда:

Тіл дыбыстары екі үлкен топқа бөлінеді: Дауысты дыбыстар Дауыссыз дыбыстар Тіл дыбысы – тілдің ең кіші бөлшегі. Дыбыста мағына болмайды, бірақ сөз бен сөзді мағына жағынан ажыратады. Дыбыс – сөздің өмір сүру формасы. Қатаң дауыссыздар Ұяң дауыссыздар Үнді дауыссыздар

№ слайда 3 Дауыссыз дыбыстар Айтылу кезінде ауаның еркін шықпай, кедергіге ұшырап шығуынан
Описание слайда:

Дауыссыз дыбыстар Айтылу кезінде ауаның еркін шықпай, кедергіге ұшырап шығуынан жасалған дыбыстарды дауыссыз дыбыстар дейміз. Дауыссыз дыбыстар сөйлеу мүшелерінің бір-бірімен жанасуы немесе толық қабысуы арқылы пайда болады. Қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстар жүйесін мына дыбыстар құрайды: б, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, у, ш.

№ слайда 4 Дауыссыздардың жасалатын орны – ауыз және көмей қуыстары; Дауыссыз қатаңдарда м
Описание слайда:

Дауыссыздардың жасалатын орны – ауыз және көмей қуыстары; Дауыссыз қатаңдарда мүлде үн болмаса, ұяңдарда – үннің қатысы жартылай боладыда, ал үнділерде - бәсең үн болады; Дауыссыз қатаң және ұяңдардың ішкі сапасы – таза салдырдан тұрады деуге болады ал, үнділерде сөйлеу мүшелерінің (тіл, ерін, жақ)бір-біріне жуықтауы, түрленуі, көлемін өзгертуі көмей арқылы келген ауаға пәлендей кедергі бола алмайды; Дауыссыз қатаң және ұяңдарды - көтеруге, созуға, әуенін өзгертуге мүлде болмаса, ал үнділерді керісінше – көтеруге, созуға, әуенін өзгертуге болады Дауыссыздардың үн сапасында - жаңғырық болмайды; Дауыссыздардың басты ерекшеліктері: Дауыссыздар сөз ішінде жалқы тұрып буын құрай алмайды

№ слайда 5 Дауыссыз дыбыстардың жіктелуі Қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстар дауыс қатысына
Описание слайда:

Дауыссыз дыбыстардың жіктелуі Қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстар дауыс қатысына және жасалуына қарай өзара бірнеше топтарға бөлініп, жүйеленеді. Олар: Үн мен салдырдың қатысына қарай: қатаң, ұяң және үнді дауыссыз дыбыстары; Айтылу жолына қарай: шұғыл, ызың және діріл дауыссыз дыбыстары Жасалу орнына қарай: ерін және тіл дауыссыз дыбыстары

№ слайда 6 Қатаң дауыссыздар Тек салдырдан жасалған дауыссыз дыбыстарды қатаң дауыссыздар д
Описание слайда:

Қатаң дауыссыздар Тек салдырдан жасалған дауыссыз дыбыстарды қатаң дауыссыздар деп атаймыз. Қатаң дауыссыздарға мыналар жатады: к, қ, п, с, т, ш 2. Ұяң дауыссыздар Үн мен салдырдың қатысы арқылы жасалған дауыссыз дыбыстардыұяң дауыссыздардеп атаймыз. Ұяң дауыссыздарда үннен гөрі салдыры басым болады. Ұяң дауыссыздарға мына дыбыстар жатады: б, г, ғ, д, ж, з. 3. Үнді дауыссыздар Үн мен салдырдың қатысынан жасалып, бірақ салдырдан гөрі үн басым болатын дыбыстарды үнді дыбыстар деп атаймыз. Үнді дауыссыздар жұмсақ таңдайдың қалпына қарай екіге бөлінеді: - ауыз жолды: й, л, р, у; - мұрын жолды: м, н, ң.

№ слайда 7 Ерін дауыссыздары Сөйлеу мүшелері: қос еріннің түрліше қызмет атқаруы нәтижесін
Описание слайда:

Ерін дауыссыздары Сөйлеу мүшелері: қос еріннің түрліше қызмет атқаруы нәтижесінде жасалған дауыссыз дыбыстарды ерін дауыссыздары деп атаймыз. Ерін дауыссыздарына мыналар жатады: б, м, п, у. Тіл дауыссыздары Сөйлеу мүшесі болып табылатын тілдің түрліше қызметі арқылы пайда болатын дауыссыз дыбыстарды тіл дауыссыздары деп атаймыз. Тіл дауыссыздары тілдің қатысына қарай үшке бөлінеді: - тіл алды: д, ж, з, й, л, н, р, с, т, ш; - тіл ортасы: г, к; - тіл арты: ғ, қ, ң. Жасалу орнына қарай:

№ слайда 8 Дауыссыз дыбыстар Дауыссыз дыбыстар: б, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р
Описание слайда:

Дауыссыз дыбыстар Дауыссыз дыбыстар: б, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, х, һ, ш Қазақ тіліне тән дауыссыздар: қ, ғ, ң, һ І. Дауыстың (салдырдың) қатысына қарай Қатаң (глухие) к, қ, п, с, т, х, һ, ш Ұяң (звонкие) б, г, ғ, д, ж, з, Үнді (сонорные) Мұрын жолды (носовые) м, н, ң Ауыз жолды(плавные) л, р, й, у

№ слайда 9 Айтылу жолына қарай: Фонациялық ауа тербелімінің ауыз қуысында толық тосқауылға
Описание слайда:

Айтылу жолына қарай: Фонациялық ауа тербелімінің ауыз қуысында толық тосқауылға ұшырауынан пайда болатын дауыссыз дыбыстарды шұғыл (тоғысыңқы) дауыссыздар деп атаймыз Шұғыл дауыссыздарға мыналар жатады: б, г, ғ, д, к, қ, м, н, ң, п, т. Фонациялық ауа тербелімінің ауыз қуысында саңылау өткелі арқылы өтуінен пайда болатын дауыссыз дыбыстарды ызың (жуысыңқы) дауыссыздар деп атаймыз Ызың дауыссыздарға мыналар жатады: ж, з, й,л, с, у, ш. Фонациялық ауа тербелімінің ауыз қуысында дыбыстау үзілісі мен тосқауылға ұшырауынан пайда болатын дауыссыз дыбысты діріл дауыссыз деп атаймыз. Ол р дыбысы болып табылады. Шұғыл дауыссыздар Ызың дауыссыздар Діріл дауыссыз

№ слайда 10 Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Аханов К. «Тіл білімінің негіздері», А-2002ж. 2. Жо
Описание слайда:

Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Аханов К. «Тіл білімінің негіздері», А-2002ж. 2. Жолшин А. «Қазақ тілінің дыбыстарының А.Байтұсыновқа дейін зерттелуі»// Тараз -2007ж. 3. Мырзабеков С. «Қазақ тілінің фонетикасы», А-1993ж.

Қазақ тілі сабағынан "Дауыссыз дыбыстар" (3-сынып)
  • Начальные классы
Описание:

 

uАйтылу кезінде ауаның еркін шықпай, кедергіге ұшырап шығуынан жасалған дыбыстарды дауыссыз дыбыстар дейміз.
Дауыссыз дыбыстар сөйлеу мүшелерінің бір-бірімен жанасуы немесе толық қабысуы арқылы пайда болады.
uҚазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстар жүйесін мына дыбыстар құрайды: б, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, у, ш.
 
 1.
Қатаң дауыссыздар
Тек салдырдан жасалған дауыссыз дыбыстарды
қатаң дауыссыздар деп атаймыз.
Қатаң дауыссыздарға мыналар жатады: к, қ, п, с, т, ш
2. Ұяң дауыссыздар
Үн мен салдырдың қатысы арқылы жасалған дауыссыз
дыбыстардыұяң дауыссыздардеп атаймыз. Ұяң
дауыссыздарда үннен гөрі салдыры басым болады.
Ұяң дауыссыздарға мына дыбыстар жатады: б, г, ғ, д, ж, з.
3. Үнді дауыссыздар
Үн мен салдырдың қатысынан жасалып, бірақ салдырдан гөрі үн басым
болатын дыбыстарды үнді дыбыстар деп атаймыз.
Үнді дауыссыздар жұмсақ таңдайдың қалпына қарай екіге бөлінеді:
- ауыз жолды: й, л, р, у;  - мұрын жолды: м, н, ң.
 
 
 
 
Автор Сайдахметова Дилдара Халхожаевна
Дата добавления 26.01.2015
Раздел Начальные классы
Подраздел Презентации
Просмотров 2086
Номер материала 55017
Скачать свидетельство о публикации

Оставьте свой комментарий:

Введите символы, которые изображены на картинке:

Получить новый код
* Обязательные для заполнения.


Комментарии:

↓ Показать еще коментарии ↓